4 grudnia w siedzibie Związku OSP RP w Warszawie odbyło się posiedzenie Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej przy ZG ZOSP RP. Omawiano tegoroczną działalność i plany na 2025 r. Zastanawiano się jak wspierać i rozwijać artystyczny ruch OSP oraz chronić dziedzictwo Związku OSP RP.

Komisja ogromadza twórców kultury, ludzi nauki, dokumentalistów i historyków. Na posiedzeniu jej uczestnicy dyskutowali o tegorocznych pracach oraz zamierzeniach w 2025 roku w świetle zadań wynikających ze Statutu Związku, programu przyjętego na ostatnim Zjeździe Krajowym, strategii Florian 2050 oraz możliwości finansowych Związku.

Spotkanie rozpoczął jej przewodniczący wiceprezes ZG ZOSP RP Edward Siarka oraz dyr. Zarządu Wykonawczego ZOSP RP Anna Wesołowska. Stwierdziła ona między innymi, że zadania przewidziane do realizacji zależeć będą od możliwości budżetowych. – Jesteśmy w trakcie weryfikacji budżetu oraz zbierania danych z oddziałów wojewódzkich. Podejmujemy intensywne prace aby cele programowe przyjęte na ostatnim Zjeździe Krajowym i zawarte w strategii Związku były zrealizowane.

Problematykę działalności kulturalnej a zwłaszcza rozwoju zespołów artystycznych omówił wiceprzewodniczący Komisji Marian Chmielewski. Zwrócił uwagę, że w ostatnim czasie Związek dysponował znacznie mniejszym budżetem. Nastąpiło ograniczenie działalności skierowanej do orkiestr i zespołów artystycznych. Dawniej organizowano konkursy i przeglądy powiatowe, regionalne, wojewódzkie i festiwal. Bardzo często orkiestry działają w gminach wiejskich. Ich członkami są dzieci i młodzi często dojeżdżający na ćwiczenia wiele kilometrów. Brakuje sprzętu. Coraz trudniej o kapelmistrza. Niestety bez wsparcia finansowego czy to ze strony samorządów czy państwa aktywność zamiera. Na aktywność sportową czy Kół Gospodyń Wiejskich państwo znajduje środki a na kulturę ich brak. Tu chodzi i o orkiestry i utwory sceniczne i chóry. – W tym roku przeprowadziliśmy 4 konkursy orkiestr z ok. 40 orkiestrami. W 2025 r. zorganizujemy ogólnopolski festiwal orkiestr. Jest program wsparcia w Mnisterstwie Kultury ale jest ok. 800 orkiestr i wsparcie otrzymują nieliczne a gdzie jest reszta? Zespoły nie poradzą sobie same. Instrumenty, instruktor i miejsce uczenia i muzykowania – na to potrzebne są pieniądze.

Leonarda Bogdan zwróciła uwagę na bliską współpracę orkiestr z gminnymi ośrodkami kultury, samorządem i strażą. Trzeba tę trójkę partnerów dostrzegać przy zmianach legislacyjnych. To zadanie dla Zespołu strażackiego w Sejmie i Senacie zwłaszcza przy zmianach legislacyjnych dotyczących samorządu. Poinformowała także o ważnych przedsięwzięciach artystycznych które należałoby kontynuować w 2025 r. Sprawy kultury w swych wypowiedziach poruszali także Dorota Spandel, Krzysztof Latocha, Rafał Dmowski.

Sprawy finansowania działalności kulturalnej podsumował Edward Siarka. – Nie ma systemowego programu; szczególnie w małych gminach jest problem. Decyzje powinny zapaść na poziomie rządowym. Chodzi o program ministerialny: aby w ministerstwie kultury powstał program pozwalający na środki dla kapelmistrzów, finansowanie instrumentów, aby wspierać orkiestry. 10 lat temu takie środki były. Potrzebny nasz wniosek jako Zarządu Głównego do Ministerstwa Kultury aby uruchomić analogiczny program jak w przypadku KGW. Przedyskutujemy na Prezydium ZG stworzenie takiego programu dedykowanego na działalność kulturalną, orkiestry i zespoły. My jako posłowie i Zespół strażacki także wystąpimy do Ministerstwa Kultury i poprosimy o stworzenie dedykowanego programu. Tak jak dofinansowanie Uniwersytetów Ludowych, czy KGW. Chodzi przede wszystkim o rozwój orkiestr bo to dorobek nas wszystkich. Żadne jednostkowe wnioski nic nie dają. Konieczny program dedykowany ze wskazaniem dofinansowania w tym orkiestr, kronikarzy itd. Można dołożyć grupy rekonstrukcyjne. Wszyscy posłowie popierają strażaków. Mam nadzieję, że poprą i rozwiązania kulturalnej aktywności w ruchu strażackim.

