5 września br., z udziałem Waldemara Pawlaka senatora RP, prezesa ZG ZOSP RP, w siedzibie Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie odbyły się uroczystości z okazji 103 rocznicy zjednoczenia ruchu strażackiego pod hasłem Rola liderów w ruchu strażackim. Organizatorem obchodów był Zarząd Główny Związku OSP RP oraz Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego.

W imieniu organizatorów gości powitali: dr Janusz Gmitruk, dyrektor Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego oraz dr Marian Zalewski redaktor naczelny Analiz strategicznych Florian 2050. W spotkaniu uczestniczyli między innymi: Adam Nowak wiceminister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wiceprezes ZG ZOSP RP, st. bryg. dr inż. Tomasz Klimczak, prof. ucz. rektor-komendant Akademii Pożarniczej, nadbryg. Józef Galica zastępca komendanta głównego PSP, st. bryg. dr inż Paweł Janik dyr. CNBOP – PIB w Józefowie, Józef Matysiak zastępca prezesa Zarządu NFOŚiGW, Stanisław Jekiełek prezes Stowarzyszenia Dziennikarzy im. W. Reymonta, prof. dr hab. Stanisław Jędrzejewski z Akademii Leona Koźmińskiego, dr hab. prof. ucz. Dariusz Wróblewski i ppłk dr inż Jacek Stępień z Akademia Sztuki Wojennej w Warszawie. Przybyli także dr Tadeusz Skoczek dyr. Muzeum Niepodległości w Warszawie, dr Paweł Gąsiorczyk naczelnik Wydziału Dokumentacji Zbiorów Centralnego Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach, st. bryg. Marek Bębenek dyrektor Muzeum Małopolski Zachodniej w Wygiełzowie, dyrektor Muzeum Pożarnictwa im. Gęsikowskiego w Alwerni,  członkowie komisji problemowych przy ZG ZOSP RP.

Dr Janusz Gmitruk wypowiedzią Fenomen jedności ruchu strażackiego rozpoczął dyskusję. Następnie dr Marian Zalewski zaprezentował właśnie co wydany tom 7 Analiz strategicznych Florian 2050. Szczegółowej analizy liderów ruchu strażackiego dokonał Adam Nowak, podsekretarz stanu w MR i RW, wiceprezes ZG ZOSP RP. O roli Akademii Pożarniczej i współpracy uczelni z ruchem strażackim a zwłaszcza ze Związkiem OSP RP powiedział st. bryg. dr inż. Tomasz Klimczak rektor-komendant Akademii Pożarniczej. Uczestników spotkania pozdrowił Waldemar Pawlak, senator RP, prezes ZG ZOSP RP. Zaakcentował ważną role jaką odegrało zjednoczenie ruchu strażackiego w 1921 r. Przedstawił istotne zagadnienia związane z bezpieczeństwem naszego kraju a zwłaszcza o pracach nad przyjęciem ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. W trakcie spotkania prezes W. Pawlak wręczył grupie uczestników listy z podziękowaniem za pracę nad strategią Związku OSP RP i współpracę w ramach publikacji Analizy strategiczne Florian 2050. Podziękowanie otrzymała między innymi Zofia Kaczor-Jędrzycka wieloletnia prezes Towarzystwa Uniwersytetów Ludowych.

Pozdrowienia uczestnikom spotkania przekazali między innymi: Adam Struzik marszałek województwa mazowieckiego, gen. brygadier Wiesław Leśniakiewicz podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, prof. Tadeusz Olejnik honorowy przewodniczący Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej, Edward Siarka, wiceprezes ZG ZOSP RP, dr inż. Zygmunt Tomczonek przewodniczący Rady Senioralnej przy ZG ZOSP RP, płk pożarnictwa w st. spoczynku Stanisław Mikulak, st. bryg. Piotr P. Bielicki.

Na zakończenie spotkania Józefa Sitarz instruktorka haftu kaszubskiego MDK w Człuchowie i Adam Bondarenko, dyrektor Miejskiego Domu Kultury w Człuchowie otworzyli wystawę pt. „Złote Igły – wystawa prac z okazji jubileuszu 50-lecia Zespołu Haftu Kaszubskiego przy Miejskim Domu Kultury w Człuchowie” i zaprezentowali książkę pt. „Złote igły”. Z wystąpieniem programowym na temat haftu jako symbolu kultury Kaszub wystąpiła dr hab. Anna Kwaśniewska, prof. Uniwersytetu Gdańskiego. Uroczystościom towarzyszyła także wystawa malarstwa strażackiego.

