Zgodnie z § 4b statutu Związku o rozwiązaniu oddziału posiadającego osobowość prawną decyduje w drodze uchwały Zarząd Główny z własnej inicjatywy lub na wniosek zarządu zainteresowanego oddziału. W uchwale Zarządu Głównego o rozwiązaniu oddziału posiadającego osobowość prawną wskazuje się likwidatora bądź likwidatorów w liczbie nie większej niż trzech, oczekiwany czas trwania likwidacji, sposób działania Związku po wykreśleniu z Krajowego Rejestru Sądowego oddziału na obszarze, na którym działał dotąd oddział.

W związku z powyższym zainteresowany zarząd oddziału, który chce zrezygnować z posiadanej osobowości prawnej powinien zwrócić się w tej sprawie z wnioskiem do Zarządu Głównego ZOSP RP. We wniosku tym zarząd oddziału może podać propozycję co do osoby, która mogłaby pełnić funkcję likwidatora. Z uwagi, że zarząd oddziału jest władzą kolegialną decyzja powinna zostać podjęta w postaci uchwały zarządu oddziału.

Likwidację kończy wykreślenie oddziału Związku z Krajowego Rejestru Sądowego co powoduje utratę osobowości prawnej.

Likwidator ma za zadanie zakończyć wszelkie sprawy oddziału ZOSP RP posiadającego osobowość prawną.

Głównymi zadaniami likwidatora są przede wszystkim: zakończenie spraw majątkowych, ściągnięcie przysługujących wierzytelności, spłacenie długów i przekazanie pozostałego majątku albo określonym podmiotom, albo przeznaczenia go na określony cel.

Pierwszą czynnością likwidatora jest zawiadomienie sądu sprawującego nadzór nad oddziałem Związku o wszczęciu likwidacji i wyznaczeniu likwidatora, z podaniem swego nazwiska, imienia i miejsca zamieszkania. Likwidator jest obowiązany złożyć wniosek o wpis do rejestru stowarzyszeń, informacji o otwarciu likwidacji, danych o osobie likwidatora wraz ze sposobem reprezentacji (art. 44 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym). Wniosek o rozpoczęcie likwidacji składa się z formularzy:

1) KRS-Z61 Wniosek o zmianę wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym – likwidacja, rozwiązanie/unieważnienie,

2) KRS-ZK Zmiana – organy podmiotu/wspólnicy uprawnieni do reprezentowania spółki – załącznik do wniosku o zmianę danych w Krajowym Rejestrze Sądowym,

3) KRS-ZR Likwidator, zarządca, przedstawiciel/reprezentant upadłego – załącznik do wniosku o zmianę wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Odpowiednie formularze znajdują się m.in. na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości (http://ms.gov.pl/).

Jednocześnie należy wskazać, że jeżeli oddział Związku jest wpisany wyłącznie do rejestru stowarzyszeń (…) KRS to wniosek może zostać złożony w formie papierowej lub elektronicznie. Jeżeli zaś oddział Związku jest także wpisany do rejestru przedsiębiorców KRS to zgłoszenia likwidator może dokonać wyłącznie w formie elektronicznej za pośrednictwem Portalu Rejestrów Sądowych (https://prs.ms.gov.pl/). Ta forma dotyczy wszystkich wpisów.

Likwidator powinien też podać do publicznej wiadomości informację o wszczęciu postępowania likwidacyjnego. Wydaje się, że optymalnym rozwiązaniem jest zamieszczenie odpowiedniej informacji w dziale ogłoszeń prasy ogólnopolskiej i lokalnej. Następnie powinny zostać przeprowadzone czynności przewidziane w przepisach o rachunkowości (zamknięcie ksiąg rachunkowych, inwentaryzacja, wycena aktywów i pasywów, sporządzenie sprawozdania finansowego). Ustalenie listy wierzycieli i dłużników jest kolejnym etapem likwidacji. Po jej sporządzeniu likwidator powinien przystąpić do zbycia majątku oddziału i egzekwowania długów oraz do zaspokojenia wierzycieli.

W przypadku oddziału ZOSP RP zastosowanie będą miały również przepisy dotyczące stowarzyszeń. Zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach koszty likwidacji pokrywa się z majątku likwidowanego stowarzyszenia, w tym wypadku z majątku oddziału Związku.

Przed zakończeniem likwidacji likwidator występuje do Zarządu Głównego ZOSP RP, by ten na podstawie § 4b w zw. z § 24 ust. 1 pkt 9 statutu Związku zatwierdził sprawozdanie likwidacyjne. Następnie likwidator jest obowiązany złożyć w sądzie rejestrowym wniosek o wykreślenie oddziału Związku z Krajowego Rejestru Sądowego. W tym celu należy złożyć wniosek na formularzu KRS – X2, czyli wniosek o wykreślenie podmiotu z Krajowego Rejestru Sądowego. Wykreślenie oddziału Związku przeprowadzane jest w postępowaniu nieprocesowym. Z chwilą wykreślenia z rejestru oddział Związku traci osobowość prawną.

Poniżej zamieszczono przykładową treść uchwały zarządu oddziału (powiatowego) Związku, który chce zrezygnować z posiadanej osobowości prawnej.

informację przygotował
adw. Krzysztof M. Miazga
17 I 2023 r.

