Udostępniamy 8 tom Analiz strategicznych Florian 2050. Związek OSP RP wspólnie z Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego kontynuuje serię wydawniczą związaną ze strategią przyjętą 1 października 2022 r. przez XV Zjazd Krajowy Związku OSP RP.

Kliknij obrazek aby powiększyć

W tomie 8 Analiz strategicznych w części pierwszej prezentowane są wypowiedzi uczestników konferencji Media regionalne a bezpieczeństwo obywateli – wyzwania i strategie, zorganizowanej 6 marca br. w Muzeum Niepodległości w Warszawie. Dyskutowano na niej o roli regionalnych mediów w informowaniu o zagrożeniach, edukacji społecznej oraz ich znaczeniu w systemie obronnym kraju. Rok 2025, oprócz wojny na Ukrainie, globalnej niestabilności politycznej, zaskoczył nas groźnym wpływem cyberprzestrzeni na nasze zachowania, na nasze bezpieczeństwo. Pokazał jak ważni są ci, którzy są nas najbliżej – wiarygodni, kompetentni, gotowi do pomocy – ratownicy, strażacy ochotnicy, ale także twórcy rzetelnej informacji: redaktorzy mediów lokalnych a zwłaszcza publicznych na czele z ośrodkami telewizji publicznej i Polskiego Radia. Uczestnicy konferencji akcentowali, że media a zwłaszcza regionalne, lokalne są naszymi oczami i źródłem wiarygodnej informacji. Bo są blisko i wiarygodne. Dlatego tak ważna jest ich odpowiedzialność w budowie społeczeństwa obywatelskiego i edukacji, w kształtowaniu społecznej świadomości dotyczącej zagrożeń. Zwrócili uwagę na potrzebę wzmocnienia mediów lokalnych. Powinny one stać się trwałym elementem infrastruktury społecznej, zdolnym do szybkiego i rzetelnego informowania obywateli, aby mogli sprostać wyzwaniom liderowania w kształtowaniu wzorców dziennikarstwa, standardów w informowaniu społeczeństwa, zwłaszcza w zakresie bezpieczeństwa. Media, jak powiedział prezes ZG ZOSP RP Waldemar Pawlak, mają wyjątkową siłę. W swoim wystąpieniu podkreślił on kluczową rolę mediów lokalnych w kształtowaniu świadomości obywateli i wzmacnianiu systemu bezpieczeństwa. Wspomniał o roli Państwowej Straży Pożarnej i Ochotniczych Straży Pożarnych. Obie formacje tworzą fundament bezpieczeństwa i ochrony ludności na poziomie lokalnym.

W części drugiej (W akcji ) pokazane są różne przejawy działalności strażackiej. W związku z obchodzoną w tym roku 30 rocznicą powstania Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego skrótowo pokazano rozwój systemu w minionych latach oraz fotospojrzenie na kilkadziesiąt spośród ponad pięciu tysięcy wspaniałych OSP – należących do KSRG. Dr inż. Artur Luzar, dyr. Centralnego Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach omówił ewolucję i znaczenie pojazdów ratowniczych w KSRG z perspektywy dziedzictwa pożarnictwa. Zaprezentowano także  artykuł o ważnej roli edukacji autorstwa wybitnego strażaka, pedagoga, st. bryg. Piotra Pawła Bielickiego (Edukacja dla bezpieczeństwa). Ponadto przedstawiono wypowiedzi grupy koordynatorów  Programu Pierwszy Ratownik. Ten program jest jednym z najważniejszych  tematów strategii Florian 2050. W tomie 8 koordynator krajowy Programu ,,Pierwszy Ratownik” Marcin Fleischer oraz koordynatorzy wojewódzcy przybliżają nam kolejne etapy rozwoju tej jakże cennej inicjatywy. Wypada wierzyć, że będzie to istotna część polskiego systemu ratownictwa.

Analizy od początku prac nad strategią Związku charakteryzują się prezentowaniem wypowiedzi szerokiej grupy eksperckiej i działaczy społecznych. W tym tomie oddajemy głos dla naszych zasłużonych weteranów, nestorów pożarnictwa. Profesor Tadeusz Olejnik nestor strażackich historyków rozmawia z b. prezesem ZOW ZOSP RP województwa łódzkiego, b. wojewodą sieradzkim Janem Rysiem. Z kolei płk. poż. Stanisław Mikulak pokazuje doświadczenia naszego Związku w okresie swojej 70-letniej działalności w ruchu strażackim.

Dobrą tradycją staje się prezentowanie na stronach Analiz strategicznych tekstów laureatów konkursu strażackiego Strażacy w akcji. Tym razem prezentujemy prace literackie uczestników III edycji konkursu. Chcielibyśmy aby w naszym ruchu było jak najwięcej kronikarzy, historyków. Dlatego Jerzy Przybylski pisze o tym jak zachować i pielęgnować wspomnienia. Nasze życie jest historią. Apeluje: piszmy wspomnienia.

Zapraszam do lektury

dr Marian Zalewski, redaktor naczelny

W ramach obchodów Dnia Strażaka 4 maja 2025 roku  w Muzeum Niepodległości w Warszawie  odbyła się  konferencja naukowa “Bezpieczeństwo powszechne – rola mediów”. Była ona kontynuacją poprzedniej: “Media regionalne a bezpieczeństwo obywateli – wyzwania i strategie”, która odbyła się 6 marca 2025 roku. Materiały pokonferencyjne opublikowano w mediach. To wydarzenie zostało opisane w  tomie  8 Analiz strategicznych Florian 2050. Publikacja właśnie ukazała się drukiem i została zaprezentowana podczas konferencji 4 maja. W jej trakcie odbyła się debata panelowa pod kierownictwem prof. dr. hab. Stanisława Jędrzejewskiego.

