15 grudnia 2025 r. w siedzibie Muzeum Niepodległości w Warszawie z udziałem ponad 130 strażackich twórców: historyków, kronikarzy, muzealników i samorządowców, odbyła się gala finałowa podsumowująca konkursy historyczne Związku OSP RP i konkurs Strażacy w akcji.
Podczas uroczystości prezes ZG ZOSP RP Waldemar Pawlak podziękował zebranym za dokumentowanie strażackich doświadczeń. -To ważne w dniu dzisiejszym – powiedział – aby na pracę twórców spojrzeć tak przez pryzmat historii i tego czego doświadczamy w dzisiejszych czasach: zagrożeń,wojny hybrydowej. Musimy też zdawać sobie sprawę z tego, że dzisiaj konieczne jest budowanie atmosfery bezpieczeństwa. To właśnie Związek i zrzeszone w nim OSP są wspólnotą stabilności, spokojnego działania oraz walki z dezinformacją.

Uczestników Gali pozdrowiła Katarzyna Legawiec, zastępca dyrektora Muzeum Niepodległości oraz Stanisław Jekiełek prezes Zarządu Stowarzyszenia Dziennikarzy im W. Reymonta. Pozdrowienia uczestnikom przesłali marszałek woj. mazowieckiego Adam Struzik oraz prof. Tadeusz Olejnik nestor historyków pożarnictwa.

Na XIX Konkurs na prace popularnonaukowe i badawcze dotyczące historii pożarnictwa oraz XXXI Konkurs na pamiętniki, wspomnienia, relacje i opracowania pod hasłem ,,Z dziejów OSP” wpłynęło łącznie 30 prac. W pierwszym konkursie nagrodę główną uzyskały ex aequo dwie prace: Z uwarunkowań działalności pożarniczej w woj. olsztyńskim w latach 1945-1975 autorstwa dra Władysława Marii Świeczkowskiego oraz praca Z dziejów OSP w Radzyniu Podlaskim Mirosława Walickiego. Zebrani minutą ciszy uczcili pamięć zmarłego dra Władysława M. Świeczkowskiego. Dyplom odebrała rodzina. W drugim konkursie nagrodę główną otrzymali Artur Zimny, Paweł Grabalski i Wojciech Mordak za pracę 125 lat historii OSP w Przedborzu oraz Remigiusz Witkowski za pracę Bogu na chwałę, ludziom na pożytek. 145 lat OSP Zduńskiej Woli. 1878 – 2023. Pełna lista laureatów opublikowana jest na stronie Związku OSP RP (https://zosprp.pl/2025/11/25/wyniki-konkursow-historycznych-2025/. Nagrody wręczał prezes ZG ZOSP RP Waldemar Pawlak, dyr. Zarządu Wykonawczego ZOSP RP Anna Wesołowska oraz jurorzy konkursu: dr Janusz Gmitruk, dr Mirosława Bednarzak-Libera, mgr Anna Przybylska.

Podczas spotkania  ogłoszono też wyniki i wręczono nagrody w Konkursie ,,Strażacy w akcji’ zorganizowanym przez Stowarzyszenie Dziennikarzy im. W. Reymonta i Związek OSP RP (czwarta edycja). Na konkurs nadesłano 23 prace w kategorii literatura i 17 prac w kategorii film. Wyboru laureatów i wyróżnionych dokonało jury w składzie: Zbigniew Adamkiewicz – przewodniczący jury, Henryk Cichecki, Stanisław Jekiełek, Andrzej Kazimierski, Marian Zalewski.

W kategorii literackiej pierwsze miejsce zajęła Klaudia Wójcik z OSP Brudki Stare gmina Wąsewo (woj. mazowieckie) za opowiadanie “Kiedy wyje syrena serce bije inaczej”. Drugie miejsce przyznano Agacie Basta z OSP w Gródku nad Dunajcem w pow. nowosądeckim (woj. małopolskie) za reportaż zatytułowany “Strażacy w akcji”. Laureatkami trzeciego miejsca za pracę zbiorową – opowiadanie “Wspomnienia strażaka z Dzierżysławic” – zostały: Ewelina Jurkowski, Sabrina Szablińska, Justyna Szablińska z OSP w Dzierżysławicach (woj opolskie).