Patronat medialny nad obchodami objęli między innymi: Stowarzyszenie Dziennikarzy im. W. Reymonta, Koło Służby Zagranicznej, Towarzystwo Uniwersytetów Ludowych, Stowarzyszenie Historyków Wojskowości, Klub Inteligencji Polskiej, Ludowe Towarzystwo Naukowo-Kulturalne,  Green Light Media, Zielony Sztandar, miesięcznik Strażak.

( MAZ)

Zdjęcia: Natalia Roś, Cezary Szejgis, Marian Zalewski

Dzisiaj bezpieczeństwo Polski, bezpieczną przyszłość Polaków gwarantuje NATO, Unia Europejska i Ochotnicze Straże Pożarne. NATO w wymiarze militarnym, Unia Europejska w gospodarczym a Ochotnicze Straże Pożarne w zakresie bezpieczeństwa powszechnego.

Waldemar Pawlak Prezes ZG ZOSP RP
7 września 2023 r.

Relacja wideo z obchodów 102 . rocznicy powstania ZOSP RP:

102 lata temu w dniach 8-9 września 1921 roku odbył się pierwszy krajowy zjazd straży pożarnych.

Dwudniowe obrady były uwieńczeniem procesu zjednoczenia ruchu strażackiego. Pod hasłem widniejącym na sztandarach W jedności siła  połączyły się w jeden Związek strażackie organizacje wcześniej działające w ramach ziem polskich pod trzema zaborami. Tysiące ochotniczych straży pożarnych zrzeszonych w Związku OSP RP od ponad 100 lat godnie służą mieszkańcom i Ojczyźnie. Obchodząc rokrocznie rocznicę powstania naszego Związku przypominamy chwalebną historię i bohaterskich strażaków.

Uroczyste obchody 102 rocznicy powstania Związku  – pod patronatem prezesa ZG ZOSP RP Waldemara Pawlaka i marszałka województwa mazowieckiego Adama Struzika – odbyły się

7 września 2023 r, w siedzibie Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego. Spotkanie prowadzili  dr Janusz Gmitruk dyrektor Muzeum, dr  Grzegorz Szyszko dyrektor Zarządu Wykonawczego Związku OSP RP oraz dr Marian Zalewski wiceprzewodniczący komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej ZG ZOSP RP.

W dniu spotkania dr Grzegorz Szyszko powitał zebranych  w tym kierownictwo Związku na czele z prezesem Waldemarem Pawlakiem i jego zastępcami generałem brygadierem Wiesławem B. Leśniakiewiczem, Adamem Nowakiem (będącym także prezesem Związku Młodzieży Wiejskiej), członków Prezydium ZG ZOSP RP nadbryg. Marka Kowalskiego, i Zdzisława Gołąbka,  przedstawicieli zaprzyjaźnionych instytucji w tym  dyrektora Biblioteki Głównej Województwa Mazowieckiego dr. Michała Strąka, władze Włocławskiego Towarzystwa Naukowego na czele z prezesem prof. Stanisławem Kunikowskim i dr Zdzisławem. J. Zasadą, dr. Pawła Gąsiorczyka przedstawiciela Centralnego Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach, przedstawicieli Stowarzyszenia Dziennikarzy im. W. S. Reymonta z jego  prezesem Stanisławem Jekiełkiem i wiceprezesem Zbigniewem Adamkiewiczem. W spotkaniu uczestniczyli strażaccy historycy i kronikarze w tym członkowie Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej.  Udział wzięli także przedstawiciele  Muzeum Niepodległości, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego oraz mediów w tym z telewizji POLSAT, TVN, redakcji Strażaka i Zielonego Sztandaru.

Zagajenia dokonał współgospodarz uroczystości dr Janusz Gmitruk. Nastepnie głos zabrał prezes Waldemar Pawlak.

Wystąpienie prezesa ZG ZOSP RP Waldemara Pawlaka

 Szanowni Państwo.

 Obchodzimy dziś 102 rocznicę połączenia ruchu strażackiego po okresie zaborów. Dzisiaj w 2023 roku możemy śmiało powiedzieć, że bezpieczeństwo Polski, bezpieczną przyszłość Polaków gwarantuje NATO, Unia Europejska i Ochotnicze Straże Pożarne. Sojusz z NATO w zakresie militarnym, w wymiarze  gospodarczym – Unia Europejska.  Natomiast w zakresie bezpieczeństwa powszechnego Ochotnicze Straże Pożarne.