Uczestnicy konferencji podkreślali rolę mediów, zwłaszcza mediów publicznych, dla naszego bezpieczeństwa. Zagrożenie bezpieczeństwa, destabilizacji i wojny, gwałtownie postępująca rewolucja technologiczna w mediach oraz ich konwergencja wskazują pilną potrzebę działań na rzecz  odbudowy wiarygodności, roli i znaczenia mediów publicznych. W trakcie obu spotkań uczestnicy  zasygnalizowali potrzebę strategicznej reorientacji podejścia w odniesieniu do mediów publicznych. Szczególny akcent położono na regionalne media publiczne, które  potrzebują jednoznacznego wsparcia i nowej strategii rozwoju. Regionalne  media to lustro i głos wspólnot lokalnych; wnoszą niezaprzeczalny wkład w budowę kapitału społecznego wspólnot i miejscowości, w budowę społeczeństwa obywatelskiego. Dziś jak nigdy wcześniej – w czasie gwałtownych zagrożeń w tym hybrydowych, dezinformacji, kryzysów humanitarnych,  klimatycznych, światowego chaosu i wojny za naszą granicą – szczególną  rolą mediów zwłaszcza regionalnych jest budowa odporności społecznej.  Konieczna jest dyskusja na temat ram   prawnych i finansowych   wspierających misję mediów publicznych  wobec obywateli,  służbę informacyjną i edukacyjną w  tym walkę z dezinformacją i wykluczeniem cyfrowym, informacyjnym. Żeby ich misja była należycie realizowana, muszą być liderem standardów i jakości. Potrzebna jest ich modernizacja technologiczna,  w tym rozwój platform streamingowych. Z dniem 1 stycznia br. weszła w życie ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej. Realizacja jej zapisów wymaga aktywnego włączenia tak ruchu strażackiego jak i mediów publicznych.

W konferencji uczestniczyli: Waldemar Pawlak – prezes ZG ZOSP RP, senator RP, gen. brygadier  Wiesław Leśniakiewicz – podsekretarz stanu w ministerstwie spraw wewnętrznych i administracji oraz przedstawiciele instytucji związanych z bezpieczeństwem powszechnym,  eksperci medialni, naukowcy, działacze strażaccy.

Kierownictwo Muzeum, reprezentowali:  Bartłomiej Kłusek oraz dr Jacek Konik. Uroczystość prowadził dr Marian Zalewski, redaktor naczelny Analiz strategicznych Florian 2050. Konferencja odbyła się pod patronatem honorowym Adama Struzika marszałka województwa mazowieckiego oraz Waldemara Pawlaka prezesa ZG ZOSP RP, senatora RP. Współorganizatorami byli: Muzeum Niepodległości, Związek OSP RP oraz Stowarzyszenie Dziennikarzy im W. Reymonta.

W trakcie konferencji Anna  Wesołowska– Dyrektor Zarządu Wykonawczego ZOSP RP  otworzyła wystawę prac Ogólnopolskiego Strażackiego Konkursu Plastycznego “Ziemia, woda, powietrze – strażacy na straży ochrony środowiska”.

(maz)

Zdjęcia:  Muzeum Niepodległości w Warszawie

Ukazał się tom 7 Analiz strategicznych Florian 2050. To kontynuacja serii wydawniczej związanej z przyjętą 1 października 2022 r. przez XV Zjazd Krajowy Związku OSP RP  strategią.  Tym razem – jak prezentuje wydanie redaktor naczelny  dr Marian Zalewski – to  z jednej strony zbiór cennych merytorycznie  wypowiedzi na konferencji Bezpieczeństwo w społeczeństwie niepewności a z drugiej interesujący obraz aktywności Związku w ramach III RP pokazany poprzez zdjęcia oraz zeskanowane treści zamieszczane  w tym okresie  w miesięczniku  Strażak. W części trzeciej zaprezentowane są teksty literackie  autorów prac nagrodzonych  w konkursie  Strażacy w akcji. Książka została zaprezentowana po raz pierwszy w trakcie uroczystych obchodów 103. rocznicy zjednoczenia ruchu strażackiego w Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie, 5 września 2024 r.

Kliknij obrazek aby powiększyć

Analizy strategiczne Florian 2050 tom 7 są dostępne na stronie Związku OSP RP.

Związek, realizując strategię Florian 2050, podejmuje kluczowe zagadnienia związane z ochroną ludności i ratownictwem. Ich realizacja rodzi konkluzję  o ważnej roli wszystkich OSP, każdego strażaka ochotnika i jednoczącego ich Związku OSP RP. Jak podkreśla prezes Waldemar Pawlak Związek OSP RP rozpoczynając prace nad Strategią Florian 2050, przyjął trzy proste założenia. Po pierwsze, ma być ona oparta na komponentach: ochotniczym, samorządowym i państwowym. Łącząc te trzy elementy, tworzymy sprawny system ochrony ludności. Drugi element – wszyscy członkowie OSP i wszyscy strażacy w tym systemie ochrony ludności są zagospodarowani, docenieni i wykorzystani oraz  widziani. Trzeci – ten, który wydawał się  w tamtym momencie (2017 r.) wręcz nieosiągalny –  czas reakcji od chwili wezwania do obecności ratowników to jest 5 minut. Wszystkie są  nie tylko nadal aktualne ale  w świetle nowych technologii i rosnących zagrożeń, wręcz kluczowe dla naszego bezpieczeństwa oraz możliwe do spełnienia.