Równorzędne wyróżnienia otrzymali autorzy: Sylwia Czajka z OSP w Rudnie (woj. mazowieckie) za utwór “Współcześni strażacy OSP”, Juliana Krawczyk z OSP Chojęcin (woj. wielkopolskie) za pracę “Chojęcin płonie”, Julia Kumorowska z OSP w Bobolicach (województwo zachodniopomorskie) za reportaż “OSP w akcji”, Weronika Labuda z OSP w Łebuni (woj. pomorskie) za pracę “OSP w systemie ochrony ludności i obrony cywilnej”, Emilia Leszczyńska – Żuławnik z OSP w Nowym Mieście (woj. mazowieckie) za pracę opisującą 120-letnią już działalność OSP w tej miejscowości, Jacek Lipski z OSP w Zamęcinie (woj.zachodniopomorskie) za utwór Pierwszy ratownik, Klaudia Myjak z OSP Zagorzyn (woj. małopolskie) za pracę “Psychologia strażaka: jak radzić sobie ze stresem i wpływem trudnych akcji na psychikę” oraz Anna Puchalska z OSP w Tomaszowie Mazowieckim – Białobrzegi (woj. łódzkie) za pracę “To się zdarzyło”.

W kategorii filmowej pierwsze miejsce zajęli druhowie: Jakub Hybel i Tomasz Gierczyk z OSP Czerniec (woj. małopolskie), za pracę „Straż to całe moje życie”. Druga nagroda trafiła do Dziecięcej Drużyny Pożarniczej OSP w Lubowidzy (woj. łódzkie za pracę „Mali strażacy w akcji” a trzecia do OSP Janiszkowice (woj. lubelskie) za pracę „Jedziemy na zawody”. Przyznano także cztery równorzędne wyróżnienia. Otrzymali je: Hanna Rajewska z OSP Nielbark (woj. warmińsko-mazurskie) za pracę pt. ”Ogień w Genach”, Adrian Banaś z OSP Nietuszyna (woj. łódzkie) za pracę „Nasi w akcji”, Weronika Łagocka OSP Koperniki (woj. opolskie), Mikołaj Witczak OSP Janiszewice (woj. łódzkie). W filmach bohaterami byli członkowie dziecięcych i młodzieżowych drużyn pożarniczych.
Patronatem honorowym konkurs objęli: Waldemar Pawlak prezes ZG ZOSP RP oraz Adam Struzik- marszałek Województwa Mazowieckiego.

Ważną odsłoną strażackiej Gali był panel ,,Cyfrowa Przestrzeń Publiczna – wolność, odpowiedzialność, bezpieczeństwo”. Dyskutowano o wpływie transformacji cyfrowej na dialog publiczny oraz o zacieraniu się granic między tradycyjnymi mediami a internetem. Dzisiaj w dobie zagrożenia bezpieczeństwa istotne jest co dzieje się w przestrzeni cyfrowej. Jaka jest nasza odpowiedź na falę dezinformacji i zakłamania? Strażaccy twórcy – jako osoby cieszące się dużym zaufaniem społecznym pełnią kluczową rolę wiarygodnych depozytariuszy pamięci i prawdy.

Galę zakończył prowadzący spotkanie dr Marian Zalewski,wiceprzewodniczący Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej przy ZG ZOSP RP. Podziękował on Urzędowi Marszałkowskiemu oraz Muzeum za wsparcie. Zachęcił uczestników do współtworzenia wydawnictw Związku, m.in. miesięcznika „Strażak”, rocznika ,,Analizy strategiczne Florian 2050” oraz „Słownika biograficznego polskich strażaków”. Zapowiedział również planowany na przyszły rok Kongres Historyków Pożarnictwa.

Podczas Gali uczestnicy zwiedzali, pod kierownictwem Lecha Marchlewskiego kierownika Działu Edukacji MN oraz edukatorki Joanny Oleszczuk, wystawy eksponowane w siedzibie Muzeum.

Galę konkursów strażackich można obejrzeć na: You Tube IV edycja konkursu Strażacy w akcji. Na stronie Muzeum Niepodległości zamieszczona jest fotorelacja z Gali.

MAZ

Zdjęcia: Justyna Wyszyńska (Muzeum Niepodległości).

W dniach 19-21 września 2025 r. w siedzibie Uniwersytetu Siedleckiego odbyło się doroczne Ogólnopolskie Spotkanie Kronikarzy. Przywieźli ze sobą swoje dzieła – kroniki. Przeglądano je i omawiano z podziwem, pasją i zaangażowaniem. W nich zawarte jest strażackie piękno i poświęcenie w myśl zawołania Bogu na chwałę, ludziom na pożytek. To były dni wymiany doświadczeń, warsztatów, prelekcji, prezentacji. Piękna kontynuacja kronikarskiej tradycji ogólnopolskich spotkań.

