ustawa – ZOSPRP

INFORMACJA w sprawie odrębnej grupy taryfowej dla OSP jako odbiorców energii elektrycznej oraz taryfy kontrolowanej przez Prezesa URE dla OSP jako odbiorców paliw gazowych

admin — Tue, 06 Sep 2022 08:11:23 +0000

Odrębna grupa taryfowa dla OSP jako odbiorców energii elektrycznej

Zgodnie z art. 45 ust. 4a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 1385) przedsiębiorstwo energetyczne tworzy odrębną grupę taryfową dla odbiorców energii elektrycznej przyłączonych do sieci, niezależnie od poziomu napięcia znamionowego sieci, będących jednostkami ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w ustawie z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. poz. 2490), biorąc pod uwagę znaczenie tych jednostek dla realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem.

Na rynku Polskim działają różne przedsiębiorstwa energetyczne. Na podstawie powyższego przepisu przedsiębiorstwo energetyczne zobligowane są do utworzenia odrębnej grupy taryfowej dla OSP. Przez wzgląd na powyższy zapis każda OSP powinna sprawdzić swoją umowę na dostawę energii elektrycznej oraz grupę taryfową stosowaną przez przedsiębiorstwo energetyczne. OSP powinny zostać objęte odrębną grupą taryfową utworzoną dla OSP.

Taryfa kontrolowana przez Prezesa URE dla OSP jako odbiorców paliw gazowych

podstawa prawna do skorzystania przez OSP z taryfy kontrolowanej przez Prezesa URE

Zgodnie z art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy Prawo energetyczne taryfy ustalane dla odbiorców paliw gazowych o ile złożą oświadczenie, o którym mowa w art. 62bb, będących ochotniczymi strażami pożarnymi w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. poz. 2490), w zakresie, w jakim zużywają paliwo gazowe na potrzeby realizacji zadań określonych w ustawie z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych które stosuje się do dnia 31 grudnia 2023 r. – przez przedsiębiorstwa energetyczne posiadające koncesję na obrót paliwami gazowymi lub na obrót gazem ziemnym z zagranicą podlegają zatwierdzeniu przez Prezesa URE.

warunki skorzystania przez OSP w nowych umowach z taryfy kontrolowanej przez Prezesa URE

Zgodnie z art. 62bb ustawy Prawo energetyczne odbiorca paliw gazowych, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. d, przed zawarciem ze sprzedawcą paliw gazowych umowy sprzedaży paliwa gazowego lub umowy kompleksowej składa temu sprzedawcy oświadczenie, które zawiera:

1) oświadczenie o spełnieniu warunków pozwalających na uznanie go za odbiorcę, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. d;

2) wskazanie danych służących określeniu szacunkowej części paliwa gazowego, które będzie zużywane na potrzeby:

a) o których mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. d, oraz
b) inne niż określone w tym przepisie;

3) określenie szacowanej części paliwa gazowego, która będzie zużywana na potrzeby, o których mowa w pkt 2.

Określenie szacunkowej części paliwa gazowego w oświadczeniu, o którym mowa w ust. 1, jest dokonywane przez odbiorcę zgodnie z zasadami określonymi w art. 45a lub z uwzględnieniem powierzchni lokali, charakteru prowadzonej w nich działalności oraz posiadanych danych historycznych.

Osoba działająca w imieniu i na rzecz odbiorcy, o którym mowa w ust. 1, która w oświadczeniu, o którym mowa w ust. 1, określi szacowaną część paliwa gazowego, która będzie zużywana na potrzeby, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lit. b, w sposób rażąco sprzeczny z ust. 2, ponosi na zasadzie winy odpowiedzialność wobec sprzedawcy paliw gazowych do kwoty stanowiącej iloczyn różnicy w cenie paliwa gazowego zawartej w cenniku sprzedawcy paliw gazowych a ceną w taryfie tego sprzedawcy oraz ilością paliwa gazowego zużytego na potrzeby, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lit. b.

Niezłożenie przez odbiorcę, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. d, oświadczenia, o którym mowa w ust. 1, uprawnia sprzedawcę paliw gazowych do niestosowania wobec tego odbiorcy taryfy, o której mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2.

W związku z powyższym możliwość skorzystania z taryfy kontrolowanej przez Prezesa URE uzależniona jest od złożenia stosownego oświadczenia. Wzór oświadczenia został określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 28 stycznia 2022 r. w sprawie wzorów oświadczeń składanych przez odbiorców paliw gazowych o przeznaczeniu paliwa gazowego w celu skorzystania ze szczególnych rozwiązań w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz. U. z 2022 r. poz. 212).

Oświadczenia takie należy złożyć przed zawarciem ze sprzedawcą paliw gazowych umowy sprzedaży paliwa gazowego lub umowy kompleksowej.

warunki skorzystania przez OSP w obowiązujących umowach z taryfy kontrolowanej przez Prezesa URE

Zgodnie z art. 9 ust. 2-4 ustawy z dnia 26 stycznia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców paliw gazowych w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz. U. z 2022 r. poz. 202) odbiorcy, o których mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. c oraz d ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, składają po raz pierwszy oświadczenia, o których mowa odpowiednio w art. 62ba ust. 2 oraz art. 62bb ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, sprzedawcy paliw gazowych, który w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, na mocy umowy sprzedaży paliwa gazowego lub umowy kompleksowej dostarcza paliwo gazowe tym odbiorcom, w terminie 45 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Niezłożenie przez odbiorców, o których mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. c oraz d ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oświadczeń, o których mowa w art. 62ba ust. 2 oraz art. 62bb ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w terminie określonym w ust. 2 uprawnia sprzedawcę paliw gazowych do niestosowania wobec tych odbiorców taryfy, o której mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Złożenie przez odbiorców, o których mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. c oraz d ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oświadczeń, o których mowa w art. 62ba ust. 2 oraz art. 62bb ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, po upływie terminu określonego w ust. 2 zobowiązuje sprzedawcę paliw gazowych do stosowania wobec tych odbiorców taryfy, o której mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, ze skutkiem od dnia następującego po dniu złożenia oświadczenia.

Podsumowując powyższe, w stosunku do umów obowiązujących w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 29 stycznia 2022 r., przewidziano 45-dniowy termin na złożenie oświadczenia w celu uzyskania ceny odpowiadającej taryfie z mocą od 1 stycznia 2022 r. – termin ten minął 15 marca 2022 r.

Pomimo upływu powyższego terminy możliwe jest złożenie oświadczenia w celu uzyskania ceny odpowiadającej taryfie ze skutkiem od dnia następującego po dniu złożenia oświadczenia.

informację przygotował
adw. Krzysztof M. Miazga
5 IX 2022 r.

Stanowisko Związku OSP RP w sprawie koniecznych zmian prawnych związanych z ustawą o ochotniczych strażach pożarnych

Krzysztof Szelągowski — Thu, 11 Aug 2022 08:31:22 +0000

Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej stoi na stanowisku, iż należy jak najszybciej podjąć prace nowelizacyjne ustawy o ochotniczych strażach pożarnych by usunąć jej wady, które w negatywny sposób oddziałują na działalność ochotniczych straży pożarnych i strażaków OSP.

A. Zmiany konieczne

I. Ekwiwalent za udział w działaniach ratowniczych, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu.

Z treści norm prawnych zawartych w ustawie o ochotniczych strażach pożarnych wynika, że ekwiwalent za udział w szkoleniach nie będzie przysługiwał za szkolenia z zakresu bhp oraz szkolenie podstawowe. Z intencji twórców projektu ustawy, wyrażanej przez przedstawicieli Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej oraz przez przedstawicieli kierownictwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wynikało zaś zupełnie coś innego.

W ustawie o ochronie przeciwpożarowej przy ekwiwalencie była mowa o członkach OSP i nie było problemu związanego z wykładnią przepisów. Obecnie członków OSP podzielono na dwie kategorie (strażak OSP i strażak ratownik OSP) i dlatego powstał kłopot.

W myśl art. 1 ust. 3 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych ochotnicze straże pożarne zrzeszają członków ochotniczych straży pożarnych, zwanych dalej „strażakami OSP”. Czyli każdy członek OSP nazywany jest obecnie strażakiem OSP. Z kolei art. 8 ustawy stanowi, że do udziału w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych jest uprawniony strażak OSP, który:

1) ukończył 18 lat, a nie ukończył 65 lat, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 1,

2) posiada aktualne ubezpieczenie, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2,

3) posiada aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do udziału w działaniach ratowniczych,

4) odbył szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy,

5) ukończył z wynikiem pozytywnym szkolenie podstawowe przygotowujące do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych

– zwany dalej „strażakiem ratownikiem OSP”.

Tym samym członek OSP może nazywać się strażakiem ratownikiem OSP dopiero, gdy spełni wymagania z art. 8, w tym także odbędzie szkolenia z zakresu bhp i podstawowe.

Z kolei art. 15 ust. 1 ustawy przewiduje, że strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny. Tym samym, by mieć prawo do ekwiwalentu trzeba się stać strażakiem ratownikiem OSP i dopiero po tym będzie przysługiwało prawo do ekwiwalentu. Za wcześniejsze szkolenia ekwiwalent nie przysługuje.