W tomie 7 zaprezentowano wypowiedzi polityków w tym ministra obrony narodowej, wiceministra spraw wewnętrznych i administracji, wiceministra rolnictwa i rozwoju wsi, ludzi nauki w tym rektorów Akademii Pożarniczej i Akademii Sztuki Wojennej, Włocławskiego Towarzystwa Naukowego prowadzącego Kujawską Szkołę Wyższą. Realizując i na bieżąco rozwijając Strategię Florian 2050 coraz większy akcent stawiamy na szerokie spektrum zagadnień odnoszących się do naszego bezpieczeństwa. Na naszych oczach przewartościowują się dotychczasowe paradygmaty. To nie tylko prosta prewencja i bezpieczeństwo przeciwpożarowe oraz ratownictwo drogowe. Dzisiaj to także aspekt kosmiczny, informacyjny, terroryzm, cyberprzestępstwa, infrastruktura i odporność podmiotów krytycznych, praktyczne działania na rzecz ochrony naszego dorobku i dziedzictwa kulturowego w przypadku realnego konfliktu zbrojnego. Szereg pytań związanych jest z koniecznymi zmianami legislacyjnymi  nad którymi pracują eksperci i praktycy na czele z podsekretarzem stanu w ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji gen. brygadierem Wiesławem B. Leśniakiewiczem.

Prof. Władysław Tabasz zauważa, że w niestabilnym świecie można zaobserwować coraz większą determinację człowieka w poszukiwaniu bezpieczeństwa. Dlatego też odpowiednia edukacja człowieka może znacznie pomóc w przeciwdziałaniu zagrożeniom. Związek OSP RP zaprasza więc świat nauki do współpracy na różnych polach. Kolejne tomy Analiz strategicznych Florian 2050 są tego dowodem. Potrzebna jest szeroka wymiana doświadczeń i wiedzy. To zadanie nie tylko instytucji i licznych organizacji ale i wszystkich obywateli, których głos należy szanować zwłaszcza, że jakże często ich kreatywność, innowacyjność, inteligencja, doświadczenie mogą być bardzo pomocne dla dobra nas wszystkich. Celem naukowego otoczenia Związku i strażaków w OSP jest zwrócenie uwagi na bezpieczeństwo człowieka w kontekście istniejących zagrożeń i wyzwań, w tym minimalizacja skutków zagrożeń oraz wskazywanie na co dzień możliwości przeciwdziałania tym zdarzeniom przy wykorzystaniu instrumentarium edukacji dla bezpieczeństwa.

Na konferencji szczególną uwagę  zwrócono na aspekt informacyjno-edukacyjny zwłaszcza przez pryzmat roli mediów publicznych. W czasach chaosu informacyjnego związanego  z szeroką dostępnością internetu, mediów społecznościowych nieodzowne są silne programowo media publiczne, szczególnie programy  telewizji publicznej. Prof. Stanisław Jędrzejewski zastanawiał się nad rolą jaką  odgrywają media publiczne w społeczeństwie, w czasie społecznej niepewności. Powiedział m.in., że ,,media publiczne muszą zapewnić rzetelną i obiektywną informację, powinny zwiększać poziom kapitału społecznego. To w dużej mierze od mediów publicznych zależy czy społeczeństwo polskie będzie funkcjonować jako społeczeństwo demokratyczne, liberalne, tolerancyjne, spójne, o niskim stopniu polaryzacji i równocześnie wysokim poziomie kapitału społecznego”.

Tylko poprzez zrozumienie przeszłych doświadczeń możemy skutecznie przygotować się na przyszłe wyzwania. Akcentowali to mł. bryg dr inż Artur  Luzar dyrektor CMP w Mysłowicach oraz mgr Hubert Koler, naczelnik Oddziału Zamiejscowego Wielkopolskie Muzeum Pożarnictwa w Rakoniewicach. Do uczestników konferencji swoje przesłanie skierował  prof. Tadeusz Olejnik nestor strażackich historyków. Jestem przekonany  napisał, że dzisiejsza konferencja będzie ważnym ogniwem w dziele umacniania obronności naszego kraju, budowy narodowej wspólnoty wobec wyzwań współczesnego świata.

W konferencji aktywnie uczestniczył  Adam Nowak – podsekretarz stanu w ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Jego głos potwierdził, że podejmowana problematyka to nie tylko obszar resortu obrony narodowej i spraw wewnętrznych. To istotne zagadnienie wielu resortów w tym rolnictwa oraz kultury i dziedzictwa narodowego w domenie którego jest problematyka mediów publicznych. Generałowie Ryszard Psujek (Przechodźmy szybciej do czynów), Ryszard Dąbrowa (Czas na realizację strategii) oraz nestor ruchu strażackiego płk poż. w st. spoczynku Stanisław Mikulak (Refleksje) wyrazili przekonanie, że Strategia Związku będzie zarówno szeroko znana jak i realizowana. Istotnym przykładem realizacji strategii jest Program Pierwszy Ratownik. Pisze o tym lider projektu Marcin Fleischer.

Część druga Analiz to zaprezentowany sygnalnie obraz ruchu strażackiego w okresie ostatnich ponad 30 lat. Od VIII Zjazdu – ostatniego Zjazdu w ramach PRL po zdarzenia z 2024 r. To obraz bez komentarza.  Niejako zatrzymane w kadrze. Wielu czytelników Analiz dostrzeże tam swoją aktywność. Piękny świat aktywności strażackich liderów. Naturalnie można tylko ubolewać, że ten pejzaż z konieczności nie obejmuje wszystkich działań Związku. Autor ma nadzieję na powstanie w najbliższych latach wielu nowych wydawnictw pokazujących szeroko aktywność naszego Związku.

Dzięki Stowarzyszeniu Dziennikarzy im W. Reymonta oraz współorganizatorów ( Związek OSP RP i Urząd Marszałkowski woj. mazowieckiego) ogłaszany jest rokrocznie konkurs Strażacy w akcji. W tym tomie zamieszczone są  prace trzech laureatów konkursu I edycji.

