Pasjonaci dokumentowania historii Ochotniczych Straży Pożarnych oraz aktywni kronikarze OSP spotkali się na Ogólnopolskim Spotkaniu Kronikarzy, które odbyło się w dniach 11–13 września 2026 roku w Kaliszu – najstarszym mieście w Polsce.

W piątek 11 września w Bibliotece Uniwersytetu Kaliskiego uczestnicy zaprezentowali przywiezione ze sobą kroniki oraz wymienili się doświadczeniami w ich prowadzeniu. Spotkanie poprowadziła mgr Małgorzata Judasz, sekretarz Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej przy ZG ZOSPRP, która udzieliła cennych konsultacji i wskazówek metodycznych.

Następnego dnia kronikarze byli gośćmi Komendanta Miejskiego PSP w Kaliszu, st. bryg. Romana Mateckiego. Zapoznali się z historią, działalnością oraz zbiorami zgromadzonymi w KM PSP. Podkreślono wówczas dwa kluczowe aspekty: szeroką aktywność edukacyjną prowadzoną z młodzieżą oraz systematyczne gromadzenie zbiorów kronik i wydawnictw strażackich. Tego samego dnia uczestnicy zwiedzili siedzibę najstarszej na ziemiach zaboru rosyjskiego ochotniczej straży pożarnej. Mogli tam zobaczyć historyczne kroniki OSP Kalisz (założonej w 1864 roku) oraz cenne sztandary, ze szczególnym uwzględnieniem sztandaru ufundowanego z okazji 50-lecia istnienia jednostki. Barwną historię OSP przybliżył jej prezes, Grzegorz Kuświk.

W dalszej części dnia odbyły się grupowe seminaria tematyczne oraz konwersatorium pt. „Źródła do dziejów ochotniczych straży pożarnych”, poprowadzone przez naukowców Uniwersytetu Kaliskiego: prof. Ewę Andrysiak i prof. Piotra Gołdyna. Z kolei dyrektor Biblioteki Uniwersytetu Kaliskiego, dr Elżbieta Steczek-Czerniawska, oraz dr Marcin Mikołajczyk zaprezentowali bogate zbiory biblioteczne. Z okazji spotkania zorganizowano wystawę publikacji strażackich poświęconą m.in. ratownictwu i ochronie ludności. Wśród prezentowanych materiałów znalazły się wydawnictwa ZG ZOSP RP, w tym Analizy Strategiczne (tomy 1–8) oraz albumy strażackie.

Kronikarze zapoznali się także z historią słynnej w ruchu strażackim firmy produkującej m.in. hełmy strażackie, działającej obecnie jako Brandbull Polska S.A. Przedstawili ją przedstawiciele firmy Małgorzata Olkowicz oraz Bogusława Młynek.

Kronikarze mieli również okazję zwiedzić Kalisz, ze szczególnym uwzględnieniem wpisanego na listę zabytków ratusza Kalisza.

Ostatniego, trzeciego dnia w siedzibie rektoratu UK odbyła się konferencja popularnonaukowa pt. „Pióro, piksel, pamięć. Współczesne wyzwania w pracy kronikarza”. Wydarzenie to podsumowało dotychczasowe działania oraz wyznaczyło kierunki rozwoju dokumentacji strażackiej i prowadzenia kronik. Uczestników powitali współgospodarze spotkania: zastępca dyrektora Zarządu Wykonawczego ZOSP RP dr Ben Sassi (który odczytał list okolicznościowy od prezesa ZG ZOSP RP Waldemara Pawlaka, przekazującego serdeczne pozdrowienia oraz wyraz najwyższego uznania za wyjątkową służbę na rzecz zachowania pamięci o historii polskiego ruchu strażackiego), rektor Uniwersytetu Kaliskiego prof. dr hab. n. med. i n. o zdr. Andrzej Wojtyła oraz wicemarszałek Województwa Wielkopolskiego Krzysztof Grabowski.

Rozpoczynając obrady, prowadzący konferencję dr Marian Zalewski odczytał list od honorowego przewodniczącego Komisji Historycznej, prof. Tadeusza Olejnika. Prof. Olejnik podkreślił w nim, że kronikarze są spadkobiercami wspaniałych postaci Bolesława Chomicza i Józefa Tuliszkowskiego, a zarazem piastunami i dokumentalistami dziedzictwa oraz bieżących działań OSP.

W dalszej części referaty wygłosili: dr Marian Zalewski – „Historia pisana przyszłością. Pamięć, warsztat i strategia w dziejach polskiego pożarnictwa”, prof. UK dr hab. Ewa Andrysiak – „Źródła do dziejów straży pożarnych w kontekście badań biograficznych”, prof. UK dr hab. Piotr Gołdyn – „Analiza krytyczna materiałów źródłowych w badaniach biograficznych”, dr Krzysztof Latocha – „Kronikarze w czasach zagrożenia bezpieczeństwa”, mgr Justyna Szablewska – „Narzędzia sztucznej inteligencji w pracy kronikarza OSP – szanse i zagrożenia”, dr Marcin Mikołajczyk – „Stanisław Wojciechowski a straże pożarne”. Uczestników konferencji pozdrowił także prof. Krzysztof Walczak, prezes Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Podsumowania konferencji oraz całego trzydniowego spotkania dokonała Małgorzata Judasz, która podkreśliła, że historyczny Kalisz stał się w te dni stolicą polskich kronikarzy.

W wydarzeniu wzięli udział również przedstawiciele władz ZOSP RP: członek Zarządu Głównego Zbigniew Serbiak, dyrektor ZW ZOSP RP w Poznaniu Mariusz Roga, prezes ZOP ZOSP RP Krzysztof Nosal, prezes OSP Kalisz Grzegorz Kuświk oraz zastępca Komendanta Miejskiego PSP kpt. Damian Knop.

Konferencji towarzyszyły wystawy publikacji o tematyce strażackiej ze zbiorów Biblioteki UK oraz ekspozycja kronik przywiezionych przez uczestników. Informacje o wydarzeniu ukażą się w miesięczniku „Strażak”, (który objął Spotkanie Kronikarzy patronatem medialnym), w publikacji Analizy strategiczne Florian 2050 (tom 9) oraz w mediach społecznościowych.

(MAZ)

Zdjęcia: Małgorzata Judasz, Tobiasz Dąbrowski, Marian Zalewski