Pierwszego dnia w auli Biblioteki Głównej Uniwersytetu zorganizowana została wystawa kronik oraz przeprowadzono warsztaty. Prowadziła je druhna Małgorzata Judasz sekretarz Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej przy ZG ZOSP RP. Do późnych godzin wieczornych trwały konsultacje i udzielane były wskazówki metodyczne. Uczestnicy dzielili się swoimi doświadczeniami. Rozmawiano o sposobach pisania kronik, opisu zdjęć, wycinków prasowych, różnicach w postrzeganiu historyków i kronikarzy. Pomimo sentymentu do przeszłości kronikarze wykorzystują nowe technologie w tym grafikę i fotografię cyfrową, komunikują się na forach, w serwisach społecznościowych, przeszukują biblioteki cyfrowe i inne bazy elektroniczne a w kronikach umieszczają kody QR. Sami prowadzą strony internetowe swych OSP lub profile w serwisach społecznościowych a nawet są reżyserami filmów o OSP, prowadzą izby tradycji, piszą prace historyczne, książki. Kronikarze pełnią także inne funkcje w swoich OSP od strażaków w podziale bojowym, poprzez sekretarzy, komendantów na prezesach kończąc. W tworzeniu kronik zaangażowane są nierzadko dwie, trzy osoby z OSP lub… rodzin kronikarzy.

W sobotę 20 września odwiedzili Archiwum Państwowe w Siedlcach. Tam zapoznali się z działalnością sieci archiwów państwowych, a dzięki prezentowanej w siedleckim archiwum wystawie „Bezsenne głowy co dźwigają korony” mogli zobaczyć najcenniejsze dokumenty z zasobu archiwów z całej Polski. Kronikarze dowiedzieli się jakie rodzaje akt dotyczących historii straży dostępne są w sieci Archiwów Państwowych. Pracownicy AP w Siedlcach Beata Troć, dr. Grzegorz Welik i Agata Wasilewska zapoznali gości z najcenniejszymi dokumentami z własnego zasobu oraz z materiałami, w których można szukać informacji do dziejów straży pożarnych. Z dużym zainteresowaniem strażackich kronikarzy spotkała się prelekcja o sposobach zabezpieczania dokumentów i fotografii oraz o zabiegach konserwatorskich stosowanych w archiwach państwowych.

W Komendzie Miejskiej PSP kronikarzy przyjął mł. bryg. Paweł Kulicki zastępca komendanta miejskiego PSP w Siedlcach a zarazem czynny działacz Związku OSP RP, naczelnik OSP w Wodyniach. To także laureat XXV Ogólnopolskiego Konkursu Kronik organizowanego przez ZOSP RP. Uczestnicy długo będą pamiętać to spotkanie poświęcone nie tylko życiu strażaków zawodowych ale także współpracy ze strażakami ochotnikami.

Po południu odbyły się zajęcia warsztatowe w Bibliotece Głównej Uniwersytetu. Z jej zbiorami zapoznała dyrektor mgr Magdalena Chromińska. Zaprezentowała różne sposoby wyszukiwania informacji na temat historii straży pożarnej w zbiorach stacjonarnych i cyfrowych bibliotek polskich i zagranicznych. Dr Rafał Dmowski – dyrektor Archiwum UwS i członek Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej ZG ZOSP RP pokazał nietypowe źródła do dziejów ochrony przeciwpożarowej na jakie można natrafić podczas kwerend archiwalnych. Omówił również w jaki sposób należy je analizować by uzyskać jak najwięcej informacji.

Mł. brygadier w st. spocz. Mirosław Walicki członek Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej ZG ZOSP RP oraz członek Rady Muzealnej Centralnego Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach przedstawił szczegółowo problematykę umundurowania strażackich grup rekonstrukcyjnych. Scharakteryzował zarówno źródła z jakich należy korzystać odtwarzając sylwetkę strażaka z konkretnego okresu historycznego i regionu Polski, jak również bazując na swoich doświadczeniach przedstawił problemy z jakimi musi zmierzyć się rekonstruktor.