Ponadto w art. 15 ust. 1 prawo do ekwiwalentu w stosunku do uregulowania zawartego w art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej zostało ograniczone o działania o charakterze prewencyjnym, wskazane w art. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Jest to niczym nieuzasadnione. Już obecnie powoduje ono problemy, gdy działania prewencyjne (np. asysta przy uroczystościach, zawodach; zapobieganie powstaniu miejscowych zagrożeń) chce podjąć OSP z własnej inicjatywy lub na wniosek gminy bądź innego podmiotu.

Propozycja rozwiązania:

Nadanie art. 15 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych brzmienia:

„1. Strażak OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, zapobieganiu powstawania i rozprzestrzeniania się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny.”

II. Zezwolenie na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym OSP.

Zezwolenie na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym dla członka OSP wydaje starosta. Dodatkowo osoba kierująca pojazdami OSP aby uzyskać to zezwolenie, zgodnie z art. 109 ust. 1b ustawy o kierujących pojazdami, musi przedstawić zaświadczenia wydane przez podmiot, o którym mowa w art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 620), czyli gminę, potwierdzające, że osoba ma być kierującym pojazdem ochotniczej straży pożarnej. Z chwilą wejścia w życie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych utracił moc art. 32 ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Autorzy ustawy o ochotniczych strażach pożarnych zapomnieli by odwołanie do przepisu ustawy o ochronie przeciwpożarowej zmienić odwołaniem do ustawy o ochotniczych strażach pożarnych (najpewniej powinno to dotyczyć art. 10, oczywiście odpowiednio zmodyfikowanego).

Wydaje się, że zaświadczenie to nadal powinien wydawać wójt (burmistrz/prezydent miasta) – zasada ratio legis. Jednakże z uwagi na zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji powinni mieć oni do tego jednoznaczną podstawę prawną. W obecnej sytuacji, wójtowie takiego zaświadczenia nie chcą wydawać, bojąc się odpowiedzialności prawnej, a starostowie z kolei uważają, iż nie będą mieli możliwości wydawać nowych zezwoleń.

Propozycje rozwiązania (alternatywne):

Nadanie art. 109 ust. 1b ustawy o kierujących pojazdami brzmienia:

„1b. W stosunku do kierujących pojazdami ochotniczych straży pożarnych, o których mowa w art. 106 ust. 3, dodatkowym warunkiem wydania zezwolenia na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym jest przedstawienie zaświadczenia wydanego przez właściwą gminę, że osoba ma być kierującym pojazdem ochotniczej straży pożarnej.”

Nadanie art. 109 ust. 1b ustawy o kierujących pojazdami brzmienia:

„1b. W stosunku do kierujących pojazdami ochotniczych straży pożarnych, o których mowa w art. 106 ust. 3, dodatkowym warunkiem wydania zezwolenia na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym jest przedstawienie zaświadczenia wydanego przez podmiot, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2490), potwierdzającego, że osoba ma być kierującym pojazdem ochotniczej straży pożarnej.”

III. Odmowa potwierdzenia oświadczeń świadków przez komendanta powiatowego (miejskiego) PSP.

W postępowaniu dotyczącym przyznania strażakowi OSP świadczenia ratowniczego, prowadzonego na podstawie przepisów rozdziału 7 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, istnieje norma prawna przewidująca, że komendant powiatowy (miejski) PSP zatwierdza zweryfikowane przez wójta oświadczenia świadków. Przepis art. 50 ust. 9 ustawy przewiduje jednak, iż organ może odmówić potwierdzenia, w przypadku gdy uzna, że oświadczenia świadków lub przekazane dodatkowe dokumenty nie są obiektywne lub w nienależyty sposób potwierdzają fakt bezpośredniego udziału wnioskodawcy w działaniach ratowniczych. Tego typu wypadki się zdarzają.

Przepisy milczą co do konsekwencji odmowy potwierdzenia oświadczeń. Nie ma wskazanego żadnego trybu odwoławczego. Natomiast w przypadku odmowy przyznania świadczenia ratowniczego ustawa reguluje tryb odwoławczy.

Przedmiotem odwołania jest decyzja administracyjna, jako akt, który rozstrzyga indywidualną sprawę administracyjną co do istoty albo w inny sposób kończy postępowanie (art. 104 k.p.a.), dlatego też nie ma znaczenia forma zewnętrzna czynności procesowej (w szczególności spełnienie wymogów stawianych przez art. 107 k.p.a.), o ile tylko czynność taka spełnia konstytutywne elementy decyzji administracyjnej. Za wymogi takie w doktrynie i orzecznictwie uznaje się:

1) oznaczenie organu wydającego akt;

2) wskazanie adresata aktu;

3) sformułowanie rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej oraz

4) podpis osoby pełniącej funkcję organu albo działającej z upoważnienia organu.

Zob. np. wyr. NSA z 20.7.1981 r. (SA 1163/81, OSPiKA 1982, Nr 9–10, poz. 169), w którym wskazano, że: “pisma zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwianej w drodze decyzji są decyzjami, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 k.p.a., jeżeli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych dla zakwalifikowania ich jako decyzji. Do takich elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji”; por. też wyr. WSA w Olsztynie z 2.10.2014 r. (II SA/Ol 751/14, Legalis): “organ administracji publicznej może orzekać w procesowej formie decyzji administracyjnej, tylko wówczas, gdy upoważnia go do tego przepis powszechnie obowiązującego prawa materialnego. Skoro zatem kwestii związanych z najmem lokali komunalnych nie można rozstrzygnąć w drodze decyzji administracyjnej, nie można również wnieść w takiej sprawie odwołania w trybie przewidzianym w art. 127 k.p.a.”.

Z powyższego wynikałoby, że od rozstrzygnięcia komendanta powiatowego (miejskiego) PSP powinno przysługiwać odwołanie do komendanta wojewódzkiego PSP.

Z punktu widzenia ekonomiki postępowania administracyjnego zasadne byłoby np., aby rozstrzygnięcie na podstawie art. 50 ust. 9 ustawy wydawane było w formie postanowienia. Wymaga to jednak zmiany ustawy. W przypadku, gdyby od tego postanowienia nie przysługiwał środek odwoławczy w postaci zażalenia zastosowanie miałby art. 142 k.p.a., w myśl którego postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji.

Nieuregulowanie jednoznaczne przedstawionego problemu prowadzić będzie do tego, że strażakom OSP pozostanie skorzystanie z drogi odwoławczej, z sądową włącznie i dopiero za parę lat uzyskamy praktycznie wiążące stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. Warto jednak byłoby uniknąć tego typu sytuacji, która niepotrzebnie denerwuje osoby w podeszłym już wieku.

IV. Weryfikacja oświadczeń świadków na użytek postępowania o udzielenie świadczenia ratowniczego.

Zgodnie z art. 50 ust. 6 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2490) oświadczenia świadków podlegają weryfikacji przez właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta) pod względem ich wiarygodności, a następnie są przekazywane do właściwego komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej w celu ich zatwierdzenia. W celu weryfikacji oświadczenia organ może wezwać wnioskodawcę do przekazania dodatkowych dokumentów, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni (art. 50 ust. 8).

W normalnych warunkach wójt (burmistrz, prezydent miasta) jest w stanie zweryfikować wyłącznie tożsamość osób, które składały oświadczenia (tzw. zweryfikowanie formalne), a nie ich prawdziwość. Tylko w niektórych gminach, częściowo można dokonać zweryfikowania prawdziwości oświadczeń (weryfikacja materialna), np. w oparciu o dokumentację dotyczącą wypłat ekwiwalentów dla członków OSP.

Odmowa pozytywnej weryfikacji oświadczeń tworzy taki sam problem prawnych, jak w przypadku odmowy potwierdzenia oświadczeń świadków przez komendanta powiatowego (miejskiego) PSP.

Propozycje rozwiązania problemów z pkt III i IV:

Art. 50 ust. 6 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych nadać brzmienie:

„Oświadczenie, o którym mowa w ust. 3 pkt 2 i 3, podlega weryfikacji przez właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta) pod względem jego wiarygodności w formie postanowienia, a następnie jest przekazywane do właściwego komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej w celu jego zatwierdzenia poprzez wydanie stosownego postanowienia. Do postępowania stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052).”

V. Skierowanie strażaka OSP na badania lekarskie oraz ubezpieczenie strażaka OSP.

Art. 8 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2490) wskazuje, jakie warunki musi spełnić strażak OSP, by mógł brać udział w działaniach i akcjach ratowniczych. Jeżeli strażak OSP spełnia wszystkie wymogi, ale nie ma aktualnych badań to winien zostać na takie badanie skierowany przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Przynajmniej za taką wykładnią przepisu przemawia tzw. ratio legis.

