· Głos Mentorów: Ważnymi refleksjami o kondycji ruchu dzieli się nestor ruchu strażackiego, płk Stanisław Mikulak.

· Strażak jako kustosz pamięci: Przypominamy, że od XIX wieku remizy były kolebkami ducha narodowego, bibliotekami i oknem na świat. Tę misję kontynuujemy do dziś!

· Święto całej wspólnoty: Relacjonujemy otwarcie nowej remizy w Jasionówce (woj. podlaskie) – wydarzenie, które zjednoczyło wszystkich mieszkańców.

Głos samorządów i regionów

W numerze oddajemy głos tym, którzy wspierają naszą misję na co dzień. O roli OSP mówią m.in.:

· Wójt Gminy Leszno (woj. mazowieckie),

· Wicemarszałek Województwa Lubuskiego,

· Wojewoda Warmińsko-Mazurski.

Prezentujemy krajobraz strażackiej aktywności z każdego województwa!

Dołącz do grona czytelników!

Nie pozwól, by ominęły Cię najważniejsze tematy dla naszej społeczności. Zapraszamy do prenumeraty „Strażaka”! Poleć nasze pismo znajomym z jednostki i naszym przyjaciołom. Razem budujemy siłę OSP!

O tym, jak żyć i działać w świecie niepewności, o odporności wspólnot lokalnych, strategii „Florian 2050” i strażackiej odpowiedzi na współczesne zagrożenia.

Druhu Prezesie, żyjemy w czasach niepewności – kryzysów, dezinformacji, napięć międzynarodowych i gwałtownych zmian technologicznych. Wielu ludzi zadaje dziś proste pytanie: jak w takich warunkach sensownie żyć i działać? Jaką odpowiedź daje na to ochotnicza straż pożarna?

Ochotnicze straże pożarne od zawsze były odpowiedzią na niepewność. Nie tylko na pożary czy wypadki, ale także na lęk, chaos i bezradność, które pojawiają się w życiu ludzi, gdy świat staje się trudny do zrozumienia. Dziś ta rola wraca z nową siłą. Strażak ochotnik nie ucieka od zagrożeń – on uczy się je rozumieć, przygotowywać na nie i działać razem z innymi. OSP dają ludziom sens, wspólnotę i poczucie sprawczości. A dopiero na tym fundamencie budujemy systemy, ustawy i nowoczesne narzędzia bezpieczeństwa.

1 stycznia 2025 roku weszła w życie ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej. Jak wpisuje się ona w codzienne doświadczenie strażaka ochotnika i lokalnej wspólnoty?

Ta ustawa wspiera OSP – one istniały i działały od pokoleń. Ustawa wreszcie je systemowo dostrzega i wzmacnia. Ochrona ludności to nie abstrakcyjny zapis prawny, lecz bardzo konkretne wyzwanie: czy lokalna społeczność potrafi przetrwać kryzys, zachować porządek, pomóc słabszym i nie ulec panice. Raporty strategiczne jasno pokazują, że współczesne zagrożenia są długotrwałe i rozproszone. Państwo nie poradzi sobie bez silnych wspólnot lokalnych. OSP są właśnie takimi wspólnotami – zakorzenionymi, zaufanymi i gotowymi do działania.

Dużo miejsca poświęcacie pamięci, kronikom OSP i badaniom historycznym. Dlaczego to dziś tak ważne?

 Społeczności, które tracą pamięć, bardzo łatwo tracą odporność. Dezinformacja i chaos informacyjny uderzają najmocniej tam, gdzie brakuje zakorzenienia i ciągłości pokoleń. Kroniki OSP to nie tylko zapisy wydarzeń. To opowieść o odpowiedzialności, solidarności i lokalnym przywództwie. To fundament odporności psychicznej i społecznej. Dlatego rozwijamy dostępność dorobku. Analizy Strategiczne „Florian 2050” są dostępne online, a w 2026 roku organizujemy I Kongres Historyków Pożarnictwa – aby łączyć pamięć z myśleniem o przyszłości.