21 września w Auli Biblioteki Głównej Uniwersytetu odbyła się uroczysta sesja historyczna Pamięć i wyzwania: kronikarze wobec wyzwań przyszłości. Spotkanie prowadził dr hab. prof. AHNS Władysław Tabasz wiceprzewodniczący Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej przy ZG ZOSP RP oraz dr Rafał Dmowski członek Komisji a zarazem dyrektor Archiwum Uniwersytetu. W imieniu uczelni głos zabrał dr hab. prof. ucz. Arkadiusz Indraszczyk dyr. Instytutu Nauk o Polityce i Administracji. Podczas sesji odczytano okolicznościowe listy od marszałka województwa mazowieckiego Adama Struzika i prezesa ZG ZOSP RP Waldemara Pawlaka. Marszałek A. Struzik w liście do uczestników sesji historycznej napisał między innymi: Druhowie i Druhny kontynuują wspaniałe tradycje swych poprzedników. W imię wspólnego dobra propagują patriotyzm, umacniają więzi rodzinne, społeczne i narodowe. Kierując się zawołaniem „w jedności siła” pozostają nieprzerwanie wierni wartościom i ideałom, jakie symbolizuję strażacki mundur.

Prezes ZG ZOSP RP Waldemar Pawlak podziękował uczestnikom za pracę na rzecz pamięci historycznej. Wyraził swoje przekonanie, że w świecie pełnym dynamicznych zmian i wyzwań cywilizacyjnych rola kronikarzy staje się jeszcze bardziej istotna. Wierzę, że dzięki Waszej pasji, zaangażowaniu i wrażliwości pamięć o strażackim dziedzictwie będzie nie tylko przechowywana, ale także twórczo rozwijana. Życzył by podejmowana praca dawała kronikarzom satysfakcję i poczucie, że wnoszą bezcenny wkład w zachowanie tożsamości ruchu strażackiego i w kształtowanie świadomości społecznej. Dr Marian Zalewski wiceprzewodniczący Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej przy ZG ZOSP RP wygłosił referat poświęcony wyzwaniom stojącym przed ruchem kronikarskim. Przedstawił rolę ruchu kronikarskiego wynikającą ze strategii Związku OSP RP Florian 2050. Zaprosił do współpracy z pismem Strażak. Zachęcił do pisania biogramów do Słownika biograficznego polskich strażaków a także artykułów do Analiz strategicznych Florian 2050 (wydano łącznie 8 tomów). Wyraził nadzieję na udział kronikarzy w konkursach strażackich w tym historycznych oraz w konkursie: Strażacy w akcji (termin zgłoszeń prac w tych konkursach w tym roku upływa 31 października). Druh prof. Władysław Tabasz zaprezentował temat: Kronikarskie ujęcie wielofunkcyjności OSP w dobie nowych technologii. Jego zdaniem kronikarz to uczestnik wielkiej batalii o zachowanie dorobku historyczno-kulturowego narodu, stowarzyszenia, rodziny. Omówił źródła pisane, materialne zasoby dziedzictwa (księgi, archiwa, izby tradycji, muzea) a także zaprezentował oczekiwania wobec kronikarzy przez pryzmat funkcji pełnionych przez OSP od informacyjnej, integracyjnej, opiniotwórczej, dokumentacyjnej po ratowniczą.

Kolejnymi referentami byli: Andrzej Olichwiruk członek ogólnopolskiego Klubu Miłośników Pożarnictwa, wiceprezes Stowarzyszenia Weteranów Polskich Formacji Granicznych (omówił historię hełmów strażackich od początku XIX w. po dzień dzisiejszy) i Andrzej Wróbel członek Komisji ds. działalności programowej, historycznej i ceremoniału ZOW ZOSP RP w Lublinie i członek ogólnopolskiego Klubu Miłośników Pożarnictwa (scharakteryzował dawne i współczesne odznaczenia strażackie podkreślając na co zwracać uwagę przy analizie odznaczeń).

W trakcie Ogólnopolskiego Spotkania Kronikarzy zaprezentowane zostały także strażackie wydawnictwa znajdujące się w uniwersyteckiej bibliotece oraz strażackie pamiątki, Organizatorem głównym Ogólnopolskiego Spotkania Kronikarzy był Zarząd Główny Związku OSP RP w Warszawie we współpracy z Wydziałem Nauk Społecznych Uniwersytetu w Siedlcach, Archiwum Uniwersytetu, Biblioteką Główną Uniwersytetu, Archiwum Państwowym w Siedlcach oraz Komendą Miejską PSP w Siedlcach.