Dr Marian Zalewski, wiceprzewodniczący Komisji poinformował o tym jak funkcjonuje Komisja z punktu widzenia statutu Związku OSP RP, programu oraz strategii Florian 2050. – Realizacja zadań Związku oparta jest o aktywność społeczną. Dlatego Komisja to ważne społeczne ciało doradcze. Nasz program, strategia odnoszą się do bezpieczeństwa i ratowania ludzi. Strażacy są na pierwszym miejscu w rankingu zaufania. To znaczy, że i inne instytucje kraju w ramach realizacji swych zadań powinny dostrzegać nasz program, nasze zadania. I nas wspierać. Zasadne jest pytanie jak te instytucje realizują zadania z naszej strategii? Zapytajmy je o to. Przez lata wypracowaliśmy zaufanie do nas. Mamy przyjaciół. Z nimi współpracujemy programowo w każdym okresie. Ważnym obszarem aktywności Związku jest obszar tematyczny naszej Komisji. Omówiliśmy zagadnienia ruchu artystycznego. Podobnie jest w obszarze historii, aktywności naukowej, dokumentacyjnej, historycznej. M. Zalewski poinformował o wydaniu w 2024 r. dwóch kolejnych tomów Analiz strategicznych. W przygotowaniu do druku jest drugi tom Słownika biograficznego polskich strażaków. W tym roku przeprowadziliśmy tradycyjną już kolejną edycję dwóch konkursów historycznych. Wiele dobrego dzieje się w ruchu kronikarskim. We współpracy z PSP, Szkołą Aspirantów w Krakowie, Muzeum w Mysłowicach i Alwerni przeprowadziliśmy trzydniowe spotkanie kronikarzy z całej Polski. Za dwa lata planowane jest wydanie trzytomowej monografii poświęconej Związkowi OSP RP. Zorganizowaliśmy dwie ważne konferencje – jedna dotycząca bezpieczeństwa a druga z okazji 103 rocznicy powstania Związku. W 2025 r. planowana jest współorganizacja razem z Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego kongresu historyków wsi, ruchu ludowego oraz ruchu strażackiego. Związek posiada liczną grupę historyków, dokumentalistów, kronikarzy. – Chcemy za dwa lata zorganizować kongres historyków ruchu strażackiego. To wielkie plany wymagające szerokiej współpracy tak w ramach Związku jak i poza nim. Dlatego zaprosiliśmy dzisiaj dyrektora Centralnego Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach. Ostatnio wznowiliśmy bliską współpracę pomiędzy naszymi instytucjami, współpracujemy w ramach wspólnych przedsięwzięć. W najbliższym roku CMP obchodzić będzie 50 lat istnienia. Deklarujemy wsparcie naszej komisji, historyków w pracach a zwłaszcza przy wznowieniu rocznika Muzeum. Mamy nadzieję, na współpracę z mediami publicznymi. Dziesięć lat temu TVP miała z nami świetną współpracę; z jednej strony to była współpraca programów a zwłaszcza ośrodków regionalnych a z drugiej produkcja serialu Strażacy. Wierzymy w podobny rozwój współpracy dzisiaj. Dziękujemy Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, Muzeum Niepodległości, innym placówkom kultury, uczelniom oraz samorządom za jakże istotną współpracę. To ważna gwarancja realizacji naszego programu a więc i naszego bezpieczeństwa. Bardzo ważną sprawą jest prowadzona digitalizacja zbiorów. Mamy taką umowę z Biblioteką Wojewódzką w Warszawie. W ramach Mazowieckiej Biblioteki Cyfrowej są digitalizowane i zamieszczane nasze wydawnictwa w tym Analizy strategiczne i miesięcznik Strażak. Chcemy aby podobnie było we wszystkich województwach.

Zbigniew Todorski podkreślił wagę działalności strażackich muzeów, zabezpieczania dokumentów, kronik, dokumentowania historii. To ważne szczególnie w CMP w Mysłowicach.