Dlaczego to jest tak ważne? Otóż rok temu, w marcu ubiegłego roku,  kiedy uchwalono Ustawę o obronie Ojczyzny zlikwidowano całkowicie obronę cywilną. W tej chwili w lokalnej społeczności pozostały tylko ochotnicze straże pożarne  jako instytucje, które mogą podejmować takie wyzwania w sytuacjach masowych zagrożeń. Oczywiście jeżeli chodzi o bieżące ratowanie i reagowanie to Krajowy System Ratownictwa funkcjonuje bez zarzutu. Możemy powiedzieć, że wielki test związany z pandemią został bardzo dobrze zdany. Wielkie wyzwanie związane z wojną na Ukrainie zostało też bardzo skutecznie ogarnięte przez wielu strażaków i nigdzie w żadnym miejscu w kraju ani w czasie pandemii, ani w czasie teraz tych bolesnych doświadczeń związanych z wojną w Ukrainie nie było problemów z  dostępnością, z aktywnością straży pożarnej. To wielka działalność 700 tysięcy Rycerzy Floriana, którzy budują odporność, żywotność i witalność lokalnych społeczności.

To jest ogromnie ważne w dzisiejszych czasach kiedy mówimy o bezpieczeństwie i różnego rodzaju zagrożeniach, które jeszcze kilka lat temu były niewyobrażalne bo nikomu nie przychodziło do głowy, że będzie wojna w Europie.

Dzisiaj Związek OSP RP ma trudną relację z państwem, tak mówiąc bardzo ogólnie. Wprawdzie OSP są bardzo doceniane przez państwo, ale już organizacja zrzeszająca OSP nie zawsze dla instytucji państwowych jest akceptowalna. I tak kiedyś się nad tym zastanawiałem jak do tego podchodzić, bo to oczywiście można spojrzeć w ten sposób, że można to odpuścić, zrezygnować czy poddać się.  Ale patrzyłem na doświadczenia historyczne i popatrzcie, w roku 1949 Bolesław Chomicz zrezygnował. Nie chciał stać na drodze w związku z tym co się działo wtedy w ustroju w państwie, ale mimo to Związek został zlikwidowany do spodu i nawet jak potem po 1956 roku został odtworzony, to już dorobek z okresu międzywojennego, okresu powojennego  do stowarzyszenia nie wrócił. Państwo całkowicie to zagarnęło. I mimo tego, że Związek zaczął ponownie funkcjonować to już do tego dorobku, do tego majątku nie mogliśmy wrócić. I dzisiaj też można odnieść wrażenie, że jest taka maniera i taki czas, że państwo próbuje stworzyć  warunki do tego żeby wszystko było „z łaski” państwa. A przecież istotą ruchu społecznego, istotą ruchu strażackiego jest właśnie samodzielność, przedmiotowość i zasada pomocniczości. Jeżeli możemy coś zrobić sami to nie spoglądamy  w górę, tylko podejmujemy działanie i ratujemy tych którzy są w potrzebie.

Dzisiaj Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP wykorzystuje te doświadczenia także dzieląc się nimi ze strażakami z Ukrainy. Tutaj wielka praca druhów: prezesa Wiesława Leśniakiewicza i Marka Kowalskiego. Warto się odwołać do doświadczeń historycznych, bo osobą która takie pojednanie polsko-ukraińskie budowała w okresie międzywojennym był wojewoda wołyński Henryk Józewski. To właśnie kuzyn Bolesława Chomicza. O tym mi mówiła wnuczka Bolesława Chomicza kiedy wybuchła wojna. Jak tu losy się pięknie splatały. I dzisiaj dzielimy się tymi doświadczeniami, ale na Ukrainie bardzo trudno jest odbudować ochotniczą straż pożarną. Nie są to problemy materialne, bo są to problemy  mentalne. To znaczy umiejętność współpracy w społeczności lokalnej i także umiejętność poświęcenia się bezinteresownie. Czasami nie potrafią zrozumieć jak to straż pożarna jedzie do wypadku, do wydarzenia i nikt im nie płaci, czy też gra orkiestra Straży Pożarnej i kto im płaci. A przecież grają z potrzeby serca. To są właśnie te doświadczenia, które przekazujemy także dla partnerów na Ukrainie.