(MAZ)

GALERIA ZDJĘĆ

  W Toruniu z udziałem prezesa ZG ZOSP RP Waldemara Pawlaka spotkali się w dniach 17-19 września 2021 r. kronikarze i laureaci ogólnopolskich konkursów historycznych. Przeprowadzono warsztaty dla kronikarzy oraz zorganizowano sesję historyczną. Podsumowano też ogólnopolski konkurs kronik, konkurs na pamiętniki, wspomnienia, relacje i opracowania „Z dziejów OSP” oraz konkurs na prace popularnonaukowe i badawcze dotyczące historii pożarnictwa. Spotkania odbyły się w ramach cyklu wydarzeń z okazji setnej rocznicy powstania Związku OSP RP.

Warsztaty kronikarskie

Po rocznej przerwie spowodowanej pandemią COVID-19 kronikarze spotkali się w piątek i w sobotę w siedzibie Urzędu Marszałkowskiego w Toruniu. Do grodu Mikołaja Kopernika przyjechało ponad stu kronikarzy z całego kraju. Zamieszkali w akademiku Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Przez dwa dni trwały dla nich warsztaty. Pierwszego dnia uczestników powitali: prezes ZG ZOSP RP Waldemar Pawlak oraz wicemarszałek województwa kujawsko-pomorskiego Zbigniew Sosnowski. Tematem wiodącym była „Misja kronikarzy – kroniki”. Nawiązano tym samym do prac nad strategią Związku OSP RP.

Prezentację wprowadzającą przedstawił dr Marian Zalewski. Wraz z tworzeniem ochotniczych straży pożarnych z końcem XIX i na początku XX wieku zaczęły pojawiać się kroniki pisane przez strażaków ochotników. Mają one wielką wartość historyczną. Przykładem jest kronika z OSP Niepokalanów. Kronikarzom i ich pasji poświęcono szereg wydawnictw, w tym album ,,W jedności siła” oraz tom drugi „Analiz strategicznych Florian 2050” (do bezpłatnego pobrania na stronie Związku OSP RP).

Warsztaty dla kronikarzy poprowadzili przedstawiciele Wojewódzkiego Klubu Kronikarzy OW ZOSP RP w Poznaniu Małgorzata Judasz i Bogdan Siwiński. Podczas dwugodzinnego spotkania zebrani uzyskali szereg wskazówek metodycznych dotyczących redagowania kronik. Warsztaty stały się ważną wspólną rozmową i próbą odpowiedzi na wiele pytań nurtujących kronikarzy, m.in. jak tworzyć kroniki profesjonalnie i efektywnie, jak promować kronikarstwo. Zwracano uwagę na rolę tworzących się wojewódzkich klubów kronikarzy, organizacji przeglądów i konkursów kronik, przeprowadzania fachowych szkoleń i warsztatów, szczególnie dla początkujących kronikarzy. Prowadzący warsztaty omówili  działalność wielkopolskiego klubu kronikarza. To historia do szerszego upowszechnienia we wszystkich województwach. Członkowie klubu to nie tylko świetnie zorganizowany zespół kronikarzy, legitymacje, odznaki WKKO, ale nade wszystko aktywność. Kilkadziesiąt warsztatów przeprowadzonych w woj. wielkopolskim i okolicznych województwach jest godne najwyższego uznania. W Toruniu zostały zainicjowane dyskusje o kronikarskiej misji. W tej  rozmowie, wręcz burzy mózgów, uczestniczył prezes ZG ZOSP RP Waldemar Pawlak. Podsumowując spotkanie, zaapelował on o kontynuowanie kronikarskich pasji, a zarazem optymalne wykorzystanie warsztatów w Toruniu i dzielenie się doświadczeniami dotyczącymi codziennych kłopotów i sukcesów na kronikarskiej niwie.