Analizy strategiczne Florian 2050 tom VII są dostępne na stronie Związku OSP RP.

Zapraszamy do  lektury

(M)

Nasza misja jest jasna: zapewnić bezpieczeństwo, efektywnie zarządzać w sytuacjach kryzysowych, a także wychować społeczeństwo świadome ryzyka i gotowe do działania. To przesłanie od ponad 100 lat towarzyszy ruchowi strażackiemu. Strategia Florian 2050 przyjęta na XV Zjeździe Krajowym Związku OSP RP uwypukla współczesny wymiar tej misji – pisze we wstępie do tomu szóstego Analiz prezes ZG ZOSP RP Waldemar Pawlak.

Bezpieczeństwo jest dzisiaj kluczowym słowem w dyskusji o cywilizacyjnym rozwoju, naszej przyszłości i niepodległości. Analizując podstawy naszego bezpieczeństwa w obecnych czasach i proponując konkretne rozwiązania na przyszłość należy także przypominać historię zwłaszcza drogi prowadzące do niepodległości Polski, jej umacniania i obrony. Dlatego też w Analizach z jednej strony wstępem Prezesa Waldemara Pawlaka pokazane jest aktualne stanowisko naszego Związku w odniesieniu do koniecznych zmian zwłaszcza prawnych (w szczególności dotyczących ochrony ludności), z drugiej zaś ukazane są doświadczenia najnowszej historii Polski. W książce zaprezentowane są wypowiedzi i artykuły w związku z konferencją Strażacy a niepodległość 1863-2023, która odbyła się w Muzeum Niepodległości 4 maja 2023 r.

Wielką siłą w systemie bezpieczeństwa jest Związek OSP RP. Dowodzi tego jego ponad wiekowa historia. Związek zrzeszający 16 tysięcy dobrze zorganizowanych Posterunków Służby Publicznej, jak mawiał pierwszy prezes Bolesław Chomicz, to wielka nadzieja na optymalne umacnianie naszej – społeczeństwa i państwa – odporności, jedności i kompetencji w działaniach, spoistości, bezpieczeństwa i samej niepodległości zauważa dr Marian Zalewski redaktor naczelny Analiz.

W Analizach zamieszczony jest także tekst przyjętej na XV Zjeździe Krajowym Związku OSP RP Strategii Związku OSP RP Florian 2050.

Zapraszamy do pobrania elektronicznej wersji Analiz strategicznych. Wszystkie 6 tomów Analiz strategicznych Florian 2050 zamieszczone są na stronie internetowej Związku OSP RP.

Życzymy przyjemnej lektury.

Prezentujemy – jak pisze we wstępie Waldemar Pawlak, prezes ZG ZOSP RP – obraz strażackiej służby czasu wielkich wyzwań naszej cywilizacji. Ratownictwa i pomocy humanitarnej okresu pandemii i wojny tuż za granicą.

Pandemia oraz wojna na Ukrainie pokazują, jak nieprzewidywalne są obecne czasy. Dlatego strategia Związku musi być adekwatna do tej tak nieobliczalnej rzeczywistości. Musi to być strategia skutecznej, szybkiej pomocy wszystkim i wszędzie. W publikacji na przykładzie pomocy Związku OSP RP dla strażaków i milionów uchodźców z Ukrainy zarysowana jest historia i dzień dzisiejszy strażackiej działalności międzynarodowej. Wieloletnia polsko-ukraińska strażacka współpraca umożliwia dzisiaj solidarną i jakże efektywną pomoc Związku walczącej Ukrainie i jej bohaterskim strażakom. Razem pomagamy Ukrainie. Miniony czas dowodzi, że podstawą naszego bezpieczeństwa jest zorganizowane społeczeństwo, w którym strażacy ochotnicy odgrywają doniosłą rolę. Ponadto ważny jest coraz bardziej nasz udział w systemach europejskiego i globalnego bezpieczeństwa. Istotnym polem doświadczeń są wysiłki podejmowane na rzecz ochrony ludności w ramach Unii Europejskiej.

Wiodącą odpowiedzią Związku na wyzwania czasu jest budowa systemu Pierwszego Ratownika oraz troska o wspieranie wszystkich istniejących 16 tysięcy jednostek OSP i rozwijanie nowych wszędzie tam, gdzie jest taka możliwość i potrzeba. Filarem jego aktywności na najbliższe lata będzie idea pierwszej pomocy, której należy udzielić potrzebującemu natychmiast. Idea first respondera przedstawiona była w tomach 3 i 4. W tomie 5 prezentowana jest już jako wprowadzana w życie naszego Związku, w działaniu. Jej znaczenie bierze się z jej skuteczności, prostoty, powszechności i profesjonalizmu. Przedstawiona jest także sama koncepcja programu wdrożenia funkcji Pierwszy Ratownik w strukturach OSP oraz programu szkoleń Akademia Pierwszego Ratownika.

Związek obchodzi stulecie powstania. W Analizach pokazana jest w zarysie historia strażackiej wspólnoty oraz przebieg uroczystości i zdarzenia upamiętniające ten jubileusz. W publikacji zarysowana jest także historia powstania w pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych XX wieku nowoczesnego, oryginalnego systemu ratowniczo-gaśniczego, tworzonego przez wybitnych strażaków z generałem Feliksem Delą na czele. Łamy wydawnictwa udostępnione zostały również na wspomnienia nestora ruchu strażackiego, pułkownika Stanisława Mikulaka. Przedstawienie jego długoletniej aktywności zawodowej i społecznej ma dzisiaj szczególnie doniosłe znaczenie. Trzeba bowiem dbać o rozwój strażackiej służby, o jej etos, solidarność – tak jak to czynił w swoim życiu autor wspomnień. Warto, aby jego wspomnienia przeczytali wszyscy, którzy służą Bogu na chwałę, ludziom na pożytek z myślą o przyszłości naszego bezpieczeństwa i rozwoju ruchu strażackiego – jak podkreśla we wprowadzeniu do Analiz redaktor naczelny dr Marian Zalewski.