Mamy też  nawiązania historyczne. Za kilka dni odbędzie się uroczystość w Markowej związana z beatyfikacją rodziny Ulmów. Tutaj współpraca z partnerami społecznymi, ze Związkiem Młodzieży Wiejskiej. Druh Adam Nowak będzie mówił o tych doświadczeniach samarytańskich z Markowej, bo to też się wiąże z doświadczeniami straży pożarnej. Jeśli spoglądamy w przyszłość to dzisiaj trzeba podkreślić nowe inicjatywy, które wynikają znowu z żywotności i witalności całego środowiska. Pracując nad Strategią „Floriany 2050” , która zaangażowała wiele osób ze środowisk naukowych, społecznych, zawodowych, pojawiła się idea Pierwszego Ratownika, którą zainicjował strażak – ratownik medyczny z niewielkiej OSP Wtórek,  pod Ostrowem Wielkopolskim. To jest idea gdzie już jedna osoba korzystając z nowoczesnych technologii na wezwanie poprzez aplikacje może podjąć działanie i udzielić podstawowej podstawowej  pomocy. Dzisiaj ten program już jest w stanie aktywności i mamy rozwiązania techniczne i wdrażamy je. Z początkiem przyszłego roku będzie można już uruchomić tą ideę w takiej praktycznej działalności.

Chciałbym tutaj też korzystając z okazji podziękować wszystkim Państwu, historykom, kronikarzom, wszystkim, którzy zajmują się i są piastunami pamięci i tożsamości. Tożsamości, która sprawia że ta idea Rycerzy Świętego Floriana rozkwita w wielu różnych miejscowościach i pobudza wyobraźnię wielu ludzi.

Na zakończenie jeszcze raz powtórzę: dzisiaj bezpieczeństwo Polski, bezpieczną przyszłość Polaków gwarantuje NATO, Unia Europejska i Ochotnicze Straże Pożarne. NATO w wymiarze militarnym, Unia Europejska w gospodarczym a Ochotnicze Straże Pożarne w zakresie bezpieczeństwa powszechnego.

Po wystąpieniu Prezes Waldemar Pawlak wręczył  grupie historyków i kronikarzy listy z podziękowaniem za aktywność w umacnianiu przez Związek OSP RP tożsamości narodowej i ochrony dziedzictwa narodowego oraz ważny wkład w realizację celów stawianych przez ZOSP RP.

Następnie  list od marszałka  województwa mazowieckiego Adama Struzika odczytał jego przedstawiciel Wiesław Kołodziejski. Serdeczne pozdrowienia uczestnikom przekazał także

nestor strażackich naukowców Honorowy Przewodniczący Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej   prof. Tadeusz Olejnik.  Okolicznościowe wystąpienia wygłosili także:  gen. brygadier w st. spocz. Wiesław B. Leśniakiewicz wiceprezes ZG ZOSP RP, Adam Nowak wiceprezes ZG ZOSP RP a zarazem prezes ZMW,   dr Paweł Gąsiorczyk naczelnik Wydziału Dokumentacji Zbiorów Centralnego Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach,  prof. Stanislaw Kunikowski, nadbrygadier Marek Kowalski,  prof. Władysław Tabasz   wiceprzewodniczący Komisji ds działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej ZG ZOSP RP,  prof, Piotr Gołdyn, Marian Chmielewski wiceprzewodniczący Komisji ds działalności naukowej, kulturalno-społecznej ZG ZOSP RP, Zbigniew Gołąbek, dr Mateusz Ratyński, prof.  Romuald Turkowski oraz dr Marian Zalewski, który w imieniu przewodniczącego Komisji Edwarda Siarki podziękował  dyrektorowi Muzeum dr. Januszowi Gmitrukowi  i jego współpracownikom za pomoc i organizację uroczystego  spotkania. Dyr.Janusz Gmitruk zaprosił zebranych na kolejne spotkanie za rok z okazji 103 rocznicy powstania Związku.

Uroczystości zakończył koncert muzyczny występem Leo Kunickiego i Zespołu Tańca Historycznego ,,ChOREA ANTIQUA”

MZ

Zdjęcia: Iwona Legędź i Marian Zalewski

 

W niedzielę 26 września 2021 r. w miejscowości Zwierzyniec, pow. zamojski odbyły się  wojewódzkie uroczystości setnej rocznicy utworzenia Związku Ochotniczych Straży Pożarnych. Wybór miejsca obchodów tak ważnej dla Związku rocznicy nie był przypadkowy. Z miejscowością związany był Józef Tuliszkowski jeden z twórców zjednoczenia ruchu strażackiego i współorganizator w dniach 8 – 9 września 1921 roku w Warszawie pod hasłem „W jedności siła”, Pierwszego Ogólnokrajowego Zjazdu Straży Pożarnych.