Problemy z interpretacją przepisów ustawy o ochotniczych strażach pożarnych są konsekwencją bardzo złego przygotowania projektu ustawy, na co wskazywał Związek. Tylko część uwag Związku została uwzględniona podczas prac legislacyjnych. Resztę pominięto (m.in. niewprowadzanie odrębnych kategorii strażaka OSP i strażaka ratownika OSP), jak się wydaje z przyczyn pozaprawnych. I stąd taki efekt. Np. ustawa nie zawiera przepisów intertemporalnych, o które aż się prosi.

Ściśle interpretując zapisy art. 8 oraz art. 10 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych w związku z §§ 2 i 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 11 kwietnia 2022 r. w sprawie przeprowadzania okresowych badań lekarskich strażaka ratownika ochotniczej straży pożarnej oraz badań lekarskich kandydata na strażaka ratownika ochotniczej straży pożarnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 828), to aby być uznanym za strażaka ratownika OSP trzeba mieć już odpowiednie badanie lekarskie i tylko strażak ratownik OSP mógłby dostać od wójta skierowanie na badanie. Poza strażakiem ratownikiem skierowanie mógłby dostać tylko kandydat na strażaka ratownika OSP, którym może być tylko strażak OSP w wieku od 16 do 18 lat. Tym samym zamyka się drogę do zostania strażakiem ratownikiem wszystkim strażakom OSP (tj. członkom OSP) starszym niż 18 lat i chcącym być strażakami ratownikami OSP oraz pozbawia się tego prawa tych strażaków, którym skończył się termin badań lekarskich.

Przy ścisłej wykładni przepisów art. 8 i art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych podobnie ma się rzecz z ubezpieczeniem. Skoro można ubezpieczyć tylko strażaka ratownika OSP i kandydata na strażaka ratownika (wiek 16-18 lat) to nie można ubezpieczyć strażaków OSP starszych niż 18 lat i chcących być strażakami ratownikami OSP oraz pozbawia się tego prawa strażaków ratowników OSP, którym gmina nie zdążyła zapewnić ubezpieczenia (np. odnowiła ubezpieczenie z jednodniową przerwą), bo przestali spełniać wymogi definicyjne strażaka ratownika OSP.

Wójt (burmistrz, prezydent miasta) powinien posiadać uprawnienie, by skierowanie na badania lekarskie wydać: członkom OSP (strażakom OSP), którzy są aktualnie strażakami ratownikami OSP (nadal mają ważne badania lekarskie), którzy byli strażakami ratownikami OSP (skończyła się im ważność badań lekarskich) lub chcą być strażakami ratownikami OSP (mają 18-65 lat i są w toku procesu spełniania pozostałych warunków określonych w art. 10 pkt 2-5 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych), bądź są kandydatami na strażaków ratowników OSP.

Propozycje rozwiązania:

Nadanie art. 10 ust. 1 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych brzmienia:

„1. W ramach realizacji zadania własnego w zakresie ochrony przeciwpożarowej gmina zapewnia, stosownie do posiadanych sił i środków, ochotniczym strażom pożarnym:

1) obiekty, tereny, pojazdy i sprzęt specjalistyczny, środki ochrony indywidualnej, umundurowanie i środki łączności oraz ich utrzymanie;

2) ubezpieczenie strażaków OSP i kandydatów na strażaków ratowników OSP oraz członków młodzieżowych drużyn pożarniczych i dziecięcych drużyn pożarniczych, w tym ubezpieczenie grupowe, od odpowiedzialności cywilnej i od następstw nieszczęśliwych wypadków, podczas wykonywania powierzonych zadań;

3) badania lekarskie strażaków OSP przeprowadzane w celu stwierdzenia braku przeciwwskazań do udziału w działaniach ratowniczych;

4) badania lekarskie kandydatów na strażaków ratowników OSP przeprowadzane w celu stwierdzenia braku przeciwwskazań do udziału w szkoleniu podstawowym przygotowującym do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych.”

VI. Zwolnienie strażaka OSP od pracy.

Przed 1 stycznia 2022 r., a więc w czasie obowiązywania przepisów regulujących kwestię działalności OSP na łamach ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, możliwość zwolnienia członka OSP od pracy nie wynikała wprost z przepisów ustawy.

Obowiązek pracodawcy w zakresie zwolnienia członka OSP od pracy wynikał z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 1632), wydanego na podstawie art. 298² Kodeksu pracy.

11 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia stanowi, że pracodawca jest obowiązany zwolnić od pracy pracownika będącego członkiem ochotniczej straży pożarnej na czas niezbędny do uczestniczenia w działaniach ratowniczych i do wypoczynku koniecznego po ich zakończeniu, a także – w wymiarze nie przekraczającym łącznie 6 dni w ciągu roku kalendarzowego – na szkolenie pożarnicze. Zwolnienie pracownika od pracy w razie konieczności udziału w akcji ratowniczej następuje w trybie przyjętym przez służbę ratowniczą odpowiednią do organizowania takich akcji, zaś w celu uczestniczenia w szkoleniu pożarniczym – na podstawie wniosku właściwej terytorialnie jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej. Czas koniecznego wypoczynku pracownika po zakończeniu akcji ratowniczej ustala osoba, która kierowała taką akcją (§ 11 ust. 2).

Ograniczenie co do czasowego zakresu zwolnienia wprowadzone zostało tylko w odniesieniu do udziału członka OSP w szkoleniu. Nie ma natomiast ograniczenia czasowego co do zwolnienia z pracy członka OSP, który bierze udział w działaniach ratowniczych.

Przywołane powyżej przepisy rozporządzenia na dzień 24 czerwca 2022 r. są przepisami formalnie nadal obowiązującymi.

Nowa ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2490) wprost reguluje kwestię obowiązku pracodawcy w zakresie zwolnienia strażaka ratownika OSP od pracy.

Zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2490) pracodawca zwalnia od świadczenia pracy strażaka ratownika OSP biorącego udział w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach organizowanych przez gminę, Państwową Straż Pożarną lub inne uprawnione podmioty na czas ich trwania, a także na czas niezbędny do odpoczynku zgodnie z art. 132 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.

W związku z powyższym na kanwie nowego przepisu zwolnienie od świadczenia pracy przysługuje jedynie strażakowi ratownikowi OSP, a więc strażakowi OSP uprawnionemu do udziału w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych, inaczej mówiąc spełniającego przesłanki określone w art. 8 ustawy o OSP. W takim przypadku zwolnienie od świadczenia pracy nie przysługuje osobie, która ubiega się o status strażaka ratownika OSP na czas odbywania szkolenia z zakresu BHP oraz szkolenia podstawowego. Tzn., że pracodawca nie musi zwolnić z pracy strażaka OSP na te szkolenia.

W aktualnym stanie prawnym zarówno § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy jak i art. 12 ustawy o OSP są przepisami obowiązującymi. W takim przypadku należy odwołać się do zasady hierarchicznej budowy systemu źródeł prawa, która wynika z Konstytucji, określającej relacje nadrzędności i podrzędności pomiędzy poszczególnymi źródłami prawa. Z zasady źródła prawa niższego rzędu powinny pozostawać w zgodności i spójności ze źródłami prawa wyższego rzędu oraz służyć realizacji i konkretyzacji postanowień takich aktów. W niniejszym przypadku mamy do czynienia z obowiązywaniem jednocześnie „starych” i „nowych” rozwiązań, które są ze sobą niezgodne i niespójne. Odwołać się zatem należy do reguły kolizyjnej lex superior derogat legi inferiori (norma wyższa uchyla normę niższą). Rozporządzenie jest aktem wykonawczym do ustawy, wydawanym na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego, a w stosunku do ustawy jest aktem normatywnym niższego rzędu. Przez wzgląd na powyższe wyjaśnienie należy stosować art. 12 ustawy o OSP z pominięciem § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, który w zakresie zwolnień z pracy członków OSP został uchylony.

Propozycje rozwiązania:

Nadanie art. 12 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych brzmienia:

„Pracodawca zwalnia od świadczenia pracy strażaka OSP biorącego udział w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach organizowanych przez gminę, Państwową Straż Pożarną lub inne uprawnione podmioty na czas ich trwania, a także na czas niezbędny do odpoczynku zgodnie z art. 132 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.”

VII. Stosowanie prawa do zdarzeń sprzed 1 stycznia 2022 r.

Art. 38 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych wprowadził szereg zmian w ustawie o ochronie przeciwpożarowej, w tym uchylił kilka dotąd obowiązujących przepisów. Jednocześnie ustawa nie zawarła w przepisach przejściowych norm, które wskazywałyby co zrobić ze zdarzeniami, które miały miejsce przez 1 stycznia 2022 r. (data wejścia w życie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych), a wobec nich nie podjęto działań prawnych.

Efektem takiej sytuacji są problemy prawne. Przykładem jest zakwestionowanie przez Regionalną Izbę Obrachunkową, podczas kontroli prowadzonej w jednej z gmin, wypłaty w 2022 r. ekwiwalentu dla strażaków OSP za działania prowadzone w 2021 r. Uzasadnienie stanowiska RIO polegało na wskazaniu, że skoro został uchylony przepis w ustawie o ochronie przeciwpożarowej o prawie członków OSP do ekwiwalentu (art. 28), a nowy przepis o ekwiwalencie wszedł w życie od 1 stycznia 2022 r. i dotyczy zdarzeń od tej daty, to w 2022 r. nie ma już podstawy prawnej do wypłacenia strażakom ekwiwalentu za działania prowadzone przed 1 stycznia 2022 r.