Dyrektor CMP w Mysłowicach mł. bryg. dr inż. Artur Luzar powiedział m.in.: – Cieszę się, że tematy muzealne są poruszane. Dziękuję za zaproszenie. Deklaruję w imieniu kierownictwa PSP pełną współpracę i zachęcam do niej. Różnie było w przeszłości ze współpracą z ruchem ochotniczym a zwłaszcza Związkiem. To przeszłość. Dzisiaj idźmy razem do przodu bowiem to nie jest centralne muzeum PSP ale nas wszystkich. Zachęcam do współpracy, aby razem budować tradycję pożarniczą. W radzie Muzeum są dzisiaj przedstawiciele Związku. Dziękuję za dotychczasowe zaangażowanie.

Ważnym tematem posiedzenia był rozwój kronikarstwa. Małgorzata Judasz, sekretarz Komisji poinformowała o działalności kronikarzy a szczególnie o ogólnopolskim spotkaniu w Krakowie w dn. 13-15 września 2024 r. – Było to bardzo cenne spotkanie. Ludzie byli zadowoleni. Jednym z filarów aktywności kronikarskiej oprócz prowadzenia kronik są konkursy kronik. Jak kronikarz nie napisze to później informacja o naszej aktywności może nie być utrwalona. Jako sekretarz komisji utrzymuję stałe kontakty z kronikarskimi liderami w wielu województwach. Bardzo dobrze nasz ruch rozwija się w woj. wielkopolskim, łódzkim, dolnośląskim, opolskim, kujawsko-pomorskim, lubelskim. W Krakowie nie przeprowadziliśmy oceny kronik. Bo kronikarze jednoznacznie tego nie chcieli. Dochodzimy do wniosku, że trzeba ocenę kronik zakończyć na poziomie wojewódzkim centralnie ujednolicając kryteria ocen. Oferujemy warsztaty dla kronikarzy. W następnym roku planujemy kolejne ogólnopolskie spotkanie.

Ideę standaryzacji, jednolitych kryteriów oceny kronik na poziomie województw poparli dr Rafał Dmowski i dr Krzysztof Latocha. Muszą być jednolite kryteria ocen kronik. Mirosław Walicki poinformował o innej ważnej formie pracy z kronikarzami poprzez organizację spotkań warsztatowych z młodymi kronikarzami. Anna Przybylska zaapelowała aby się zastanowić nad oceną kronik medialnych; zamieszczanych w internecie, opracowywanych w formie medialnej. W warsztatach trzeba uwzględnić pisanie pamiętników. Bo te prace wpływają później na prace naukowe. Dr Mirosława Bednarzak-Libera zwróciła uwagę na coraz wyższy poziom prac przesyłanych na konkursy historyczne. Chodzi o warsztat typowo naukowy, zamieszczanie bibliografii, przypisów.

Dr Zdzisław Zasada zaakcentował wagę wydawnictw Związku w tym wydawanych przed laty Zeszytów Historycznych, a w ostatnich latach Analiz strategicznych i Słownika biograficznego polskich strażaków wyrażając nadzieję na ich kontynuację. W publikacjach ważna jest kategoryzacja i punktacja książek i czasopism. To szczególnie interesuje pracowników naukowych. Zapoznał zebranych z formułą działania strażackiej orkiestry miasta Kowal. Dr hab. prof. ucz. Władysław Tabasz, wiceprzewodniczący Komisji podkreślił wagę działania Komisji. Zasugerował aby nie upierać się przy ocenianiu jednolitym, ale należy zaproponować jasne propozycje które z czasem będą przyjmowane. Nie formalizować za bardzo aby nie zgasić aktywności i zapału. Dotyczy to pisania kronik i ich oceniania. Podkreślił, że są obszary bliskie historykom i muzykom. W muzeach są wśród eksponatów instrumenty muzyczne, książki a także powinny być płyty, kasety z nagraniami – to są nośniki do słuchania ale i historia. Zaapelował o spotkanie w Izbie Tradycji i bibliotece ZG ZOSP RP w Wesołej. – Rozpoczyna się kampania sprawozdawcza w Związku. Wykorzystajmy kampanię aby przypomnieć o potrzebie dokumentowania, o roli kronikarzy i historyków oraz działalności kulturalnej. Przypomnijmy żeby pisać i pamiętać. Pożarnictwo to chcieć i móc. By nie brakło tych co chcą i narzędzi aby mogli.