Józef Tuliszkowski w latach 1906-1910 pracował w Fabryce Wyrobów Drzewnych w Zwierzyńcu Lubelskim. Przebywając na ziemi zamojskiej opracował sygnalizację gestową oraz napisał wydany w roku 1909 pionierski podręcznik dla strażaków „Walka z pożarem”.

Wojewódzkie obchody 100-lecia Związku OSP RP połączone były z jubileuszem 115-lecia Ochotniczej Straży Pożarnej w Zwierzyńcu, której patronem jest Józef Tuliszkowski.

Uroczystości rozpoczęły się o godz. 11,00 uroczystą Mszą Św. w intencji strażaków i ich rodzin w kościele „Na Wodzie” pw. Św. Jana Nepomucena, której przewodniczył proboszcz miejscowej parafii w asyście księży kapelanów. Po zakończonej liturgii przy dźwiękach Młodzieżowej Orkiestry Dętej OSP Niedrzwica Kościelna uczestnicy uroczystości w przemarszu udali się na drugą część uroczystości, która odbyła się na placu przy Zespole Szkól Drzewnych i Ochrony Środowiska.

W uroczystościach, których gospodarzami byli Prezes ZOW Marian Starownik, Prezes ZOP w Zamościu Kazimierz Mielnicki, Starosta Zamojski Stanisław Grześko, Burmistrz Zwierzyńca Pani Urszula Kolman i Prezes OSP Zwierzyniec Sławomir Bartnik, udział wziął m.in.: Prezes Zarządu Głównego ZOSP RP Waldemar Pawlak. Jednostki OSP z terenu województwa reprezentowało 34 poczty sztandarowe oraz trzy kompanie honorowe OSP, których skład tworzyli strażacy: z powiatu świdnickiego (kompania honorowa OSP woj. lubelskiego), gminy Zamość i gminy Radecznica.

Druga część uroczystości rozpoczęła się od złożenia meldunku przez dowódcę uroczystości druhowi Waldemarowi Pawlakowi, przeglądu pododdziałów, podniesieniu flagi państwowej na maszt i odegrania hymnu państwowego. Następnie Starosta Zamojski i Prezes ZOP ZOSP RP w Zamościu powitali obecnych gości, Prezes miejscowej jednostki druh Sławomir Bartnik  przedstawił historię OSP Zwierzyniec.

Zabierając głos druh Marian Starownik Prezes OW ZOSP RP w Lublinie przedstawił zarys historyczny utworzenia Związku OSP RP, organizacji, która w swojej historii przechodziła istotne zmiany polityczne, ustrojowe, terytorialne w okresie od zaborów poprzez kolejne losy ojczyzny do dnia dzisiejszego. Dziś Związek tworzy ponad 16 tysięcy OSP, w woj. lubelskim 1741, z których każda przydaje naszej organizacji siły, wartości i znaczenia. Na przestrzeni lat zmieniło się wyposażenie techniczne i zakres działań prowadzonych przez Ochotnicze Straże Pożarne, które stały się jedną z największych organizacji społecznych w kraju o wysokim stopniu zorganizowania i dyspozycyjności w zakresie pomocy i solidarności społecznej, rozbudowaną na terenie całego kraju w wymiarze lokalnym jak i centralnym. Stąd stanowią dziś swoisty fenomen, nie tylko w Europie ale i na całym świecie, ochotniczego, bezinteresownego działania, o który muszą zadbać kolejne pokolenia strażaków ochotników.

Prezes Zarządu Głównego Związku OSP RP druh Waldemar Pawlak dziękując za zaproszenie, przedstawił w ogólnym zarysie działalność Związku i jednostek OSP na przestrzeni lat oraz wkład jaki wnieśli do rozwoju pożarnictwa przez ostatnie dziesiątki lat. Pogratulował OSP w Zwierzyńcu pięknego jubileuszu i złożył życzenia dalszej pomyślności w działaniach na kolejne lata dla strażaków miejscowej OSP oraz działaczy Związku OSP RP i członków  wszystkich jednostek z terenu województwa lubelskiego. Gratulacje i okolicznościowe adresy na ręce gospodarzy złożyli także obecni na uroczystościach goście.