Propozycje rozwiązania:

Dodanie w ustawie o ochotniczych strażach pożarnych art. 49a w brzmieniu:

„Do zdarzeń sprzed 1 stycznia 2022 r. stosuje się przepisy dotychczasowe.”

B. Zmiany wskazane

I. Zadania OSP.

Art. 3 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych poprzez stworzenie zapisów mających znamiona katalogu zamkniętego prowadzi w praktyce do wątpliwości, czy OSP może prowadzić działalność wykraczającą poza wymienione pozycje. Zdarzają się już głosy kwestionujące prawo OSP do prowadzenia innej działalności niż wskazana w tym przepisie. Jest to potencjalnie niebezpieczna sytuacja. Warto więc jej zapobiec.

Propozycje rozwiązania:

Nadanie początkowej części przepisu art. 3 brzmienia:

„Do zadań ochotniczych straży pożarnych należy w szczególności podejmowanie działań w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska przez:”

II. Obowiązek zawarcia umowy przez gminę z OSP.

W art. 7 ust. 1 ustawy wprowadzany zostaje obowiązek dla gminy zawarcia umowy z OSP zawierającej postanowienia dotyczące podejmowanych działań przez OSP. Przepis nie określa zakresu takiej umowy, co powoduje wiele problemów interpretacyjnych i sporów co do treści takiej umowy. Wcześniej nie istniały regulacje przewidujące taki obowiązek, a współpraca między gminami a OSP nie nastręczała problemów.

Do tworzenia umów zastosowanie będą miały przepisy prawa cywilnego (głównie kodeksu cywilnego). Dotąd obowiązki gmin względem OSP wynikały bezpośrednio z przepisów rangi ustawowej.

Propozycje rozwiązania:

Usunięcie art. 7 ust. 1. Jednocześnie usunięcie oznaczenia „ust. 2”.

Stanowisko Związku OSP RP w sprawie uchwał rad gmin dotyczących ekwiwalentów dla strażaków ochotników

Adam Paluszkiewicz — Tue, 08 Feb 2022 16:27:17 +0000

Stanowisko prawne
Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej
dotyczące uchwał rad gmin w sprawie ustalenia wysokości
ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników OSP

Art. 38 pkt 12 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2490) w ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2021 r. poz. 869) uchylił art. 28, który stanowił podstawę dla ustalenia prawa do ekwiwalentu dla członków OSP. Zawierał on m.in. delegację dla rad gmin do ustalenia w drodze uchwał wysokości tego ekwiwalentu. Z uwagi, że ustawa o ochotniczych strażach pożarnych, co do zasady, weszła w życie 1 stycznia 2022 r. uchylone przepisy obowiązywały do 31 grudnia 2021 r. i wypłata ekwiwalentu dla strażaków OSP za udział w działaniach ratowniczych lub szkoleniach pożarniczym, które miały miejsce w zeszłym roku dokonywana jest według zasad, które były określone w ustawie o ochronie przeciwpożarowej.

W przypadku działań podejmowanych od 1 stycznia 2022 r. wypłata ekwiwalentu następować musi według zasad określonych w art. 15 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych. Szeroka informacja, z punktu widzenia prawa strażaków OSP do tego świadczenia jest zamieszczona na stronie internetowej ZOSP RP pod poniżej podanym adresem:

https://zosprp.pl/2022/01/11/informacja-w-sprawie-ekwiwalentu-pienieznego-wedlug-stanu-prawnego-ze-stycznia-2022-r/

Przedmiotowe stanowisko odnosi się jedynie do obowiązku przyjęcia przez właściwą radę gminy uchwały w sprawie wysokości tego ekwiwalentu. Tak długo, jak nie zostanie podjęta odpowiednia uchwała przez radę gminy, która ma na to czas do 30 czerwca 2022 r. (art. 48 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych), nie będzie możliwe wypłacenie strażakom OSP ekwiwalentu za uczestnictwo w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, które miały miejsce od 1 stycznia 2022 r.

Najtrudniejszym pytaniem jest, czy uchwały rad gmin w tym zakresie mogą mieć moc wsteczną, to jest ustalać wysokość ekwiwalentu od 1 stycznia 2022 r.?

Pytanie to jest o tyle istotne, ponieważ uchwała rady gminy w sprawie ekwiwalentu dla strażaków OSP jest aktem prawa miejscowego i podlega publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Co do zasady akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy – art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (tj. z dnia 19 lipca 2019 r. Dz.U. z 2019 r. poz. 1461). Wyjątkowo termin wejścia w życie może być krótszy.

Przepis art. 5 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych stanowi, że przepisy art. 4 nie wyłączają możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie.

Obowiązek zachowania odpowiedniego vacatio legis, czyli „spoczynku prawa”, ma bowiem umożliwić zarówno zapoznanie się z nowo wprowadzonymi regulacjami prawnymi, jak również przedsięwzięcie określonych czynności na wypadek wprowadzenia zmian bardziej rygorystycznych w stosunku do uprzednio obowiązujących przepisów, np. dodatkowych obowiązków, od których zależy załatwienie sprawy zgodnie z interesem strony lub podwyższenie stawki opłaty publicznoprawnej.

W tym kontekście niedopuszczalne jest również nakładanie obowiązków z mocą wsteczną na adresatów aktu prawa miejscowego. Ma to znaczenie również w przypadku nakładania obowiązków na podmiot ubiegający się o uzyskanie dotacji, zwłaszcza w przypadku uzależnienia jej przyznania od spełnienia tychże.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2015 r. (II FSK 155/13) zajął stanowisko, iż wyrażona w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. – w klauzuli demokratycznego państwa prawnego – zasada lex retro non agit nie ma charakteru bezwzględnego, a każdy przypadek retroaktywnie działającej normy prawnej musi być oceniony autonomicznie pod kątem spełnienia fundamentalnych warunków dopuszczalności retroaktywności prawa, tj. retroaktywna norma prawna: (1) została uchwalona w akcie normatywnym rangi ustawowej lub znajdującego umocowanie w normie rangi ustawowej, (2) jest ona wyrażona explicite, a więc nie została wyprowadzona w drodze domniemania lub analogii, (3) nie narusza ona zaufania w stosunkach między obywatelem a państwem, w szczególności na narusza sfery wolności i uprawnień podmiotów prawa, (4) w sytuacjach wyjątkowych, jeśli tak czyni, to retroaktywność normy prawnej jest uzasadniona ważnym interesem publicznym, którego nie można wyważyć z interesem jednostki i nie można ochronić w inny sposób niż poprzez prawo działające z mocą wsteczną.

Wyrok ten jest powszechnie akceptowany przez judykaturę. Z uwagi na charakter niniejszej informacji zagadnienie to nie zostaje szerzej omówione.

Zdaniem władz Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej uchwałom rad gmin w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków OSP może być nadana moc wsteczna, tak by obowiązywały one od 1 stycznia 2022 r.

Należy pamiętać jednak, że kwestia nadania retroaktywności uchwałom będzie przedmiotem kontroli; między innymi wojewodów i regionalnych izb obrachunkowych.

Niestety przedstawiony w stanowisku problem, nie jedynym związanym z ustawą o ochotniczych strażach pożarnych (podobny problem związany jest np. z treścią art. 7 ust. 1). Jest to skutkiem złego przygotowania projektu ustawy przez jego autorów, pośpiechu i ignorowania przez projektodawcę i większość sejmową, rozsądnych propozycji dotyczących odpowiednich modyfikacji projektu ustawy. Odrzucona poprawka Senatu (zgłoszona z inicjatywy strony społecznej), co do wprowadzenia vacatio legis ustawy, rozwiązywałaby te problemy. Propozycja zakładała, że ustawa wchodziłaby w życie od 1 stycznia 2023 r., z wyjątkiem przepisów o świadczeniu ratowniczym (tzw. dodatku do emerytur), które wchodziłyby w życie od 1 stycznia 2022 r. Przy przyjęciu takiego rozwiązania byłby czas na przygotowanie projektów uchwał rad gmin i uchwalenie ich z odpowiednim wyprzedzeniem.

Na marginesie godzi się wskazać, że senackie rozwiązanie było protezą prawną próbującą ratować poprawność legislacyjną ustawy, gdyż prawidłowo należało w sposób odpowiedni skonstruować przepisy przejściowe.

Wskazać należy także, że w piśmie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z 26 stycznia 2022 r. (BOL-II-0754/1/22), zamieszczonym obok niniejszej publikacji, dokonuje się, niestety nieudolnej, próby ratowania wadliwych zapisów ustawy o ochotniczych strażach pożarnych.