Zapraszamy do pobrania elektronicznej wersji Analiz strategicznych. Życzymy przyjemnej lektury.

Publikacja dotyczy bezpieczeństwa w szerokim tego słowa znaczeniu. Książkę można bezpłatnie pobrać z linku u góry strony.

W ramach prac nad strategią Związku OSP RP, w stulecie powstania Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej, ukazał się czwarty tom Analiz Strategicznych Florian 2050 pod redakcją dr. Mariana Zalewskiego.

– Bardzo wymownym przykładem ilustrującym konieczność określenia nowych paradygmatów jest koncepcja strażaka ratownika first respondera. To osoba udzielająca pierwszej pomocy, która jest najbliżej zdarzenia i podtrzymuje funkcje życiowe poszkodowanego do przybycia zespołów ratowniczych. Idea ta rozwinęła się w ostatnich latach w wielu krajach jako wzmocnienie skuteczności systemów ratowniczych. Ochrona ludności powinna być zatem oparta na mocnych podstawach w postaci przygotowanych, wyposażonych i gotowych do natychmiastowego podjęcia działań ratowników. Zasadnicze przy tym jest podkreślenie dobrowolnej gotowości strażaków. To nie przymus prawny czy rozkaz, lecz braterska solidarność z zagrożonym człowiekiem jest źródłem etosu strażaka ochotnika. Właśnie ta dobrowolność wyróżnia strażaków ochotników – rycerzy św. Floriana. – napisał Prezes ZG ZOSP RP Waldemar Pawlak we wstępie do Analiz Strategicznych.

W omawianym tomie podejmujemy tematy naszego bezpieczeństwa, a zwłaszcza bezpieczeństwa zdrowotnego, systemu ochrony przeciwpożarowej i ratownictwa oraz roli strażaków ochotników w samorządnym społeczeństwie.

Część pierwsza – Zarys Strategii ZOSP RP FLORIAN 2050 – to owoc dotychczasowych szerokich konsultacji i analiz. Zaprezentowano w nim misję i wizję funkcjonowania Związku oraz jego obszary strategiczne i cele szczegółowe na kolejne 30 lat. Określono harmonogram wdrażania, monitoringu i ewaluacji Strategii.

W części drugiej czytelnik pozna materiały poświęcone konferencji naukowej „Rycerze Świętego Floriana – Bogu na chwałę, ludziom na pożytek”. Odbyła się ona w kwietniu 2021 roku przy współpracy z Muzeum Niepodległości oraz Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego. W pięciu blokach tematycznych znajdują się wypowiedzi 55 uczestników konferencji m.in. liderów samorządu, świata nauki i ruchu strażackiego.

Ostatnia część Analiz Strategicznych prezentuje konsultacje dotyczące projektów zmian legislacyjnych odnoszących się do ochotniczych straży pożarnych. Donośnie wybrzmiewa głos troski o przyszłość samorządnych, samodzielnych i dobrowolnych OSP. To ważna dyskusja związana z bezpieczeństwem powszechnym i ochroną ludności. Przedstawiamy szerokie spojrzenie na dotychczasowe i przyszłe funkcjonowanie OSP. Nie ulega wątpliwości, że obrona ich podmiotowości i dobrowolnego charakteru jest podstawą rozwoju strażackiego ruchu i skutecznego realizowania strażackiej misji pomocy wszystkim potrzebującym.

Publikacja ukazuje się w stulecie jedności ruchu strażackiego. Niechaj to dzieło będzie źródłem inspirującej wymiany poglądów w naszym ruchu i społeczeństwie.

Zapraszamy do lektury.

W toku dyskusji rozpoczętej na ostatnim XIV Zjeździe Związku OSP RP a następnie kontynuowanej w ramach prac nad strategią Związku wypracowaliśmy szereg wniosków i rekomendacji w obszarze powszechnego bezpieczeństwa. Odnoszą się one tak do oceny ostatnich kilkudziesięciu lat jak i wniosków na przyszłość. Poddaliśmy analizie i ocenie jednostki obecnie obowiązującego systemu ochrony przeciwpożarowej a także możliwości ich rozwoju oraz znaczenia dla całego systemu w bliższej i dalszej przyszłości. Dotyczy to w szczególności współpracy Ochotniczych Straży Pożarnych i ich Związku oraz Państwowej Straży Pożarnej.

Plonem transparentnych prac – konsultacji i analiz – są trzy tomy Analiz Strategicznych, konferencja naukowa zorganizowana 24 kwietnia br. z okazji stulecia Związku OSP RP oraz liczne głosy utrwalone w wypowiedziach medialnych, Internecie, czasopismach w tym miesięczniku Strażak. Szczególnie ważkie były wypowiedzi w trakcie konsultacji publicznych zorganizowanych z inicjatywy prezesa ZG ZOSP RP Waldemara Pawlaka w dniach 10 – 14 maja br. w związku z materiałem lansowanym przez KG PSP jako projekt ustawy o OSP.

Warto podkreślić, że głos zabierali z jednej strony eksperci ze środowiska strażackiego z drugiej wybitni naukowcy oraz liderzy samorządów tak bardzo związanych z ruchem strażackim. Szczególnie ważne są wypowiedzi samego środowiska strażackiego. Od zaangażowanych ochotników w tym prezesów i naczelników po strażaków zawodowych w służbie czynnej i w stanie spoczynku z licznym udziałem strażackich generałów. To był glos jednolitego środowiska strażackiego.