Z okazji pięknego podwójnego jubileuszu za aktywną działalność społeczną na rzecz ochrony przeciwpożarowej w szeregach OSP oraz w uznaniu szczególnych zasług dla rozwoju i umacniania Związku OSP RP wręczono 5 Złotych Znaków Związku OSP RP, 3 Medale Honorowe im. Bolesława Chomicza, 10 medali „Za Zasługi dla Pożarnictwa”, oraz po raz pierwszy ustanowioną w roku 2021 nadawaną przez Prezydium ZOW  ZOSP RP woj. lubelskiego „Odznakę Za Zasługi dla Pożarnictwa Województwa Lubelskiego”, którą otrzymało łącznie – złotą, srebrną, brązową – 34 druhów. Odznakę otrzymały także jednostki: OSP Zwierzyniec, OSP Hrubieszów, OSP Nasutów.

Z okazji 100-lecia Związku Prezesi: Waldemar Pawlak i Marian Starownik dla gości uczestniczących w uroczystościach wręczyli medale okolicznościowe wybite z okazji jubileuszu.

Na zakończenie uroczystości głos zabrał dh Grzegorz Szyszko – Dyrektor Zarządu Wykonawczego, który podziękował wszystkim za przybycie, Staroście Zamojskiemu, Burmistrzowi Zwierzyńca, Prezesowi i strażakom miejscowej OSP  za pomoc w organizacji i wsparcie finansowe, orkiestrze, kompaniom honorowym i pocztom sztandarowym za udział.

Obchody podwójnego jubileuszu zakończyła defilada pododdziałów.

Na placu Zespołu Szkół, gdzie odbyły się Wojewódzkie Obchody 100-lecia Związku OSP RP zorganizowana była wystawa zabytkowego sprzętu pożarniczego, która cieszyła się dużym zainteresowaniem wśród licznie zgromadzonej publiczności.

Krzyżanowska Bożena

Oddział Wojewódzki ZOSP RP w Lublinie

Z okazji setnej rocznicy zjednoczenia ruchu strażackiego w Warszawie odbył się uroczysty apel w hołdzie pokoleniom ochotników służących ludziom i Ojczyźnie, często poświęcając zdrowie i życie. W uroczystości udział wzięło blisko 150 pocztów sztandarowych, zaproszeni goście, w tym prawnuczka Bolesława Chomicza, a przyglądało się wielu warszawiaków i turystów.

PAWEŁ POLIMIRSKI

Artykuł ukazał się w „Strażaku” nr 9/2021

W sobotę 4 września już od godziny 9 rano na warszawskim placu Zamkowym zaczęły zbierać się poczty sztandarowe, aby po uformowaniu kolumny ruszyć do archikatedry warszawskiej, gdzie o godzinie 11 rozpoczęła się msza święta w intencji rycerzy św. Floriana. W tym miejscu sto lat temu 8 i 9 września 1921 roku na nabożeństwie przed rozpoczęciem I Ogólnopaństwowego Zjazdu Straży Pożarnych RP jednoczącego ruch strażacki spotkali się jego uczestnicy. W sobotę mszę koncelebrowali: ksiądz biskup pomocniczy archidiecezji warszawskiej Michał Janocha, kapelan krajowy strażaków ks. st. bryg. Jan Krynicki i członek Głównego Sądu Honorowego ZOSP RP ks. Roman Sawczuk.

W Archikatedrze Warszawskiej

W homilii ksiądz biskup dużo miejsca poświęcił historii ruchu strażackiego. ‒ Serce się raduje, widząc w katedrze tyle mundurów strażackich, tyle sztandarów. 100 lat to okazja, aby podziękować Panu Bogu, żeby spojrzeć wstecz, w historię znacznie dłuższą niż jedno stulecie, bo przecież straż pożarna w takiej czy innej postaci istniała od zawsze. Organizacje w sensie systemowym zaczęły się tworzyć w XIX wieku, kiedy Polski nie było na mapie. Działały pod różnymi nazwami, tworzyły się w wioskach, miasteczkach, miastach zaboru rosyjskiego, austriackiego, pruskiego. Każdy miał swoją tradycję, własne zwyczaje. (…) Kiedy powstała Rzeczypospolita, to nie było prostą sprawą porozumieć się i stworzyć jedną organizację ochotniczych straży pożarnych. Ale nasi przodkowie umieli się wtedy dogadać, możemy się od nich tego uczyć dzisiaj. (…) To była straż pożarna i rzeczywiście pożar był tym żywiołem, z którym zmagali się przodkowie – pożary domów, zagród, placów. Wielu strażaków oddało życie w obronie Rzeczypospolitej we wrześniu 1939 roku i podczas okupacji. Dzisiaj profil jest inny. Lasy niestety płoną, ale pożarów domów jest mniej – sami najlepiej moglibyście powiedzieć, bo wiecie lepiej ode mnie, do jakich wypadków dzisiaj wzywana jest straż pożarna, do jakich klęsk żywiołowych i nieszczęść, którym zaradzacie – mówił hierarcha. – Chrystus mówi w ewangelii „Syn człowieczy nie przyszedł, żeby mu służono, tylko żeby służyć”. I wasza służba, drodzy bracia strażacy, drogie siostry, to jest właśnie pomoc w ludzkim nieszczęściu. Ona objawia coś bardzo ważnego, o czym bogaty, syty świat lubi zapominać – człowiek nie żyje dla siebie, że sens życia człowieka nie jest w nim samym, ale że się spełnia, realizuje, żyjąc dla innych, pomagając im i służąc – powiedział biskup Michał Janocha.