Podgląd prawny, na który powołuje się KG PSP, a który został wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2012 r. (I OSK 1534/11) dotyczył odmiennej sytuacji niż mamy w przypadku ustawy o ochotniczych strażach pożarnych. W sprawie rozpoznawanej przez NSA zmianie w ustawie o gospodarce nieruchomościami uległa bowiem jedynie numeracja przepisu kompetencyjnego, natomiast treść normy prawnej pierwotnie ustanowionej w art. 98 ust. 4 ustawy nie uległa zmianie i zachowana została ciągłość obowiązywania tej normy prawnej. Zdaniem NSA należy w takiej sytuacji odróżnić uchylenie przepisu od uchylenia normy prawnej, upoważniającej rady gmin do ustalania w drodze uchwał wysokości stawek procentowych opłat adiacenckich. Norma prawna nie została uchylona ani nie uległa zmianie. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., I OSK 686/10, a także wyroki NSA: z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie I OSK 692/08; z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie I OSK 1069/08; z dnia 30 kwietnia 2010 r. w sprawie I OSK 946/09).

W przypadku ustawy o ochotniczych strażach pożarnych uchylenie odnosiło się do normy prawnej. Nowa norma pojawiła się w innym akcie prawnym. Posiada ona ponadto cały szereg odmienności w stosunku do poprzednio istniejącego stanu prawnego.

stanowisko opracowano
7 II 2022 r.

Stanowisko Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej w tej sprawie można przeczytać w dokumencie:

Pobierz dokument

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców paliw gazowych w związku z sytuacją na rynku gazu

Adam Paluszkiewicz — Fri, 28 Jan 2022 03:58:02 +0000

Dzięki staraniom Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP Rząd, Sejm RP i Senat RP uwzględniły Ochotnicze Straże Pożarne w ustawie o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców paliw gazowych w związku z sytuacją na rynku gazu, a w pracach Senatu RP także Państwową Straż Pożarną. (Podziękowania dla Pana senatora Adama Szejnfelda)

Wypłata rekompensaty następuje po złożeniu stosownego oświadczenia na podstawie wniosku o rekompensatę.

Był to pilny rządowy projekt ustawy. Do prezentowania stanowiska rządu w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Aktywów Państwowych.

Ustawa dotyczy uruchomienia nadzwyczajnych instrumentów zwiększających bezpieczeństwo energetyczne Polski, a w perspektywie krótkoterminowej wspierających gospodarstwa domowe, mieszkańców budynków wielolokalowych i niektórych odbiorców wrażliwych.

Sejm uchwalił ustawę na 46. posiedzeniu w dniu 13 stycznia 2022 r. Do Senatu została przekazana w dniu 14 stycznia 2022 r. Termin rozpatrzenia jej przez Senat upływa w dniu 28 stycznia 2022 r.

Marszałek Senatu w dniu 14 stycznia 2022 r. skierował ustawę do Komisji Gospodarki Narodowej i Innowacyjności.

Posiedzenie Komisji Gospodarki Narodowej i Innowacyjności w tej sprawie odbyło się 18 stycznia 2022 r. Komisja wniosła o wprowadzenie poprawek do ustawy (druk nr 617 A). Senat w dniu 20 stycznia 2022 r. wprowadził 31 poprawek do ustawy. Na wniosek senatora Adama Szejnfelda została naniesiona poprawka dotycząca uwzględnienia Państwowej Straży Pożarnej.

INFORMACJA w sprawie przyjętych rozwiązań prawnych związanych z COVID-19 istotnych dla strażaków OSP

Adam Paluszkiewicz — Tue, 25 Jan 2022 10:53:42 +0000

Ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nim sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568) dodano do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nim sytuacji kryzysowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) art. 31k zgodnie z którym ważność orzeczeń lekarskich, o których mowa w art. 71b ust. 10 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, art. 75c ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 305), art. 42 ust. 1a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1499, 1635, 1726 i 2020), art. 53 ust. 10 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. o Straży Marszałkowskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1940), art. 135 ust. 10 pkt 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2018 r. o Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. z 2020 r. poz. 384) oraz art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1372, 1518, 1593 oraz z 2020 r. poz. 471) przedłuża się do 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii.

Zgodnie z art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 961 ze zm.) członek ochotniczej straży pożarnej biorący bezpośredni udział w działaniach ratowniczych ma prawo do okresowych bezpłatnych badań lekarskich.

W związku z powyższym ważność orzeczeń lekarskich dotyczących okresowych bezpłatnych badań lekarskich członków ochotniczych straży pożarnych została przedłużona do 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii.

Ponad powyższe warto przywołać dodany art. 31m ust. 1-3, zgodnie z którym orzeczenia lekarskie wydane w ramach wstępnych, okresowych i kontrolnych badań lekarskich, których ważność upłynęła po dniu 7 marca 2020 r., zachowują ważność, nie dłużej jednak niż do upływu 180 dni od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii.

Jeżeli odrębne przepisy w zakresie badań lekarskich, innych niż określone w ust. 1 lub badań psychologicznych, wymagają posiadanie aktualnego orzeczenia lekarskiego albo psychologicznego, a ważność upłynęła po dniu 7 marca 2020 r., orzeczenie to zachowuje ważność, nie dłużej nie dłużej jednak niż do upływu 60 dni od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii.

Jeżeli odrębne przepisy uzależniają wykonywanie określonych czynności lub uzyskanie określonych uprawnień w celu wykonania czynności zawodowych od posiadania odpowiedniego, niewynikającego z badań, o których mowa w ust. 1, orzeczenia lekarskiego albo psychologicznego, orzeczenie takie powinno być wydane niezwłocznie, nie później niż do upływu 90. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii.

Powyższy zapis dotyczy orzeczeń:

a) lekarskich o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem uprzywilejowanym,

b) psychologicznych o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem uprzywilejowanym.

Orzeczenia te są wymagane, aby móc kierować pojazdem uprzywilejowanym (patrz – art. 106 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 1268 ze zm.).

Zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie systemu ochrony zdrowia związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 567) w okresie od dnia ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii do 60 dni od dnia odwołania tego stanu ratownikiem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. z 2019 r. poz. 993 i 1590 oraz z 2020 r. poz. 374) może być osoba:

1) która posiada pełną zdolność do czynności prawnych;

2) która posiada ważne zaświadczenie o ukończeniu kursu w zakresie kwalifikowanej pierwszej pomocy i uzyskaniu tytułu ratownika, lub zaświadczenie, którego termin upływa w okresie, o którym mowa we wprowadzeniu;

3) której stan zdrowia pozwala na udzielanie kwalifikowanej pierwszej pomocy.

14 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego, a więc jeżeli członek OSP posiada zaświadczenie o ukończeniu kursu w zakresie kwalifikowanej pierwszej pomocy i uzyskał tytułu ratownika którego ważność kończyła się 14 marca 2020 r. lub później to ważność ta zostaje przedłużona do 60 dni od dnia odwołania tego stanu.

O kolejnych istotnych zmianach będziemy informować na bieżąco.

informację przygotował
adw. Krzysztof M. Miazga
1 IV 2020 r.
uaktualnił 1 II 2021 r.

INFORMACJA w sprawie świadczenia ratowniczego dla strażaka OSP (tzw. dodatek do emerytury)

Adam Paluszkiewicz — Tue, 18 Jan 2022 09:22:06 +0000

Art. 16 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 194 ze zm.) przyznaje strażakowi ratownikowi OSP świadczenie ratownicze z tytułu wysługi lat w ochotniczej straży pożarnej.

Prawo do świadczenia ratowniczego przysługuje strażakowi ratownikowi OSP, który:

1) czynnie uczestniczył w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych:

a) w przypadku mężczyzn – przez co najmniej 25 lat,
b) w przypadku kobiet – przez co najmniej 20 lat oraz

2) osiągnął:

a) w przypadku mężczyzn – 65. rok życia,
b) w przypadku kobiet – 60. rok życia.

Przez czynne uczestnictwo należy rozumieć bezpośredni udział co najmniej raz w roku w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych.

Ewidencję udziału strażaków ratowników OSP w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych, obejmującą datę, numer i miejsce podjętych działań ratowniczych lub akcji ratowniczych oraz imienny wykaz ich uczestników, prowadzi właściwy komendant powiatowy (miejski) PSP.

Przy naliczaniu okresu czynnego uczestnictwa w działaniach ratowniczych nie jest wymagane zachowanie ciągłości wysługi lat w OSP.

Świadczenie ratownicze, w formie decyzji przyznaje komendant powiatowy (miejski) PSP właściwy dla siedziby OSP strażaka ratownika OSP na wniosek tego strażaka ratownika OSP lub jego przedstawiciela ustawowego, pełnomocnika albo opiekuna prawnego.

Wzór wniosku o przyznanie świadczenia ratowniczego określa minister właściwy do spraw wewnętrznych w drodze rozporządzenia.

W dacie wejścia w życie ustawy wysokość świadczenia ratowniczego została ustalona na 200 zł. Kwota świadczenia ratowniczego podlega corocznej waloryzacji.

PRZEPISY PRZEJŚCIOWE
dotyczące osób, które były członkami OSP i brały bezpośredni udział w działaniach ratowniczych przed 1 stycznia 2022 r.

Świadczenie ratownicze przysługuje również członkom ochotniczych straży pożarnych, o których mowa w art. 19 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych (art. 50 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych) – a więc osobom, które były członkami OSP przed 1 stycznia 2022 r.