Partnerska równowaga kluczem naszego bezpieczeństwa

Analizy i wieloletnie doświadczenia pokazują, że Polsce udało się stworzyć unikatowy model ochrony przeciwpożarowej, oparty na trzech filarach: zaangażowaniu społecznym o ochotniczym charakterze, strukturach samorządu terytorialnego oraz wsparciu administracji państwowej ze szczególnym uwzględnieniem Państwowej Straży Pożarnej. Utrzymanie partnerskiej równowagi miedzy tymi składowymi jest kluczem bezpieczeństwa powszechnego i jednoznacznego zaufania społeczeństwa do strażaków. Niekwestionowanym efektem obecnego, funkcjonującego od 30 lat, systemu jest wysokie bezpieczeństwo przeciwpożarowe i skuteczna działalność ratownicza. To wielki dorobek i wartość. Tak Związku OSP RP jak i PSP.

Partnerska równowaga to wzajemny szacunek i współpraca wszystkich uczestniczących w tym systemie. Odnosi się to w szczególności do strażackiej wspólnoty. Funkcjonowanie tej strażackiej rodziny to liczne sukcesy ale i problemy do rozwiązania. W naszej historii wyraziście przeplatają się losy strażaków ochotników i strażaków zawodowych. Widzimy to w historii strażackich rodzin w których jakże często całe rodziny naznaczone są strażacką służbą i poświeceniem dla innych. Szczególnie symboliczne jest braterstwo w walce z żywiołami, akcjach ratowania mienia i ludzkiego życia nierzadko okupionych strażackim zdrowiem i życiem. Pamięć o wspólnej historii strażaków w białych i czerwonych hełmach jest wielkim zobowiązaniem. To biało-czerwone braterstwo jest także drogowskazem na przyszłość. Czy tak jednak będzie?

Honor strażackiej służby

Pracując nad wyzwaniami naszych czasów akcentujemy potrzebę rozważnego współdziałania wszystkich, którzy uczestniczą w systemie ochrony przeciwpożarowej i bezpieczeństwa ludności. Bowiem lojalna współpraca jest nakazem osób związanych honorem strażackiej służby. Wynika to i z naszej historycznej tożsamości, i powinności w obliczu piętrzących się cywilizacyjnych wyzwań. Czekające nas zadania wymagają wyjątkowej konsolidacji i wzajemnego wsparcia.

Szukając optymalnych rozwiązań umacniających nasze bezpieczeństwo widzimy potężne zagrożenia. W najbliższych latach na świecie skumulują się jeszcze bardziej zagrożenia wynikające z: procesów demograficznych a zwłaszcza starzenia się społeczeństw, negatywnych wpływów procesów migracyjnych ludności ( w tym przepływy wieś – miasto), zmian klimatycznych determinujących powstawanie nowych zagrożeń, zmiennej i nieprzewidywalnej rzeczywistości czego dobitnym przykładem jest okres pandemii COVID 19. Szczególnie miniony rok globalnej wojny światowej z pandemią przewrócił dotychczasowy spokój, ład gospodarczy i społeczny. Jest lekcją pokory w kruchej, nieprzewidywalnej rzeczywistości.

Nowe zadania dla wszystkich strażaków

Pandemia COVID 19 pokazała dodatkowo wzrastające potrzeby w ratownictwie a szczególnie pomocy humanitarnej. Powyższe w znacznym stopniu będzie w całym okresie najbliższych trzydziestu lat determinować szczegółowe cele strategiczne we wszystkich obszarach aktywności. Tak na poziomie globalnym ( europejskim, państw) jak i lokalnym. Podkreślając znaczenie działań państwa, samorządu na rzecz ochrony ludności niezbędne staje się zwiększenie roli aktywności w obszarze społecznej pomocy humanitarnej. Polska, która współtworzy wspólnotę Unii Europejskiej winna być aktywnym uczestnikiem wspólnotowego mechanizmu ochrony ludności i rozstrzygnięć globalnych za sprawą nowych rozwiązań w obszarze bezpieczeństwa powszechnego w tym zdrowotnego. Wzrastająca rola współpracy na rzecz bezpieczeństwa powszechnego na poziomie lokalnym realizowanej przez organy władzy rządowej i samorządowej oraz służb, inspekcji, straży wymaga uwzględniania jeszcze w szerszym zakresie dobrowolnej aktywności społecznej. To zaś oznacza kolejne zadania także dla ochotniczego ruchu strażackiego. Podkreślał to na konferencji naukowej z okazji 100 – lecia ZOSP RP b. komendant główny PSP, wiceprezes ZG Związku OSP RP gen. brygadier Wiesław B. Leśniakiewicz.

To nie jest nowe wyzwanie dla zorganizowanego ochotniczego ruchu strażackiego, który zaskarbił sobie najwyższe społeczne zaufanie za sprawą działalności tysięcy OSP zrzeszonych w Związku OSP RP. Strażacy ochotnicy rozumieją potrzebę nowych zadań. Ich siłą jest bliskość – są najbliżej zdarzeń i potrzebujących ludzi. Z własnej nieprzymuszonej woli przyszli do ruchu strażackiego. Dadzą radę. Jak zawsze. Potrzebne jest jednak szerokie wsparcie w tym technologiczne, szkoleniowe. Czy pomoże państwo i PSP? Im bardziej pomogą ochotnikom tym lepiej dla wszystkich. Nie chcą jednak zaskakiwania, aby im coś ,,dawano ” na siłę. Niełatwo ich zniechęcić, ale co będzie jak to się uda? Kto pomoże innym w potrzebie? Te pytania pojawiają dzisiaj gdy pojawił się projekt tzw. ustawy o OSP o której ochotnicy dowiedzieli się niedawno. Najpierw ją ujawniono a potem gdy środowisko zbulwersowane rozpoczęto wyjaśnianie, że niby wszystko będzie dobrze.