We wstępie do „Strażaka” pojawiają się raporty ryzyka i strategie bezpieczeństwa. Jaką rolę odgrywają one w działaniach ZOSP RP?

Nie działamy intuicyjnie ani pod wpływem emocji. Nasze programy wynikają z analizy raportów i dokumentów krajowych oraz europejskich, które pokazują, że zagrożenia XXI wieku mają charakter ciągły i hybrydowy. Raporty te uczą jednego: odporność zaczyna się lokalnie. Dlatego strategia „Florian 2050” i nasze projekty są praktyczną odpowiedzią na wnioski płynące z tych analiz. OSP są lokalnymi węzłami odporności państwa.

Drony, SmartHelmet, „Pierwszy Ratownik” – czy technologia nie zaczyna dominować nad strażackim etosem?

Technologia nie zastępuje strażaka – ona go rozwija. Dla wielu młodych ludzi OSP to dziś miejsce, gdzie zdobywają kompetencje przydatne także w życiu zawodowym: analizę danych, pracę zespołową i odpowiedzialność pod presją. Program „Pierwszy Ratownik” czy grupy dronowe są narzędziami, które wzmacniają człowieka i wspólnotę. Technologia ma służyć misji, nie ją definiować.

Program „Gotowi na wszystko” brzmi bardzo poważnie. Co oznacza on w praktyce dla zwykłej jednostki OSP?

Kryzys to nie moment – to proces. Może trwać tygodnie, miesiące, a nawet lata. OSP pokazują, jak w takim procesie funkcjonować: jak utrzymać komunikację, morale, porządek i wzajemną pomoc. Budujemy OSP jako lokalne centra odporności – miejsca, które dają ludziom poczucie, że nie są sami. To jest istota ochrony ludności i obrony cywilnej.

Dlaczego w strategii Związku tak dużo miejsca zajmują kultura, sport i orkiestry OSP?

Ponieważ kryzysy niszczą relacje szybciej niż infrastrukturę. Orkiestry, sport pożarniczy i zawody to trening zaufania, dyscypliny i współpracy. To dokładnie te cechy, które decydują o tym, czy społeczność poradzi sobie w trudnych czasach. Dlatego traktujemy kulturę i sport nie jako dodatek, lecz jako inwestycję w kapitał społeczny.

Jaką rolę pełnią dziś młodzieżowe drużyny pożarnicze w świecie pełnym presji i dezinformacji?

Dla wielu młodych ludzi OSP są alternatywą wobec samotności cyfrowej i chaosu informacyjnego. Dają realne relacje, jasne wartości i poczucie sensu. MDP wychowują przyszłych liderów – ludzi odpornych, odpowiedzialnych i gotowych do służby. To oni w przyszłości będą decydować o bezpieczeństwie naszych wspólnot.

Przed Związkiem kampania sprawozdawczo-wyborcza. Jaką rolę odgrywa ona w realizacji strategii „Florian 2050”?

To moment kluczowy. Kampania sprawozdawczo-wyborcza to czas rozmowy o sensie naszej drogi, o tym, jak chcemy odpowiadać na wyzwania przyszłości. Na wszystkich szczeblach Związku będziemy dyskutować o programach, raportach i doświadczeniach. To ważne, bo strategia żyje tylko wtedy, gdy jest wspólnym wyborem całej organizacji.

Jak jednym zdaniem podsumowałby Druh sens strategii „Florian 2050”?

Strategia „Florian 2050” to plan nowoczesności zakorzenionej w tożsamości – bo tylko taka nowoczesność pozwala ludziom sensownie żyć i działać w świecie niepewności. Każdy strażak jest ważny i każde OSP potrzebne – dziś to fakt strategiczny, nie hasło.

Rozmawiał: Marian Zalewski

Strażak Wydanie specjalne Ochrona ludności i obrona cywilna. grudzień 2025/styczeń 2026