Na zakończenie dyskusji przyjęto, że zostaną przygotowane jednolite kryteria ocen kronik i zostaną przedłożone na Prezydium Zarządu Głównego ZOSP RP.

Podczas posiedzenia grupie członków Komisji wręczono dyplomy od prezesa ZG ZOSP RP Waldemara Pawlaka z podziękowaniem za współpracę przy wydawaniu Analiz strategicznych oraz za pomoc w pracach nad strategią Związku. Wiceprezes Edward Siarka oraz dyrektor Anna Wesołowska złożyli życzenia z okazji Świąt Bożego Narodzenia oraz Nowego 2025 roku.

MAZ

Fot.: Małgorzata Judasz, Nina Mirgos-Kilanowska

7 września 2023 roku w siedzibie Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie odbyło się posiedzenie Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej. Posiedzenie prowadził, w zastępstwie przewodniczącego wiceprezesa Edwarda Siarki, jej wiceprzewodniczący dr Marian Zalewski. Oprócz członków Komisji w posiedzeniu uczestniczyli także: dyr. Zarządu Wykonawczego Związku OSP RP dr Grzegorz Szyszko, naczelnik Wydziału Dokumentacji Zbiorów Centralnego Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach dr Paweł Gąsiorczyk, przedstawiciele Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego i Muzeum Niepodległości oraz historycy i kronikarze. Swą obecnością zaszczycili także prezes ZG ZOSP RP Waldemar Pawlak, wiceprezes ZG ZOSP RP Adam Nowak (prezes ZMW) oraz Zbigniew Gołąbek członek Prezydium ZG ZOSP RP.

Minutą ciszy zostali uczczeni zmarli w ostatnich latach członkowie Komisji – działacze ruchu strażackiego – w tym b. przewodniczący komisji prof. dr hab. Piotr Matusak oraz Ireneusz Skubis, wieloletni poseł na Sejm RP, samorządowiec, strażak.

Dyrektor Zarządu Wykonawczego ZOSP RP dr Grzegorz Szyszko zapoznał zebranych z aktywnością programową Związku od czasu ostatniego posiedzenia Komisji oraz zamierzeniami programowymi będącymi realizacją uchwały programowej XV Zjazdu Krajowego i przyjętej Strategii Florian 2050. W swojej wypowiedzi zwrócił uwagę m.in. na odbywające się jak co roku konkursy historyczne, organizowanie kolejnej edycji „Florianów”, konkurs organizowany przez Stowarzyszenie Dziennikarzy im. Reymonta „Strażacy w akcji” któremu patronuje prezes ZG ZOSP RP Waldemar Pawlak oraz marszałek woj. mazowieckiego Adam Struzik, Ogólnopolski Turniej Wiedzy Pożarniczej „Młodzież Zapobiega Pożarom”, zawody sportowo-pożarnicze dla MDP i drużyn strażackich. Zaakcentował rozpoczęcie programu digitalizacji zbiorów Związku. 19 lipca 2023 r. została podpisana umowa pomiędzy Związkiem a Biblioteką Główną Województwa Mazowieckiego. Dzięki temu już dzisiaj szereg pozycji wydawniczych Zarządu Głównego można przeczytać w ramach Mazowieckiej Biblioteki Cyfrowej. Ważne aby wszystkie województwa podpisały podobne umowy z wojewódzkimi bibliotekami. Dyrektor poinformował o zorganizowanej VIII Pielgrzymce Strażaków na Jasną Górę. Wystąpiło tam pod batutą druha Mariana Chmielewskiego szereg orkiestr dętych oraz zespołów artystycznych. Ponadto trwają prace nad II tomem „Słownika biograficznego strażaków” – tu apel aby każde województwo miało swoich przedstawicieli w Słowniku. Ponadto w ramach współpracy z Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego powstanie kolejny numer Analiz Strategicznych Florian 2050 (nr 6). Planujemy także powrót do wydawania Zeszytów Historycznych. Organizowanie są tradycyjne już konkursy plastyczne, które cieszą się coraz większym zainteresowaniem. Aktualnie trwają prace przygotowawcze do zorganizowania ogólnopolskiego konkursu fotograficznego. Chcielibyśmy – kontynuował dyrektor Szyszko – aby w każdym województwie powołane były komisje historyczne. Wyraził radość w związku z rozwojem współpracy z Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach. Poinformował o potrzebie powołania zespołu IT, który wprowadzałby i oceniał nowe aplikacje, ponieważ technologia informatyczna ciągle się rozwija. Na zakończenie dodał, że planowane jest zorganizowanie wystawy w Muzeum Sportu o sporcie pożarniczym – przyjmujemy ciągle wszelkie sugestie z tym związane.