Tematem wiodącym drugiego dnia warsztatów był „Stan dzisiejszy i jutro ruchu kronikarskiego”. Warsztaty rozpoczęły się konferencją prasową, którą poprowadził prezes Waldemar Pawlak wspólnie z wicemarszałkiem Zbigniewem Sosnowskim oraz kronikarką Alicją Puchalską i prof. Władysławem Tabaszem.  Jej pokłosiem są między innymi emitowane w mediach informacje (https://www.toruntv.pl/movie/show/25827; https://bydgoszcz.tvp.pl/55927634/zjazd-kronikarzy-osp-w-toruniu; https://ddtorun.pl/pl/15_fotorelacje/379_inne/7103_waldemar-pawlak-z-wizyta-w-toruniu.html;). Temat kronikarzy strażaków ochotników jest wielokrotnie poruszany na łamach znanego pisma rolniczego Tygodnik Poradnik Rolniczy, za co dziękujemy. Dr Marian Zalewski jako przewodniczący Zespołu ds. Strategii Związku OSP RP rozwinął temat „Ruch kronikarski w strategii Związku”. Zarys Strategii Związku zamieszczono w tomie czwartym „Analiz strategicznych Florian 2050”, wydanym tuż przed spotkaniem kronikarzy w Toruniu (http://www.zosprp.pl/files/florian2050/). Ten tom otrzymali uczestnicy toruńskiego spotkania. Mówca postawił tezę, że kronikarze uczestniczą w realizacji celów szczegółowych wynikających ze wszystkich obszarów strategicznych strategii od działalności ratowniczej poprzez prewencyjną, kulturalno-oświatową, naukową po edukację i wychowanie. Panel dyskusyjny „Kronika przydatna – czyli jaka?” poprowadził prof. WSH dr hab. Władysław Tabasz. W interesujący sposób wskazał na podstawy dobrego prowadzenia kronik. Alicja Puchalska, prezes i kronikarz OSP Tomaszów Mazowiecki – Białobrzegi, przedstawiła rolę kronikarzy w OSP i w środowisku lokalnym. Uczestnicy spotkania poruszali szerokie spektrum tematyczne od roli kronikarzy w OSP po sukcesy i bolączki codziennego strażackiego dnia. Wielu występujących to kronikarze, którzy piszą nie tylko kroniki, ale są autorami książek, współpracują w przygotowywaniu publikacji Związku, w tym Słownika i Monografii ZOSP RP. To między innymi Justyna Szablewska z woj. dolnośląskiego, Małgorzata Judasz i Bogdan Siwiński z woj. wielkopolskiego, Mariola i Henryk Burczyńscy z woj. łódzkiego, Irena i Jan Paszczyńscy z woj. podkarpackiego. Wicemarszałek Zbigniew Sosnowski wyraził satysfakcję z obecności kronikarzy OSP z całego kraju właśnie w Toruniu. Zaakcentował rolę kronikarzy i wagę współpracy samorządu ze strażakami ochotnikami. Dobrym tego przykładem jest patronat  marszałka województwa Piotra Całbeckiego oraz udział Urzędu Marszałkowskiego jako partnera strategicznego. Druh Waldemar Pawlak podkreślał wielokrotnie znaczenie dla Związku kustoszy pamięci:  kronikarzy i ludzi nauki. Przypomniał, że wielu kronikarzy bardzo aktywnie włącza się w  obszar prewencji. Często widzimy strażaków, gdy wydarzy się wielkie nieszczęście, jak bezpośrednio ratują życie. Nie dostrzegamy tych cichych bohaterów, którzy zapobiegli nieszczęściu. A to równie doniosłe. Dotyczy to i innych form aktywności, jak honorowe krwiodawstwo.

Konferencja historyczna.