Po mszy uczestnicy złożyli kwiaty pod urną z „Ziemią z pobojowisk wojny światowej zbroczonych krwią Polaków w latach 1914‒1920-21” oraz na grobie Prymasa Tysiąclecia kardynała Stefana Wyszyńskiego. Oprawę muzyczną podczas nabożeństwa zapewniła Młodzieżowa Orkiestra Dęta OSP Suchowola oraz Kameralny Chór Mieszany CANTUS z Połczyna-Zdroju.

Na placu Zamkowym

Druh Tadeusz Wróblewski przeprowadził poczty sztandarowe oraz uczestników mszy na plac Zamkowy, gdzie o 12.30 rozpoczął się uroczysty apel „W jedności siła”. Prowadząca uroczystość Dobromiła Skalska przypomniała zebranym, że Związki strażackie działające pod zaborami, walczące przez lata o zachowanie polskości i odzyskanie niepodległości Polski, spotkały się na I Ogólnopaństwowym Zjeździe Straży Pożarnych RP w Warszawie w dniach 8‒9 września 1921 roku. Na wspólnych obradach powołany został do życia Główny Związek Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej, którego kontynuatorem jest Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP. Po ustawieniu pocztów sztandarowych dowódca uroczystości druh Przemysław Zieliński złożył prezesowi Zarządu Głównego ZOSP RP Waldemarowi Pawlakowi meldunek o gotowości do rozpoczęcia apelu, po czym obaj dokonali przeglądu pododdziałów. Odegrano hymn państwowy i na wieży zegarowej Zamku Królewskiego podniesiono flagę narodową. Następnie rozbrzmiał hymn ZOSP RP „Rycerze Floriana”.

Na placu Zamkowym do pocztów sztandarowych, zaproszonych gości oraz widzów swoje słowa skierował prezes ZG ZOSP RP Waldemar Pawlak. ‒ Świętujemy dziś 100-lecie połączenia ruchu strażackiego po 123 latach zaborów. Świętujemy Zjazd Głównego Związku Straży Pożarnych, który rozpoczął się od mszy w katedrze św. Jana, a następnie odbyły się obrady, które łączyły ponad 3 tysiące ochotniczych straży pożarnych. Związek w swoich działaniach był zawsze instytucją wspierającą, pomocniczą, realizował zasadę subsydiarności poprzez organizowanie zawodów sportowo-pożarniczych, ceremoniał i regulaminy, przeglądy, konkursy. Przekazywał najlepsze pomysły do wszystkich jednostek w kraju, do rycerzy Floriana, którzy mogli dzięki temu szybciej zdobywać lepsze kompetencje w ratowaniu człowieka w potrzebie – powiedział. ‒ Związek w ciągu tych stu lat przeżywał różne okresy. W czasie II wojny światowej, podczas okupacji hitlerowskiej, przeobraził się w struktury państwa podziemnego i ruch oporu „Skała”. Po wojnie Bolesław Chomicz odbudowywał Związek, poczynając od 1946 roku. Po paru latach okazało się, że ta wspólna strażacka działalność nie pasowała do czasów stalinowskich i od 1949 do 1956 roku Związek był rozwiązany. W 1956 roku nastąpiło jego odtworzenie, już w formule Związku Ochotniczych Straży Pożarnych. Okazało się, że ta działalność łącząca, integrująca środowisko strażackie jest bardzo potrzebna, a nasze działania nie wynikają tylko z przepisów prawa, a przede wszystkim z tego, że jesteśmy piastunami tradycji dobrych obyczajów. A to oznacza, że to, co robimy, chcemy robić i czynimy to ochotniczo, bezinteresownie. Nie musimy, ale rycerze św. Floriana pokazują, że tej pięknej strażackiej służbie potrafią poświęcić swoje życie, zdrowie i czas dla drugiego człowieka – podkreślił prezes Pawlak.