Następnie głos zabrał prof. Władysław Tabasz, który w swojej wypowiedzi szczególnie zwrócił uwagę na potrzebę wyjścia do tych wszystkich, którzy próbują tworzyć różne filmy, które później umieszczają w internecie. Dlatego może wyjdźmy z propozycją edukacji filmowej, pomagającej młodym twórcom (m.in. prawidłowy sposób tworzenia filmików z życia straży, narracje do tego oraz komentarze). To zaangażuje sporo młodych ludzi w naukę i prawidłowe sposoby wykorzystania nowych technologii.

Kolejnym uczestnikiem dyskusji był druh Marian Chmielewski, wiceprzewodniczący Komisji, który prezentując historię orkiestr strażackich podkreślił konieczność organizowania krajowego konkursu orkiestr strażackich. Inaczej cała wykonana dotychczas praca zostanie zaprzepaszczona a przecież młodzi czekają. Dodał, że orkiestry zasługują na to aby propagować je w mediach i aby ciągle były organizowane konkursy, przeglądy, które mogą skutkować wzrostem zainteresowania młodzieży OSP, szczególnie mieszkającej na wsi. Poinformował o organizacji i przebiegu VIII ogólnopolskiej pielgrzymki na Jasną Górę

Dr Paweł Gąsiorek z CMP w Mysłowicach przedstawił skrótową historię Muzeum. Jednak szczególną uwagę zwrócił na digitalizację, którą Muzeum też próbuje wprowadzać przy współpracy z bibliotekami. uniwersyteckimi. Zdigitalizowane pierwsze numery „Strażaka” można już znaleźć w bibliotece cyfrowej Uniwersytetu Warszawskiego, natomiast Śląska Biblioteka zdigitalizowała Strażaka wydawanego na Śląsku. Dodał, że niestety jak wszędzie problemem są finanse. Wyraził zainteresowanie propozycją zorganizowania wystawy o sporcie pożarniczym, bowiem już w latach dwudziestych nasi strażacy zdobywali medale. W dalszej części zapowiedział, że jeżeli wszystko się uda to być może w 2026 roku w Muzeum w Mysłowicach odbędzie się Konferencja Historyków Pożarnictwa CTIF. Na zakończenie podkreślił, że współpraca ze Związkiem trwa i może przybierać różne formy, np. pokazy, wystawy i spotkania. Prowadzący obrady Marian Zalewski dziękując za wypowiedź zwrócił uwagę na ścisłą współpracę w bieżącym roku Komisji z Muzeum. Wyraził nadzieję na wydawanie we wzajemnej współpracy roczników tak rocznika CMP jak i Zeszytów Historycznych ZG ZOSP RP. Jesteśmy gotowi do merytoryczne współpracy – dodał. Zaproponował rozważenie przez CMP w Mysłowicach organizacji ogólnopolskiej strażackiej konferencji na której spotkaliby się strażaccy historycy i kronikarze.

Głos w dalszej dyskusji zabrała druhna Danuta Raniowska, która stwierdziła, że należy kontynuować organizowanie przeglądów regionalnych orkiestr strażackich. Dodała, że w tej chwili układane są w samorządach budżety na przyszły rok. Może w tych miastach gdzie odbywały się spotkania regionalne zgłosić się do włodarzy miast i gmin o dofinansowanie. Pokazanie dużej grupy orkiestr jest ważne dla wielu miejsc gdzie odbywają się przeglądy. Nie zapominajmy o zespołach artystycznych działających przy OSP. Jeżeli nie będziemy ich pokazywać to działalność kulturalna przy OSP zaginie, natomiast jeżeli będziemy ciągle pokazywać to ta działalność będzie się rozwijać. Na zakończenie dodała, żeby dla uniknięcia błędów przy organizacji różnych imprez brać pod uwagę zdanie specjalistów.