W niedzielę 19 września w Muzeum Etnograficznym w Toruniu odbyło się uroczyste  spotkanie laureatów ogólnopolskich konkursów historycznych połączone z wystawą kronik. Było to podsumowanie XXVII Ogólnopolskiego Konkursu Kronik, XXVII Konkursu na pamiętniki, wspomnienia, relacje i opracowania ,,Z dziejów OSP” oraz XV Konkursu na prace popularnonaukowe i badawcze dotyczące historii pożarnictwa. Spotkanie rozpoczął Eugeniusz Grzeszczak, przewodniczący Komisji Historycznej ZG ZOSP RP, członek Prezydium ZG ZOSP RP. Poprowadził on konferencję naukową „Rola kronikarzy w historii i historioznawstwie Polski”. To tradycyjna konferencja wieńcząca kronikarskie spotkania. Eugeniusz Grzeszczak w słowie wstępnym odczytał list do uczestników konferencji od nestora strażackich historyków prof. Stanisława Tadeusza Olejnika. Profesor Olejnik, który sporą część swego życia poświęcił dokumentowaniu dziejów polskiego ruchu strażackiego, życzył kronikarzom dalszych sukcesów w społecznej pracy: „(…) abyście wzorem ojca naszego kronikarstwa, Jana Długosza, pozostawili po sobie piękne owoce kronikarskiej działalności, z których korzystać będą przyszłe pokolenia”. Następnie w formie prezentacji dr Marian Zalewski przedstawił rolę kronikarzy i naukowców w dokumentowaniu dziejów polskiego pożarnictwa i w historioznawstwie. Zwrócił się do zebranych o dalszą aktywną współpracę w konsultowaniu projektu strategii. Związek, doceniając działalność kronikarzy, szczegółowo ujął to w projekcie strategii Związku. Dr Grażyna Korneć i dr Mirosława Bednarzak-Libera przygotowaly prezentację poświęconą drodze życiowej i dorobkowi  naukowemu św. pamięci profesora Piotra Matusaka, b. przewodniczącego Komisji Historycznej Związku. Zebrani minutą ciszy uczcili pamięć profesora Matusaka i działaczy ruchu strażackiego, którzy odeszli w ostatnim okresie.  Prof. WSH dr. hab. Władysław Tabasz, wiceprzewodniczący Komisji Historycznej, wskazał, że kronikarz jest rzecznikiem prasowym wspólnoty strażackiej. Stąd rodzą się szczególne obowiązki i odpowiedzialność. Mł. bryg. w st. spocz. dr Zdzisław Zasada, wiceprzewodniczący Komisji Historycznej, przedstawił, jak kształtowały się władze Związku Straży Pożarnych Pomorza Nadwiślańskiego w latach 1920-1930. O rozwoju kronikarstwa na przykładzie Kujaw i Pomorza opowiedział także Stanisław Kwaśnik, prezes Wojewódzkiego Klubu Kronikarzy w Toruniu. Dr Władysław Świeczkowski, przewodniczący Komisji Historycznej w Olsztynie, ciekawie przedstawił przydatność kroniki w badaniach historycznych. Na koniec dr Krzysztof Adam Latocha, sekretarz Komisji Historycznej, omówił zasady dokumentowania przeszłości.

W uroczystym podsumowaniu konkursu kronik i konkursów historycznych oprócz członków Komisji Historycznej Związku OSP RP uczestniczyli także: Eugeniusz Grzeszczak – członek Prezydium ZG ZOSP RP, Janusz Gerke – wiceprezes ZOW ZOSP RP w Toruniu  i Leszek Szmyt – sekretarz ZOW ZOSP RP. Wysoko ocenili oni tegoroczne trzydniowe spotkanie. Zgłoszenie 88 kronik w 134 tomach oraz 52 prac w konkursach historycznych to bardzo pozytywny obraz aktywności tak kronikarzy, jak i ludzi nauki. Na wysokie oceny zasługują szczególnie osiągnięcia woj. wielkopolskiego, łódzkiego, lubelskiego oraz kujawsko-pomorskiego. W imieniu wyróżnionych głos zabrał prof. UAM dr hab. Piotr Gołdyn zdobywca pierwszego miejsca w konkursie na prace popularno-naukowe i badawcze dotyczące historii pożarnictwa za pracę ,,Ochotnicze Straże Pożarne powiatu konińskiego w latach 1921-1939. Studium historyczne na podstawie Głosu Konińskiego”. Zadeklarował on dalszą współpracę ze strażackim środowiskiem kronikarskim i naukowym oraz Związkiem OSP RP.

Próba podsumowania

Wysoką rangę kronikarskim spotkaniom nadała obecność prezesa ZG ZOSP RP Waldemara Pawlaka, przedstawicieli Komisji Historycznej ZG ZOSP RP, przedstawicieli kierownictwa Związku OSP RP woj. kujawsko-pomorskiego oraz Urzędu Marszałkowskiego. Kronikarze byli usatysfakcjonowani warsztatami i konferencją naukową, a przede wszystkim integracją środowiska i możliwością szerokiej wymiany poglądów. W trosce o dalszy wzrost znaczenia ruchu kronikarskiego i jego rozwój nasuwają się rekomendacje na przyszłość. Odnoszą się one w szczególności do konkursu kronikarskiego. Kronikarze chcą się spotkać i wymienić doświadczenia oraz obejrzeć kroniki z innych stron kraju. Dlatego kroniki powinny być w miarę możliwości przez cały okres ogólnopolskiego spotkania wyłożone do ich prezentacji i oglądania. Należy rozważyć udział w powoływanej przez Komisję Historyczną kapitule konkursu przedstawicieli kronikarzy. Najlepiej gdyby to byli przedstawiciele czynnych wojewódzkich klubów kronikarzy chociażby w formule obserwatorów. Przenieśliby oni później zdobyte doświadczenia do prac w województwach. Wzmocniłoby to znaczenie klubów, które powinny powstać we wszystkich województwach. Dużą zmianą było wprowadzenie karty oceny kroniki. To nowe, ważne doświadczenie. Na przyszłość warto rozważyć poświęcenie czasu na indywidualne rozmowy członków jury z kronikarzami po ogłoszeniu wyników. Dobrze, że przewodniczący tegorocznej kapituły prof. Władysław Tabasz prowadził drugiego dnia warsztaty. Nowe rozwiązania uwzględniające postęp technologiczny zaproponował druh prezes Waldemar Pawlak. Ważne jest wykorzystanie narzędzi internetowych do dalszej konsolidacji środowiska. Warto rozwijać zapał i kronikarskie aspiracje przez cały rok. Dla dobra OSP i całego naszego ruchu.