Prawo do świadczenia ratowniczego przysługuje członkowi ochotniczej straży pożarnej, który:

1) brał bezpośredni udział w działaniach ratowniczych:

a) w przypadku mężczyzn – przez co najmniej 25 lat
b) w przypadku kobiet – przez co najmniej 20 lat oraz

2) ukończył:

a) w przypadku mężczyzn – 65 lat,
b) w przypadku kobiet – 60 lat.

Powyższe warunki należało spełnić do 31 stycznia 2021 r.

Jeżeli osoba, która była członkiem OSP nie spełniła powyższych przesłanek do 31 grudnia 2021 r. to okres, w którym brała bezpośredni udział w działaniach ratowniczych jako członek OSP może doliczyć do okresu, w którym czynnie uczestniczyła w działaniach ratowniczych lub akcjach ratowniczych jako strażak ratownik OSP, a więc po 1 stycznia 2022 r.

Osoba ubiegająca się o świadczenie ratownicze musi wykazać stosowny okres bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych.

potwierdzeniem bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych jest:

1) od 1 stycznia 2022 r. – dokumentacja prowadzona przez PSP,
2) od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2021 r. – dokumentacja prowadzona przez PSP lub pisemne oświadczenie 3 świadków,
3) do 31 grudnia 2011 r. – pisemne oświadczenie 3 świadków,

zasady odnoszące się do osób powoływanych na świadków

Co najmniej jednym ze świadków musi być osoba, która pełniła funkcje publiczne lub była zatrudniona w urzędzie obsługującym organ administracji samorządowej w okresie, który ma potwierdzić bezpośredni udział wnioskodawcy w działaniach ratowniczych. Pełnienie funkcji publicznej lub zatrudnienie w urzędzie obsługującym organ administracji samorządowej nie jest wymagane dla całego okresu, który ma potwierdzić.

Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych nie określa definicji „osoby pełniącej funkcję publiczną”, w związku z czym w tej kwestii należy posiłkować się innymi regulacjami oraz dorobkiem doktryny i orzecznictwa.

Zgodnie z art. 115 § 19 k.k. osobą pełniącą funkcję publiczną jest funkcjonariusz publiczny, członek organu samorządowego, osoba zatrudniona w jednostce organizacyjnej dysponującej środkami publicznymi, chyba że wykonuje wyłącznie czynności usługowe, a także inna osoba, której uprawnienia i obowiązki w zakresie działalności publicznej są określone lub uznane przez ustawę lub wiążącą Rzeczpospolitą Polską umowę międzynarodową.

Z kolei na łamach ustawy z dnia 6 września 2002 r. o dostępie do informacji publicznej pojęcie osoby pełniącej funkcję publiczną winno być ujmowane szeroko i nie ogranicza się tylko do funkcjonariuszy publicznych, lecz obejmuje każdą osobę mającą związek z realizacją zadań publicznych, a nawet dopiero ubiegającą się o ich wypełnianie.

Za osobę pełniącą funkcję publiczną należy uznać każdego, kto pełni funkcję w organach władzy publicznej lub też w strukturach osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, jeżeli tylko funkcja ta ma związek z dysponowaniem majątkiem państwowym lub samorządowym albo zarządzaniem sprawami związanymi z wykonywaniem swych zadań przez władze publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują lub gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Nie ma przy tym znaczenia, na jakiej podstawie prawnej osoba wykonuje funkcję publiczną (patrz: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 169/18).

W ramach podania przykładu, osobą pełniącą funkcję publiczną będzie sołtys. Sołectwo jest jednostką pomocniczą gminy (art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym – tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 559). Sołectwo jest elementem pomocniczego podziału administracyjnego, jest pochodną zasadniczego podziału terytorialnego i stanowi istotny element usprawniający realizację zadań gminy. Jej status publicznoprawny wyznaczony jest przede wszystkim poprzez uprawnienia (kompetencje, zadania) publiczne, a więc zdolność do załatwiania określonych spraw publicznych. Jednostka pomocnicza nie jest formą decentralizacji, gdyż nie po-siada prawem określonej samodzielności względem gminy. W konsekwencji nie powinno budzić wątpliwości, że regulacje dotyczące sołectwa, w tym trybu działania jego organów spełniać muszą warunki określone przepisami ustawy, z uwzględnieniem odpowiedniego stosowania regulacji odnoszącej się do organów gminy (patrz: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Go 232/16). Ustawa o samorządzie gminnym nie sprecyzowała zakresu działań organów wykonawczych jednostek pomocniczych. Źródłem ich zadań i kompetencji stanowią przepisy ustaw szczególnych z zakresu materialnego prawa administracyjnego, a tak-że postanowienia uchwał rady gminy, które przenoszą określone zadania i kompetencje na rzecz tych organów wykonawczych.

Sołtys jest organem wykonawczym w sołectwie (art. 36 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym) i jest wybierany w głosowaniu tajnym przez stałych mieszkańców sołectwa (art. 36 ust. 2 ustawy). Sołtys, jako przewodniczący organu wykonawczego jednostki pomocniczej, może uczestniczyć, bez prawa głosu, w pracach rady gminy na zasadach określonych w statucie gminy (art. 37a ustawy). Przewodniczący rady gminy każdorazowo zawiadamia sołtysów o mającej się odbyć sesji rady gminy na takich samych za-sadach jak radnych.

Sołtys, uczestniczy w pracach instytucji samorządowej, jako reprezentant społeczności mieszkańców zamieszkujących teren określonego sołectwa, bierze udział w rozwiązywaniu problemów społeczności sołectwa, działając w jej interesie. W związku z powyższym stwierdzić należy, że sołtys jest osobą pełniącą funkcję publiczną.

Odzwierciedlenie powyższej tezy można odnaleźć w orzecznictwie sądowym. W wielu orzeczeniach wskazano, że sołtys jest osobą pełniącą funkcję publiczną, np.: wyrok NSA z dnia 5 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 685/17 – „W sprawie nie ma także zastosowania przepis art. 5 ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ustanawia w art. 5 ust. 3 dodatkowe gwarancje jawności postępowań toczących się przed organami państwa, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne – w zakresie tych zadań lub funkcji. Jeżeli zatem postępowanie dotyczy wskazanych w tym przepisie podmiotów i ma związek z wykonywanymi przez nie zadaniami lub sprawowaną funkcją, nie można ograniczać dostępu do informacji o rozstrzyganych i dotyczących tych kwestii sprawach ze względu na interes strony (np. sołtysa). Ochrona interesu strony, która jest w tym wypadku organem władzy, osobą pełniącą funkcję publiczną (np. sołtys) lub też podmiotem wykonującym zadania publiczne, nie może być przesłanką objęcia tajemnicą informacji o toczących się z jej udziałem postępowaniach”, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wr 75/17 – „Zarówno treść, jak i sama forma (postać) wniosku o odwołanie sołtysa jest sprawą publiczną, gdyż dotyczy działania organu wykonującego funkcje publiczne”.

Dla uzupełnienia powyższego wywodu można wskazać stanowisko Urzędu Ochrony Danych Osobowych dotyczące ograniczonej ochrony prawnej danych osobowych sołtysa przez wzgląd na art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem UODO, „zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, udostępnieniu podlega m.in. informacja o organach władzy publicznej, w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, na zasadach i w trybie określonym w jej przepisach, każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej. Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu jedynie w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych, jak również ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania tych funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.

W związku z powyższym dane osobowe sołtysa, o ile ściśle wiążą się z pełnioną przez sołtysa rolą publiczną i nie wkraczają w jego prywatność, podlegają ograniczonej ochronie prawnej”.

Podsumowując sołtys wykonuje czynności i realizuje zadania związane z pełnieniem obowiązków społecznych oraz obywatelskich pełniąc jednocześnie funkcję publiczną i realizując zadania z tytułu pełnienia funkcji sołtysa.

Ponadto świadkiem nie może być:

1) małżonek, rodzeństwo, wstępny, zstępny lub powinowaty do drugiego stopnia wnioskodawcy,
2) osoba związana z wnioskodawcą tytułem przysposobienia, opieki lub kurateli,
3) osoba pozostająca wobec wnioskodawcy w stosunku podrzędności służbowej,
4) osoba skazana prawomocnym wyrokiem sądu za popełnione umyślnie przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe.

Właściwy wójt (burmistrz, prezydent miasta) sporządza opinię dotyczącą wiarygodności pisemnych oświadczeń świadków. W celu sporządzenia opinii wójt (burmistrz, prezydent miasta) może wezwać wnioskodawcę do przekazania dodatkowych dokumentów.

Oświadczenie składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli o następującej treści: “Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”.