Druhna Justyna Szablewska – doktorantka Uniwersytetu Wrocławskiego powiedziała, że zorganizowany na Dolnym Śląsku w maju br. wojewódzki konkurs kronik dał możliwość poznania i skonsolidowania środowiska kronikarzy. To spotkanie zaowocuje powstaniem Klubu Kronikarza lub Komisji Historycznej.

Do udziału w posiedzeniu komisji zostali zaproszeni aktywni kronikarze z woj. łódzkiego – Mariola i Henryk Burczyńscy oraz druh Bogdan Siwiński z woj. wielkopolskiego. W swojej wypowiedzi druh Siwiński zwrócił uwagę na potrzebę większego doceniania kronikarzy, wprowadzenia we wszystkich województwach jednolitego regulaminu przeglądów, kart oceny oraz kontynuacji spotkań ogólnokrajowych.

Dr Zdzisław J. Zawada powiedział, że trzeba wszystko notować, utrwalać a to przecież czynią nasi kronikarze. My prezentujemy historię poprzez wydawnictwa. W szczególności odnosi się to Zeszytów Historycznych ZG ZOSP RP. Pierwszy tom ukazało się w 1996 roku i tak ukazywały się następne przedstawiające historię pożarnictwa. Posiadamy też wiele materiałów na inne wydawnictwa jak monografie. Poparł stanowisko kontynuacji wydawania Zeszytów Historycznych.

Prof. Stanisław Kunikowski, prezes Włocławskiego Towarzystwa Naukowego skonstatował, że zgodnie z podpisaną w 2019 roku umową o współpracy z ZG ZOSP RP, uczelnia stara się docierać do młodych uczących się w liceach lub studiujących i zainteresować ich problematyką strażacką. Stwierdził, że szkoły, które prowadzą klasy mundurowe (w szkołach średnich) są zainteresowane tradycją strażacką. Powstają także klasy strażackie. Dodał, że miasto Ciechocinek, w którym odbywały się przeglądy orkiestr jest dalej nimi zainteresowany.

Kolejną osobą, która zabrała głos w dyskusji był dr Rafał Dmowski, poruszył zagadnienie dalszej organizacji konkursów kronik, szkoleń i warsztatów dla kronikarzy, jednolitych kart ocen i rozwoju w województwach klubów kronikarzy.

Prof. Piotr Gołdyn zauważył, że kronika jest bardzo ważnym dokumentem. W ich prowadzeniu należy wykorzystać nowe możliwości technologiczne.

Dr Grzegorz Szyszko podsumowując wypowiedzi zaakcentował, że nie rezygnujemy z organizowania konkursów kronik i orkiestr. Poprosił o współpracę i przekazywanie swoich przemyśleń i propozycji które mogą pomóc przy organizacji nowych edycji przeglądów i konkursów.

Komisja na wniosek dr. Mariana Zalewskiego zatwierdziła skład jury konkursów historycznych. W podsumowaniu dyskusji Marian Zalewski stwierdził, że kronikarze to liczna i ważna wspólnota, która rzeczywiście oczekuje wsparcia. Należy przekonsultować różnorodne pomysły i dokonać stosownych zmian organizacyjnych aby to środowisko mogło rozwijać się w każdym województwie. Zdarzały się problemy z oceną kronik. Być może ciężar oceny kronik należałoby przenieść na szczebel wojewódzki, a na szczeblu centralnym organizować spotkania najlepszych, szkolenia i seminaria. Ostatnio wiele dobrego dzieje się w województwach szczególnie w woj. wielkopolskim, łódzkim, lubelskim, opolskim, dolnośląskim. Wypowiadający zauważył, że w tomie 3 Analiz strategicznych Florian 2050 kronikarstwo amatorskie zostało dokładnie opisane. Wypowiedziało się kilkudziesięciu kronikarzy, historyków. Stwierdził, że wszystkie wypowiedzi są bardzo cenne. Wyraził przekonanie, że dotychczasowe działania programowe w tym wydawnictwa będą kontynuowane. Dotyczy to w szczególności współpracy z muzeami a zwłaszcza z Centralnym Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach oraz digitalizacji zbiorów we wszystkich oddziałach wojewódzkich.

Marian Zalewski zamykając posiedzenie podziękował za udział i aktywne zaangażowanie w sprawy programowe Związku. Zaprosił wszystkich uczestniczących w posiedzeniu do udziału w uroczystościach 102. rocznicy powstania Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP.