Historia stu lat zorganizowanego ruchu strażackiego pokazuje, że podstawą jego żywotności i realnego wpływu na lokalne bezpieczeństwo jest poszanowanie jego samorządności, samodzielności i rzetelne wspieranie ze strony instytucji do tego prawnie zobowiązanych. Bez tego ruch ochotniczy słabł zaś nieliczna część zawodowa nie wytrzymywała przechodzących na nią obciążeń. Likwidacja Związku Straży Pożarnych RP w 1949 r. w okresie nasilenia stalinowskich represji i próba ,,pomocy” Ochotniczym Strażakom Pożarnym w postaci członków Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej nie rozwiązała problemów narastania fali pożarów i powodzi. Po kilku latach władze komunistyczne musiały zgodzić się na odbudowę samorządności (choć ograniczonej) i odbudowę Związku.

Dzisiaj do walki z wyzwaniami przygotowani są na bardzo wysokim poziomie tak funkcjonariusze PSP jak i strażacy ochotnicy. Zawodowa odsłona ruchu strażackiego to ponad 500 jednostek PSP z blisko 30 tys. strażaków – funkcjonariuszy PSP. Ruch ochotniczy to społeczna ochotnicza odsłona całego ruchu. To 16 tysięcy OSP zrzeszających ok. 700 tysięcy strażaków ochotników. Razem ta znakomita armia stawia odpór tradycyjnym i nowym zagrożeniem. Ale czy w świetle nowych wyzwań takich jak pandemia to wystarczy ? Czy bliska współpraca funkcjonariuszy i strażaków ochotników wystarczy aby chronić mieszkańców 52 430 miejscowości naszego kraju w tym 43037 wsi – często odległych od siedzib PSP o wiele kilometrów? Czy w tym świetle w ogóle bezpiecznym jest samo rozważanie likwidacji części ochotniczych straży pożarnych i degradowanie ich strażackich tradycji i realizowanych względem państwa i społeczeństwa powinności? A takie wnioski wynikają z lektury materiału PSP sygnowanego jako projekt Ustawy o OSP. Dzisiaj w świetle czekających zadań priorytetowym celem jest nie tylko utrzymanie i umocnienie wszystkich OSP we wszystkich miejscowościach. Istotna jest wręcz potrzeba promowania tworzenia nowych OSP tam gdzie nie istnieją zarówno na wsiach jak i w miastach gdyż zwiększa to szansę najszybszego dotarcie w ciągu kilku minut do poszkodowanych, do zdarzenia. Wszystkie OSP powinny mieć naturalnie szerokie wsparcie w ich rozwoju w tym szkoleniowe, logistyczne i wyposażone w nowoczesne systemy ratownicze. Wpisuje się w to między innymi realizacja idei Strażaka Ratownika First Respondera w OSP i innych służbach.

Jest jeszcze entuzjazm ochotników

Na szczęście jest wspólne doświadczenie. To doświadczenie oraz potencjał jakim dysponuje Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP daje nadzieję w najbliższych latach na skuteczne szerokie działania na rzecz ochrony ludności ze szczególnym uwzględnieniem prewencji i pomocy humanitarnej. Tym dobrym doświadczeniem jest system ochrony przeciwpożarowej uchwalony w 1991 roku. Chociaż jak wspomina poseł sprawozdawca ustawy o ochronie przeciwpożarowej – Marian Starownik – nie było łatwo. Nie wszyscy przedstawiciele ówczesnej administracji rozumieli otwierającą się perspektywę rozwoju ruchu strażackiego w bliskości strażaków zawodowych i ochotników. Przy czym strażacy ochotnicy byli potraktowani po partnersku z nadzieją, że się rozwiną, umocnią i będą gwarancją rozwoju nowoczesnego systemu ratowniczo-gaśniczego na czele z KSRG. Dzisiaj widzimy, że to był w ówczesnych realiach strzał w dziesiątkę. Nie można więc jego niszczyć. System KSRG należy rozwijać w kierunku powszechnego systemu ochrony ludności z udziałem wszystkich OSP jako podstawowych ogniw włączanych na zasadach dobrowolności i umów cywilno-prawnych. Czyli system powszechny docelowo oparty o wszystkie jednostki PSP i OSP. Jednostki OSP (16 tys.) w systemie ochrony ludności będą uczestniczyć według kompetencji i wyszkolenia strażaków ochotników oraz możliwości technicznych zgodnie z dobrowolnie zadeklarowanym w umowie cywilnoprawnej zakresem prowadzonych działań ratowniczych i prewencyjnych a także deklarowanym terenem działania. To będzie sprzyjać rozwojowi i wzmacnianiu specjalistycznego ratownictwa w OSP a zwłaszcza szerokiego rozwoju ratownictwa medycznego. Z uwagi na to, że w najbliższych latach znaczenie pomocy przedmedycznej będzie rosło należy intensywnie rozwijać kursy KPP we wszystkich OSP, upowszechnić funkcję tzw. first respondera, czyli ratownika, który jest najbliżej miejsca zdarzenia i dociera do osoby, będącej w stanie zagrożenia życia przed przyjazdem zespołu ambulansu, by udzielić pierwszej pomocy. First responder będzie osobą przeszkoloną w zakresie pierwszej pomocy, wyposażoną w torbę medyczną oraz defibrylator AED. To odpowiedzialne zadanie dla Związku OSP RP. To naturalnie nie jest możliwe bez wsparcia PSP, państwa i samorządu. To przede wszystkim finasowanie edukacji i szkoleń specjalistycznych oraz udostępnianie stosownego sprzętu. Jest w wielu młodych entuzjazm do takich idei. Entuzjazm ochotników.