Toruńskie spotkania odbyły się dzięki pomocy zaprzyjaźnionych firm i przyjaciół Związku. Tradycyjna wzorowa współpraca z Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego kierowanego przez dr. Janusza Gmitruka jest niezwykle cenna. Współpraca Urzędu Marszałkowskiego jako partnera strategicznego umożliwiła nam z sukcesem przeprowadzenie spotkań. Wsparcia udzieliła także firma Aries Power Honda Sp. z o.o. Świetna organizacja imprez to także profesjonalizm ZW ZOSP RP w Toruniu na czele z dyr. Piotrem Tomaszewskim oraz Ewą Tabaczyńską, wspierającymi strażakami ochotnikami z OSP Nieżywiec, członkami MDP Wąbrzeżno i kronikarzami z terenu województwa. Dziękujemy bardzo. 100 lat temu zbudowano Związek pod hasłem ,,W jedności siła”. Toruńskie spotkania były piękną odsłoną tej jedności.
Dr Marian Zalewski.

Wyniki konkursów historycznych 2020/2021

Protokół Jury

Wzorowe kroniki

Oddział Powiatowy ZOSP Inowrocław, woj. kujawsko-pomorskie

Ochotnicza Straż Pożarna Nieżywięć, woj. kujawsko-pomorskie

Zarząd Oddziału Miejskiego ZOSP Toruń, woj. kujawsko-pomorskie

Ochotnicza Straż Pożarna Hańsk Pierwszy, lubelskie

Ochotnicza Straż Pożarna Królowa Wola, łódzkie

Ochotnicza Straż Pożarna Proszenie, woj.  łódzkie

Zarząd Oddziału Powiatowego Tomaszów Mazowiecki, woj.  łódzkie

Ochotnicza Straż Pożarna Tomaszów Mazowiecki Białobrzegi, woj.  łódzkie

Zarząd Oddziału Miejsko Gminnego Warta, woj.  łódzkie

Ochotnicza Straż Pożarna Jadowniki, woj.  małopolskie

Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza OSP Malec, woj.  małopolskie

Ochotnicza Straż Pożarna Długosiodło, woj.  mazowieckie

Ochotnicza Straż Pożarna Kamionki, woj.  mazowieckie

Ochotnicza Straż Pożarna Sońsk, woj.  mazowieckie

Ochotnicza Straż Pożarna Przełęk, woj.  opolskie

Ochotnicza Straż Pożarna Warmątowice, woj.  opolskie

Ochotnicza Straż Pożarna Chorzów, woj.  podkarpackie

Ochotnicza Straż Pożarna Jasionówka, woj.  podlaskie

Zespół Folklorystyczny „Klepaczanki” OSP Klepacze, woj. podlaskie

Ochotnicza Straż Pożarna Bestwina, woj.  śląskie

Ochotnicza Straż Pożarna Bestwinka, woj.  śląskie

Zespół Regionalny „Jaworze” OSP Jaworze, woj.  śląskie

Ochotnicza Straż Pożarna Piekoszów, woj.  świętokrzyskie

Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza OSP Czermin, woj.  wielkopolskie

Ochotnicza Straż Pożarna Grabonóg, woj.  wielkopolskie

Zarząd Oddziału Miejsko-Gminnego ZOSP RP Kleczew, woj.  wielkopolskie

Ochotnicza Straż Pożarna Komorniki, woj.  wielkopolskie