(MZ)

Zdjęcia: Iwona Legędź i Marian Zalewski

W środę 22.02.2023 r. w Warszawie odbyło się pierwsze w tej kadencji posiedzenie Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej przy ZG ZOSP RP. Spotkanie, które odbywało się w systemie hybrydowym, prowadził przewodniczący komisji, wiceprezes ZG ZOSP RP Edward Siarka. Uczestniczył w nim także dr Grzegorz Szyszko – dyrektor Zarządu Wykonawczego ZOSP RP.

Na wniosek druha Edwarda Siarki wybrano Prezydium Komisji. Wiceprzewodniczącymi Komisji zostali: płk mgr Marian Chmielewski (sprawy dot. działalności kulturalno-społecznej), dr hab. Władysław Tabasz (sprawy dot. działalności naukowej) i dr Marian Zalewski (sprawy dot. działalności dokumentacyjnej i historycznej), sekretarzem mgr Małgorzata Judasz, członkami Prezydium: dr Janusz Gmitruk dyr. Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, dr Tadeusz Skoczek dyr. Muzeum Niepodległości, mgr Bartłomiej Robak i mgr Mirosław Walicki.

Jednogłośnie wybrano honorowego przewodniczącego Komisji prof. dra hab. Tadeusza Stanisława Olejnika, autora ponad 50 zwartych publikacji w tym „Towarzystwa ochotniczych straży ogniowych w Królestwie Polskim”; „150 lat Kaliskiej Ochotniczej Straży Pożarnej 1864-2014”; „Związek Ochotniczych Straży Pożarnych w województwie sieradzkim w latach 1975-1996” oraz monografii poświęconych OSP w: Wieluniu, Złoczewie, Warcie, Praszce, Zduńskiej Woli, Szadku, Opocznie, Nałęczowie; przewodniczącego Rady Naukowej „Słownika biograficznego polskich strażaków”.

Zebrani przyjęli Ramowy regulamin pracy Komisji. Przewodniczący Komisji Edward Siarka podkreślił, że do zadań Komisji jako ciała opiniodawczo-doradczego ZG ZOSP RP należy w szczególności:

• wspieranie inicjatyw kulturalnych i kulturotwórczych, w tym amatorskiego ruchu artystycznego: strażackich orkiestr, chórów, zespołów artystycznych i scenicznych,
• wspieranie i promowanie działalności kronikarskiej, współpraca z kronikarzami oraz organizowanie przeglądów kronik, w tym ogólnopolskich konkursów kronik,
• współudział w organizacji przeglądów dorobku artystycznego, kulturalnego i historycznego oraz konkursów historycznych,
• współpraca z placówkami naukowymi, uczelniami wyższymi, szkołami pożarniczymi, placówkami muzealnymi, izbami tradycji, a także historykami w zakresie badań naukowych, dokumentowania dziejów polskiego pożarnictwa, opracowywania materiałów, wydawnictw, wymiany doświadczeń i informacji,
• upowszechnianie nowych technologii w utrwalaniu dorobku ruchu strażackiego.

Dr Marian Zalewski rozpoczął dyskusję dotyczącą działalności Komisji w tej kadencji w związku z przyjętymi na XV Zjeździe Krajowym Związku OSP RP 1.10.2022 r. dokumentami: strategią ZOSP RP FLORIAN 2050 oraz programem działania Związku OSP RP na lata 2022-2027. Przypomniał osiągnięcia w minionej kadencji. Podkreślił, że dotychczasowe sukcesy to wynik współpracy z wieloma osobami, instytucjami i organizacjami. Wysiłkiem kilkudziesięciu autorów wydano miedzy innymi: album „W jedności siła. Bogu na chwałę, ludziom na pożytek”, pięć tomów „Analiz strategicznych Florian 2050” oraz „Słownik biograficzny polskich strażaków”. Zasygnalizował wiodące przedsięwzięcia w realizację których będzie zaangażowana Komisja w najbliższych latach. Są to w szczególności: pielgrzymka strażaków na Jasną Górę planowana na 27 maja 2023 r., wspieranie konkursów i przedsięwzięć kulturalno-społecznych (orkiestry dęte, zespoły artystyczne, piosenka strażacka, biblioteki i czytelnictwo), kontynuowanie cyklicznego wydawnictwa Słownik biograficzny polskich strażaków (trwają prace nad wydaniem drugiego tomu); wydanie w latach 2023-2025 czterech tomów Monografii Związku OSP RP; rokroczne przeprowadzanie „Konkursu na prace popularno-naukowe i badawcze dotyczące historii pożarnictwa” oraz „Konkursu na pamiętniki, wspomnienia, relacje i opracowania Z dziejów OSP”; ogólnopolskie i regionalne spotkania i konkursy kronikarzy oraz rozwój w województwach klubów kronikarskich; wznowienie wydawania rocznika wzorem „Zeszytów Historycznych Związku OSP RP” i „Analiz strategicznych Florian 2050” jako czasopisma naukowego, bądź popularnonaukowego; organizacja konferencji popularno-naukowych w tym konferencji „Strażacy a niepodległość” w Dniu Strażaka 4 maja 2023 r.; współpraca z muzeami (historycznymi, etnograficznymi, sportu i turystki), Centralnym Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach, strażackimi muzeami i izbami tradycji pożarniczej, wyższymi uczelniami, samorządem, stowarzyszeniami twórczymi.