‒ Bardzo ważnym momentem w historii straży pożarnych był rok 1981. Byłem wówczas na studiach i obserwowałem, tu w Warszawie, wydarzenia w Wyższej Oficerskiej Szkole Pożarniczej i protest podchorążych przeciwko temu, aby włączyć ich szkołę w struktury wojskowe i strażaków w działania represyjne. Od tamtego czasu, tamtego protestu studentów Wyższej Oficerskiej Szkoły Pożarniczej straż nie była już do takich działań wykorzystywana. To jest jakby kamień węgielny i mit założycielski dla Państwowej Straży Pożarnej. Jest wśród nas generał brygadier Wiesław Leśniakiewicz, który był podchorążym uczestniczącym w tamtych wydarzeniach. To właśnie podchorążym dziękujemy za ten piękny czyn i zachowanie, co sprawiło, że straż pożarna skupia się na pomocy drugiemu człowiekowi. Po transformacji w 1991 roku nastąpiły zmiany, uchwalona została Ustawa o ochronie przeciwpożarowej, a wśród nas jest jeden z posłów, który ją wprowadzał, Marian Starownik, obecnie wiceprezes Zarządu Głównego Związku OSP RP. To była i jest konstytucja dla straży pożarnych. W tym samym roku została także uchwalona Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej i w bieżącym roku świętujemy 30-lecie tej formacji w nowej formule – na ręce komendanta głównego PSP nadbrygadiera Andrzeja Bartkowiaka składamy w imieniu ochotników serdeczne życzenia i gratulacje dla braci z Państwowej Straży Pożarnej, z którymi jesteśmy złączeni strażacką służbą dla ludzi potrzebujących – kontynuował Waldemar Pawlak.

Wspólnota i braterstwo

‒ Nawiązując do homilii księdza biskupa, chciałbym podkreślić, że dzisiaj mamy dodatkową powinność gaszenia pożarów ludzkich serc, tej pożogi nienawiści, abyśmy przez ten przykład idący z ochotniczych straży pożarnych pokazywali, jak ważna jest wspólnota, braterstwo, budowanie wielkiej, wspaniałej rodziny, tak aby w naszej Ojczyźnie wszyscy czuli się potrzebni, docenieni i radośni. W imieniu Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej przekazuję wszystkim Druhnom i Druhom serdeczne podziękowania za piękną służbę naszej Ojczyźnie – zakończył prezes ZG ZOSP RP.

Komendant główny PSP nadbryg. Andrzej Bartkowiak życzył strażakom ochotnikom wszelkiego dobra i podziękował za wspólną służbę na rzecz ratowania zdrowia, życia, mienia i środowiska. Odczytano również listy gratulacyjne od: prezydenta RP Andrzeja Dudy, marszałek Sejmu RP Elżbiety Witek, przewodniczącego Parlamentarnego Zespołu Strażaków Zbigniewa Chmielowca oraz prezesa Fundacji WOŚP Jerzego Owsiaka.

Medale i występy

Poczty sztandarowe OSP, oddziałów powiatowych i wojewódzkich Związku biorące udział w uroczystości otrzymały medal okolicznościowy przygotowany z okazji jubileuszu. Wręczali je: prezes Waldemar Pawlak oraz wiceprezesi: Teresa Tiszbierek, Wiesław Leśniakiewicz i Marian Starownik.

Z okazji jubileuszu członkowie Chóru Cantus przygotowali pieśń „Płonie w nas strażacki zew”, która nawiązuje do strażackiego etosu i piękna bezinteresownej służby ludziom i Ojczyźnie. Popis swoich widowiskowych umiejętności dały: Orkiestra Dęta OSP Nadarzyn pod dyrekcją Mirosława Chilmanowicza i Młodzieżowa Orkiestra Dęta OSP Suchowola pod dyrekcją Jarosława Szczerby, której towarzyszył zespół taneczny FOCH.

W sobotę Warszawa mogła podziwiać blisko 150 pocztów sztandarowych, w tym znaczną reprezentację ochotniczych straży pożarnych mających 100 i więcej lat oraz liczną grupę członków młodzieżowych drużyn pożarniczych.