Oświadczenia podlegają zatwierdzeniu przez właściwego komendanta powiatowego (miejskiego) PSP, które jest dokonywane w toku postępowania administracyjnego. Właściwy komendant powiatowy (miejski) PSP odmawia zatwierdzenia oświadczenia w przypadku, gdy uzna, że oświadczenie to lub przekazane dodatkowe dokumenty nie są obiektywne lub w nienależyty sposób potwierdzają fakt bezpośredniego udziału wnioskodawcy w działaniach ratowniczych. Odmowa zatwierdzenia oświadczenia następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

Wzór wniosku o przyznanie świadczenia ratowniczego został określony w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 lutego 2022 r. w sprawie wniosku o przyznanie świadczenia ratowniczego (Dz. U. z 2022 r. poz. 316).

Dodatkowo zamieszczamy wzór oświadczenia świadka przygotowany przez Związek, który będzie można wykorzystać w związku z ubieganiem się o świadczenie ratownicze.

Oświadczenie świadka

informację przygotował
adw. Krzysztof M. Miazga
17 I 2022 r.

aktualizacja
2 IV 2022 r.

aktualizacja
9 XI 2023 r.

INFORMACJA ROZSZERZAJĄCA w sprawie obowiązku dokonania zgłoszenia przez OSP do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych

Adam Paluszkiewicz — Tue, 04 Jan 2022 18:06:42 +0000

Informacja podstawowa w tej sprawie znajduje się na stronie internetowej Związku pod podanym poniżej adresem:

Przejdź do informacji

Dodatkowo wskazuję, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 22 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 1132 ze zm.) instytucjami obowiązanymi są stowarzyszenia posiadające osobowość prawną, utworzone na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2261), w zakresie, w jakim przyjmują lub dokonują płatności w gotówce o wartości równej lub przekraczającej równowartość 10 000 euro, bez względu na to, czy płatność jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane.

Instytucje obowiązane są to wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu podmioty, które na gruncie ustawy są zobowiązane do stosowania określonych środków i narzędzi mających na celu redukcję zjawiska prania pieniędzy i finansowania terroryzmu. Nie oznacza to bynajmniej, że inne, poza wymienionymi jako instytucje obowiązane, podmioty nie znajdą na gruncie ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu obowiązków mających do nich zastosowanie. Otóż podmioty niezakwalifikowane jako instytucje obowiązane objęte są również obowiązkiem dokonania zgłoszenia do CRBR, czy też w przypadku osób fizycznych spełniających kryterium beneficjenta rzeczywistego, obowiązkiem informacyjnym.

Stosując przepisy dotyczące PPP/PFT, z pojęciem “beneficjenta rzeczywistego” można spotkać się zasadniczo w trzech konfiguracjach. Po pierwsze, w przypadku instytucji obowiązanej i stosując środki bezpieczeństwa finansowego niezbędne jest ustalenie beneficjenta rzeczywistego swojego klienta, w przeciwnym wypadku nie będzie możliwe nawiązanie stosunków gospodarczych, czy przeprowadzenie transakcji handlowej w myśl zasady no beneficial owner, no deal. Po drugie, ustalenie swojego beneficjenta rzeczywistego będzie niezbędne na potrzeby obowiązku zgłoszenia jego danych do CRBR, który zgodnie z dyrektywą AML V obejmie rozszerzony krąg podmiotów. Po trzecie, ustalenie beneficjenta rzeczywistego może okazać się konieczne dla spółek w grupie kapitałowej, które muszą dane w tym zakresie zgłosić do CRBR. Rozwinięcia w tym miejscu wymaga rozumienie przesłanek skutkujących domniemaniem prawnym odnośnie do poszczególnych kategorii podmiotów (patrz: M. Dyl, M. Królikowski (red.), Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Komentarz, Warszawa 2021, teza II.A.1 i teza II.C.6 do art. 2).

Powyższą interpretację potwierdza zdanie zawarte w piśmie Ministerstwa Finansów z dnia 3 grudnia 2019 r. komunikat nr 4 w sprawie udzielania indywidualnej interpretacji przepisów ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w zakresie ustalania beneficjenta rzeczywistego dla spółki zobowiązanej do zgłoszenia informacji w CRBR – „Obowiązek zgłoszenia informacji o beneficjencie rzeczywistym do CRBR wynika z art. 58 ww. ustawy i spoczywa na spółkach wymienionych w tym przepisie” (stan prawny sprzed nowelizacji dodającej stowarzyszenia podlegające wpisowi do KRS do katalogu podmiotów z art. 58).

Komunikat dostępny pod niżej podanym linkiem:

https://www.gov.pl/web/finanse/komunikat-nr-4-w-sprawie-udzielania-indywidualnej-interpretacji-przepisow-ustawy-o-przeciwdzialaniu-praniu-pieniedzy-oraz-finansowaniu-terroryzmu-w-zakresie-ustalania-beneficjenta-rzeczywistego-dla-spolki-zobowiazanej-do-zgloszenia-informacji-w-crbr

Zgodnie z art. 55 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych, zwany dalej “Rejestrem”, jest prowadzony przy użyciu systemu teleinformatycznego i służy do przetwarzania informacji o beneficjentach rzeczywistych podmiotów wymienionych w art. 58 oraz informacji o osobach, o których mowa w art. 61 ust. 1.

Powyższy przepis nie odwołuje się do kręgu podmiotów wyznaczonych przez art. 2 ust. 1 analizowanej ustawy – czyli „instytucji obowiązanych”, a wprost wskazuje podmioty wymienione w art. 58 ustawy.

Zgodnie z art. 58 (w brzmieniu od 31.10.2021 r.) ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu do zgłaszania informacji o beneficjentach rzeczywistych i ich aktualizacji są obowiązane:

1) spółki jawne;

2) spółki komandytowe;

3) spółki komandytowo-akcyjne;

4) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością;

4a) proste spółki akcyjne;

5) spółki akcyjne, z wyjątkiem spółek publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2080 oraz z 2021 r. poz. 355).;

6) trusty, których powiernicy lub osoby zajmujące stanowiska równoważne:

a) mają miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub
b) nawiązują stosunki gospodarcze lub nabywają nieruchomość na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w imieniu lub na rzecz trustu;

7) spółki partnerskie;

8) europejskie zgrupowania interesów gospodarczych;

9) spółki europejskie;

10) spółdzielnie;

11) spółdzielnie europejskie;

12) stowarzyszenia podlegające wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego;

13) fundacje.

W przypadku obowiązków spoczywających jedynie na „instytucjach obowiązanych” ustawa wprost używa zwrotu „instytucje obowiązane” np. art. 6, art. 8, art. 27, art. 72 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Art. 55 ustawy używa sformułowania „podmiotów wymienionych w art. 58” nie używając zwrotu „instytucje obowiązane”.

Reasumując, wszystkie stowarzyszenia podlegające wpisowi do KRS są obowiązane do zgłaszania informacji o beneficjentach rzeczywistych i ich aktualizacji.

Niestety należy stwierdzić, że dodanie wszystkich fundacji i stowarzyszeń podlegających wpisowi do KRS do katalogu podmiotów zobowiązanych do zgłaszania beneficjentów rzeczywistych do CRBR będzie stanowić wyzwanie dla podmiotów reprezentujących te instytucje.

W przypadku ochotniczych straży pożarnych kto jest beneficjentem rzeczywistym ustala się na podstawie treści statutu OSP. Z uwagi na fakt, że w poszczególnych OSP mogą występować odrębności w treściach statutów, co do osób, które należałoby zakwalifikować jako beneficjentów rzeczywistych, w niniejszej informacji nie mogę przesądzić zasady obowiązującej w stosunku do wszystkich OSP. W standardowym wypadku (powszechnie spotykanym), gdy podstawowe decyzje co do działalności OSP podejmuje zarząd OSP, jako beneficjentów rzeczywistych należy wskazać wszystkich członków zarządu OSP. Uprawnienia związane z podpisywaniem dokumentów w imieniu OSP, zwykle przysługujące prezesom lub wiceprezesom OSP, nie mają wpływu na ograniczenie kręgu osób będących beneficjentami rzeczywistymi. Zarząd OSP jako władza OSP, podejmuje decyzje w drodze uchwał, a wyraz w postaci dokumentowej (np. podpisanie umowy sprzedaży w imieniu OSP) jest czynnością będącą skutkiem działania całego organu stowarzyszenia.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu zgłoszenia do CRBR dokonuje osoba ustawowo uprawniona do reprezentacji podmiotu. W przypadku OSP będą to zwykle prezesi albo inni członkowie zarządu, zgodnie z treścią statutu OSP. Wskazania wymaga, że do dokonania zgłoszenia do CRBR nie można dokonać za pośrednictwem pełnomocnika.

informację przygotował
adw. Krzysztof M. Miazga
4 I 2022 r.

Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych już weszła w życie

Adam Paluszkiewicz — Tue, 04 Jan 2022 17:51:20 +0000

27 grudnia 2021r. Prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę z dnia 17 grudnia 2021r. o ochotniczych strażach pożarnych.

Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych

Informacja o zmianach między rządowym projektem ustawy o ochotniczych strażach pożarnych (druk nr 1765) a uchwaloną 2 grudnia

Adam Paluszkiewicz — Tue, 07 Dec 2021 22:03:29 +0000

Informacja o zmianach między rządowym projektem ustawy o ochotniczych strażach pożarnych (druk nr 1765) a uchwaloną 2 grudnia 2021 r. ustawą o ochotniczych strażach pożarnych przekazaną do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu.