Zaprezentowane zagadnienia stały się przedmiotem kilkugodzinnej wymiany poglądów członków komisji. Szeroka dyskusja dotyczyła działalności kulturalno-społecznej a w szczególności uczestnictwa orkiestr dętych i zespołów artystycznych na Jasnej Górze w czasie strażackiej pielgrzymki. Swój pogląd wyrazili m.in. Marian Chmielewski, Leonarda Bogdan, Bolesław Kurek. Współpraca z wyższymi uczelniami, naukowcami oraz wydawanie czasopisma naukowego była tematem wypowiedzi profesorów uczelnianych: dr hab. Stanisaława Kunikowskiego, dr hab. Władysława Tabasza, dr hab. Piotra Gołdyna. Dużym dorobkiem Związku jest współpraca z kronikarzami w tym konkursy kronik. O dalszym rozwoju tej aktywności mówili mgr Małgorzata Judasz, mgr Anna Przybylska, dr Janusz Gmitruk. Problematykę rozwoju izb tradycji przy OSP, strażackich muzeów w tym współpracy z Centralnym Muzeum Pożarnictwa, konkursów historycznych poruszyli: Jadwiga Marcinkowska z Izby Tradycji ZG ZOSP RP w Wesołej, dr Mirosława Libera z Muzeum HPRL w Warszawie, Zbigniew Todorski z Muzeum w Kotuniu. Maria Smoleń przypomniała postulat publikowania na stronie internetowej Związku list osób odznaczonych Złotym Znakiem Związku OSP RP oraz Medalem Honorowym im. Bolesława Chomicza podobnie jak to jest z Medalem Honorowym im. Tuliszkowskiego na stronie KG PSP. Mirosław Walicki, przewodniczący Komisji Historycznej OW ZOSP RP woj. lubelskiego wspomniał o grupach rekonstrukcyjnych o tematyce strażackiej, które zyskują coraz większą popularność. Dr Krzysztof Latocha, mgr Bartłomiej Robak oraz Danuta Raniowska poruszyli temat powołania w ramach komisji tematycznych zespołów eksperckich co pomogłoby komisji w jej pracy opiniodawczo-doradczej. Dr Rafał Dmowski i mgr Grzegorz Matczyński ustosunkowali się do organizacji konferencji popularno-naukowej „Strażacy a niepodległość”.

Do wypowiedzi zwłaszcza dotyczących przygotowań Związku do strażackiej pielgrzymki na Jasną Górę i funkcjonowania Komisji ustosunkował się dyrektor Zarządu Wykonawczego ZOSP RP dr Grzegorz Szyszko. Pierwsze posiedzenie Komisji w nowej kadencji podsumował przewodniczący, wiceprezes Edward Siarka. Podkreślił wagę stawianych zagadnień. Działacze kultury, naukowcy, historycy, kronikarze są bardzo potrzebni dla naszej organizacji. Ważne aby ogromny potencjał tkwiący w powstałej Komisji wykorzystać w realizacji zadań i programu naszego Związku.

W czasie posiedzenia komisji wiceprezes ZG ZOSP RP Edward Siarka wręczył Januszowi Gmitrukowi – dyrektorowi Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego okolicznościowy Dyplom podpisany przez prezesa ZG ZOSP RP Waldemara Pawlaka z okazji 75 rocznicy jego urodzin.

Zdjęcia: Zbigniew Todorski i Marian Zalewski

(M)