Statut Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje możliwość powołania w skład Zarządu Głównego, zarządu oddziału wojewódzkiego/oddziału powiatowego/oddziału gminnego Związku przedstawicieli organizacji, stowarzyszeń lub innych instytucji współpracujących ze Związkiem w liczbie nieprzekraczającej 1/5 liczby przedstawicieli do danego zarządu. Kompetencja ta została przyznana Zjazdowi Krajowemu i odpowiednio zjazdom oddziałów Związku (§ 20 pkt 3, § 38 ust. 3, § 51 ust. 3, § 62 ust. 3 statutu Związku).

O tym, czy dana organizacja, stowarzyszenie lub instytucja współpracuje ze Związkiem i może wskazywać przedstawicieli do składu zarządów oddziałów decydują organy statutowe Związku (w sposób decydujący zaś Zjazd Krajowy i zjazdy oddziałów).

Powołanie konkretnej osoby w skład zarządu oddziału Związku wymaga rekomendacji ze strony podmiotu, który współpracuje ze Związkiem (np. szkoła, jednostka Państwowej Straży Pożarnej, gmina, bank spółdzielczy), przy czym osoba ta nie może być rekomendowana (proponowana) przez członka Związku (tj. OSP), albo przez organy statutowe Związku (np. zarząd oddziału gminnego), albo też przez delegatów na zjazd. Skoro osoba ta ma być przedstawicielem organizacji współpracującej ze Związkiem w zarządzie oddziału Związku, to tym samym musi być zaproponowana przez tę organizację.

ZOSP RP nie ingeruje w to, w jaki sposób dana osoba została wybrana jako przedstawiciel organizacji, stowarzyszenia lub innych instytucji współpracujących ze Związkiem. Personalne wytypowanie osoby jako przedstawiciela pozostaje sprawą wewnętrzną danej instytucji.

Wskazane jest by zgłoszenie przedstawiciela organizacji współpracującej ze Związkiem do zarządu oddziału Związku było pisemne. Jeżeli nie jest, to powinno być ustne i zaprotokołowane do protokołu przebiegu zjazdu. Rekomendacji danej osobie udziela osoba uprawniona do reprezentacji danej organizacji (np. wójt, dyrektor szkoły, prezes banku spółdzielczego).

Zapis statutu, iż wybór przedstawicieli organizacji, stowarzyszeń lub innych instytucji współpracujących ze Związkiem może się dokonać w liczbie nieprzekraczającej 1/5 liczby przedstawicieli wskazuje, iż w sytuacji, gdy 1/5 liczby przedstawicieli nie jest liczbą całkowitą to możliwe jest jedynie zaokrąglanie jej w dół, a nie w górę, ponieważ zaokrąglenie w górę powoduje przekroczenie granicy, a tym samym naruszenie statutu.

W następnej kolejności trzeba wskazać organ do którego należy kierować wniosek. Na przykładzie oddziału gminnego, a zgodnie z § 62 ust. 2 zd. 2 statutu Związku, postanowienia § 20 pkt 3 i § 22 ust. 3- 5 stosuje się  odpowiednio. Na podstawie § 20 pkt 3 statutu Zjazd Krajowy powołuje w skład Zarządu Głównego przedstawicieli współpracujących ze Związkiem. Odpowiednio stosując przytoczony zapis należy stwierdzić, iż to zjazd oddziału gminnego powołuje w skład zarządu oddziału gminnego przedstawicieli współpracujących ze Związkiem. W związku z powyższym wnioski dotyczące powołania w skład zarządu oddziału przedstawicieli organizacji współpracujących ze Związkiem w przypadku zarządu gminnego powinny być kierowane do zjazdu oddziału gminnego.

Dodatkowo należy rozwiać wszelkie wątpliwości pojawiające się w związku z poruszoną tematyką. Osoba powołana w trybie § 62 ust. 2 w zw. z § 20 pkt 3 statutu Związku, nie może być członkiem komisji rewizyjnej oddziału gminnego. Zgodnie z § 60 pkt 4 statutu Związku do kompetencji zjazdu oddziału gminnego należy określenie liczby członków komisji rewizyjnej oddziału gminnego oraz jej wybór spośród delegatów (członków zwyczajnych Związku) na zjazd oddziału gminnego. Przedstawiciele organizacji współpracujących ze Związkiem nie są delegatami. Przepis wyraźnie stanowi, iż członkowie komisji rewizyjnej wybierani są tylko spośród delegatów.

Osoba wybrana w taki sposób nie może również zostać wybrana jako delegat na zjazd oddziału powiatowego ze względu na treść § 60 pkt 5 statutu Związku. Przytoczony zapis jednoznacznie stanowi, że do kompetencji zjazdu oddziału gminnego należy wybór delegatów na zjazd oddziału powiatowego spośród delegatów (członków zwyczajnych Związku) na zjazd oddziału gminnego w liczbie określonej uchwałą zarządu oddziału  powiatowego.

Powyższą wykładnie stosuje się analogicznie w przypadku oddziałów powiatowych i wojewódzkich Związku.

Możliwość powołania w skład zarządów oddziałów Związku przedstawicieli organizacji, stowarzyszeń lub innych instytucji współpracujących ze Związkiem w liczbie nieprzekraczającej 1/5 liczby jest tylko uprawnieniem zjazdów oddziałów, a nie jest obowiązkiem. Prawo to może zostać wykorzystane, jednakże nie musi. Ostateczne decyzje podejmuje właściwy zjazd oddziału ZOSP RP.