Informacja dotyczy zmian wprowadzonych w trakcie procesu legislacyjnego w Sejmie w projekcie wniesionym przez Radę Ministrów, głównie w zakresie związanym z krytykowanymi przez Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej zapisami pierwotnego projektu.

W projekcie ustawy wprowadzono kilkadziesiąt poprawek, w tym zdecydowana część miała charakter redakcyjny i była następstwem propozycji jakie przedstawiło Biuro Legislacyjne Sejmu.

I. Najistotniejsze poprawki merytoryczne

W art. 3 pkt 1 usunięto zapisy, że OSP prowadzi działania ratownicze wyłącznie w przypadku, gdy są one organizowane i prowadzone przez Państwową Straż Pożarną (PSP). Umożliwi to podejmowanie takich działań przez OSP z własnej inicjatywy oraz w wyniku działań podejmowanych przez inne podmioty, w tym głównie władze gmin.
W art. 7 ust. 1 wprowadzono zapis, że obowiązek gminy w zakresie zawierania umów z OSP w sprawie prowadzenia działań dotyczy wszystkich OSP z terenu gminy. Poprzedni zapis potencjalnie dawał możliwość pomijania niektórych OSP w tym procesie, co skutkowałoby „wyrzuceniem” OSP poza zakres działania ustawy.
W art. 13 i 14 usunięto ograniczenia, które wprowadził Rząd, iż strażakowi OSP, który poniósł szkodę w czasie działań ratowniczych lub szkoleniu bądź w jego wyniku był niezdolny do pracy, prawo do świadczeń odszkodowawczych i rekompensaty pieniężnej za utratę zdrowia przysługiwało wyłącznie do sytuacji, gdy dysponowany jest przez Państwową Straż Pożarną do działań ratowniczych lub akcji ratowniczych. Był to regres w stosunku do uregulowania art. 26 i art. 26a ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Obecnie strażacy OSP odzyskają uprawnienia w zakresie świadczeń związanych z udziałem w szkoleniu i ćwiczeniach oraz innych działaniach, gdzie dysponentem nie będzie PSP
W art. 15 usunięto ograniczenia, które wprowadził Rząd, iż strażakowi OSP przysługuje prawo do ekwiwalentu wyłącznie do sytuacji, gdy dysponowany jest przez Państwową Straż Pożarną do działań ratowniczych lub akcji ratowniczych. Był to regres w stosunku do uregulowania art. 28 ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Obecnie strażacy OSP odzyskają uprawnienia do ekwiwalentu w zakresie związanym z udziałem w szkoleniu i ćwiczeniach oraz innych działaniach, gdzie dysponentem nie będzie PSP.
W art. 24 usunięto ograniczenia, które wprowadził Rząd, w sprawie ochrony prawnokarnej strażaków OSP w stosunku do obecnie istniejącej i wynikającej z art. 27 ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Zgodnie z propozycją rządową obejmowała ona wyłącznie sytuacje, w których strażacy OSP zostaną zadysponowani do działań przez Państwową Straż Pożarną.
Obecnie ochroną prawną, taką jak funkcjonariuszy publicznych, objęci będą wszyscy strażacy OSP biorący udział w działaniach związanych z ochroną przeciwpożarową.
W art. 27 dodano osoby, którym przysługuje świadczenie ratownicze (dodatek do emerytury), do grona osób uprawnionych do uzyskania dodatkowych świadczeń (np. zniżek na przejazdy pojazdami komunikacji publicznej). Nadto przyznano prawo ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, by w uzasadnionych przypadkach mógł przyznać dodatkowe świadczenie.
W art. 39 (pierwotnie w projekcie oznaczonym jako art. 38) usunięto propozycję zmiany w art. 1 ust. 2 w ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej przez dodanie zapisu pkt 10, który rozszerzał zakres działań Państwowej Straży Pożarnej o realizację zadań na potrzeby obrony państwa, ochrony ludności i obrony cywilnej. W konsekwencji prowadziło to do możliwości angażowania OSP przez PSP w działania w zakresie obrony państwa. Podważało się w ten sposób charakter ochotniczego strażactwa, którego posłannictwem jest ratowanie życia i mienia ludzkiego. Zapisy wpisywały dobrowolne stowarzyszenia w strukturę obrony państwa. Stąd tylko krok do stworzenia z OSP jednostek zmilitaryzowanych. Takie przyporządkowanie, w świetle uregu-lowań prawa wojny, pozwalać mogło, w okresie wojny, traktować przez drugie państwo prowadzące wojnę jednostek OSP na równi z jednostkami wojskowymi Państwa Polskiego, z wszelkimi tego konsekwencjami,

Wszystkie powyżej opisane zmiany należy traktować jako idące w kie-runku uwzględnienia słusznych postulatów kierowanych pod adresem projektu ustawy przez strażaków, a wyrażonych w stanowisku Zarządu Głównego ZOSP RP. Szczególnie wycofano się ze zmian, które pogarszały sytuację prawną strażaków OSP w porównaniu do rozwiązań prawnych wynikających z ustawy o ochronie przeciwpożarowej.
Pozostałe zmiany nie miały istotnego znaczenia z punktu widzenia interesów OSP.

Pozostawione groźne zapisy z punktu widzenia OSP.

W art. 7 projektu ustawy wprowadzany zostaje obowiązek dla gminy zawarcia umowy z OSP zawierającej postanowienia dotyczące podejmowanych działań przez OSP. Przepis nie określa zakresu takiej umowy, co będzie powodować wiele problemów interpretacyjnych i sporów co do treści takiej umowy. Obecnie istniejące regulacje takiego obowiązku nie przewidują, a współpraca między gminami a OSP nie nastręcza problemów.
Art. 36 ogranicza swobodę dysponowania przez OSP swoim majątkiem w przypadku likwidacji stowarzyszenia. Jest to naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony własności (art. 64 Konstytucji RP).

Rządowy projekt ustawy o OSP skierowany do Sejmu

Adam Paluszkiewicz — Wed, 17 Nov 2021 22:52:18 +0000

Uchwała Nr 59/XVII/ 2021

Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych

Rzeczypospolitej Polskiej

z dnia 17 listopada 2021 roku

w sprawie: zajęcia stanowiska w sprawie projektu ustawy o ochotniczych strażach pożarnych

Na podstawie § 24 ust. 1 pkt 3 i 9 statutu Związku OSP RP w zw. z art. 21a ustawy
z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tj. z dnia 14 kwietnia 2021r. Dz.U. z 2021 r. poz. 869) Zarząd Główny Związku OSP RP postanawia:

§ 1

Negatywnie ocenić niekonsultowany Rządowy projekt ustawy o ochotniczych strażach pożarnych wniesiony do Sejmu 9 listopada 2021 r. (EW-020-718/21), który z jednej strony powiela wiele dotychczasowych rozwiązań z ustawy o ochronie przeciwpożarowej, a z drugiej wprowadza rozwiązania, które ograniczają samodzielność ochotniczych straży pożarnych, poddaje je pod kontrolę Państwowej Straży Pożarnej, zmniejsza uprawnienia strażaków ochotników w zakresie: ochrony prawnej, prawa do ekwiwalentu za udział w działaniach ratowniczych i szkoleniu, prawa do świadczeń odszkodowawczych i rekompensaty pieniężnej za utratę zdrowia.

§ 2

Przyjąć z zadowoleniem zmianę dotychczasowego stanowiska Rządu w sprawie dodatków do emerytur dla strażaków ochotników zawartą w projekcie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych. Otwiera to możliwość uchwalenia kompromisowych regulacji opartych o zgłoszony w 2017 r. obywatelski projekt poparty ponad 200 tys. podpisów oraz uchwalony przez Senat RP projekt ustawy w 2020 r. wobec, których dotychczas Rada Ministrów wyrażała negatywne stanowisko.
Opowiedzieć się za przyjęciem rozwiązań opartych o zgłoszony w 2017 r. obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nosi nr 34), który przewiduje minimalny okres udziału w działaniach ratowniczych na 10 lat i dodatek w wyższej wysokości niż projekt ustawy o ochotniczych strażach pożarnych (20 zł za każdy udokumentowany rok).

§ 3

Podtrzymać dotychczasowe stanowisko Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej, że dla osiągnięcia założonego celu w postaci zwiększenia efektywności działania ochotniczych straży pożarnych najlepszym rozwiązaniem byłaby stosowna nowelizacja ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. Odrębnej regulacji wymaga tylko kwestia dodatków do emerytur dla strażaków OSP.

§ 4

Szczegółowe uwagi do projektu ustawy zawiera uzasadnienie niniejszej uchwały.

§ 5

Zarząd Główny zobowiązuje Prezydium ZG oraz Prezesa ZG do jak najszersze-go rozpropagowania stanowiska Związku oraz prezentowania go wobec władz państwowych.

§ 6

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Przewodniczący posiedzenia

Prezes Zarządu Głównego Związku OSP RP

Waldemar Pawlak

Oryginał Uchwały

Uzasadnienie do uchwały

Ocena prawna projektu ustawy