Ale najważniejsze to ochronić i wspierać nadal ogromną energię tkwiącą w ochotniczym ruchu strażackim. Zwłaszcza młodzieży, a widać na horyzoncie problem w obszarze pozyskiwania młodzieży do pracy ochotniczej, wolontariacie. Dzisiaj to jeszcze nie jest dramat. To dzięki wieloletniemu rozwojowi działalności programowej Związku – wychowania i edukacji dzieci i młodzieży w dziecięcych i młodzieżowych drużynach pożarniczych oraz szeroka działalność Związku: artystyczna, kulturalna, sportowa, edukacyjna i naukowa, współpraca międzynarodowa, zagadnienia dokumentowania działalności (kroniki, izby tradycji, muzea), nowe technologie i nowe media w strażackiej służbie….

Nie zgasić ducha strażaków ochotników

Można myśleć też inaczej. Wystarczy ,,przejąć” kierowanie kilkoma tysiącami OSP dając im czerwone hełmy, ubrania robocze, sto kilkadziesiąt złotych dodatku emerytalnego po 25 latach, medale … I wymusić posłuszeństwo. Stworzyć taką Zawodową Ochotniczą Strażą Pożarną z drobną różnicą – bez etatów dla strażaków OSP. Ale hełmy, ubrania, społeczna służba całodobowa i posłuszeństwo jako zadanie szczególne… Taka ,,urawniłowka”. Trzeba jednak poważnie zastanowić się nad odpowiedzią na pytanie: co jest najważniejsze? Czy jak najszybciej dotrzeć do miejsca zdarzenia, do poszkodowanych czy jak najszybciej podporządkować wszystkich co ratują? Czy wymuszona podległość i posłuszeństwo spowoduje entuzjazm do ochotniczego dobrowolnego wstępowania do ruchu dotychczas cechującego się samorządnością i zasadami demokratycznego społeczeństwa? Historia nie raz udowodniła, że nie tędy droga. Takie podejście nie rozwiąże problemów powszechnego bezpieczeństwa w tym problemów tak ochotników jak i funkcjonariuszy PSP. Jestem przekonany, że wsparcia wymaga cała strażacka służba. Bo tylko w jedności siła jak zgodnie mówią strażaccy liderzy… Ale z poszanowaniem odmienności ruchu ochotniczego i służby zawodowej. Bo jakże istotne jest aby nie zabić strażackiego ducha. Pamiętam spotkanie strażaków ochotników na czele z prezesem ZG ZOSP RP Waldemarem Pawlakiem u prezydenta Lecha Kaczyńskiego 20 lipca 2006 r. Prezydent zaakcentował, że jest to spotkanie wyłącznie z tymi którzy ochotniczo ratują ludzi w potrzebie. Powiedział: Zajmujecie się z potrzeby serca, ochotniczo, bezpośrednio ratowaniem życia zagrożonych. Istotne jest to, że każdy ochotniczo podejmował się swej służby. To was wyróżnia. Spotkanie było ważnym impulsem ku nowej przyszłości. Była rozmowa i dialog. Gdy dzisiaj chcemy myśleć o nowych wyzwaniach trzeba współpracować. Może wiec należy głęboko schować ,,dar” PSP dla OSP w postaci projektu ustawy narzucanego środowisku. Osłabiającego dobrego ducha współpracy, ducha strażaków co razem służą na chwałę… . Ducha nie gaście… apelował Jan Paweł II w Drohiczynie w 1999 r. na spotkaniu ze strażakami. To ważne słowa. Ducha strażaków ochotników nie gaście …

Dr Marian Zalewski
Przewodniczący Zespołu ds. Strategii Związku OSP RP
Warszawa 23 maja 2021 r.

Nasz Związek od wielu miesięcy pracuje nad strategią Florian 2050. Transparentnie z szeroką partycypacją społeczną. Konsultujemy w myśl powszechnie przyjętych zasad konsultacji: dobrej wiary, powszechności, przejrzystości, ekspansywności, koordynacji, przewidywalności i poszanowania interesu ogólnego. Chcemy poprzez to wypracować optymalne rozwiązania akceptowalne przez władze i społeczeństwo. Wynika to z troski o bezpieczeństwo nas wszystkich.

Dotychczasowa szeroka konsultacja zaprezentowana w trzech tomach Analiz Strategicznych Florian 2050 a także w czasie konferencji naukowej 24 kwietnia 2021 r. (Rycerze św. Floriana. Bogu na chwałę ludziom na pożytek) uzmysławia, że w ratownictwie najważniejsze jest błyskawiczne dotarcie ratowników na miejsce zdarzenia. Takim celem strategicznym jest dotarcie w ciągu 5 minut. Taki cel jako najważniejszy stawiamy w naszej strategii. To już dzisiaj bardzo realne. Są możliwości techniczne i ludzkie. Są przykłady systemowych rozwiązań to umożliwiających. Życie pokazuje, że najczęściej to strażacy w białych hełmach z OSP docierają najszybciej na miejsce tragedii. 16 tysięcy OSP są nas najbliżej. Są z powołania, potrzeby serca. Trudno tego ducha zagasić. Chociaż Jan Paweł II w Drohiczynie w 1999 r. przezornie apelował ,, Pamiętajcie ducha nie gaście”.

Dzisiaj gdy nasza cywilizacja zatrzęsła się w posadach z tragediami w wymiarze ludzkim, społecznym i gospodarczym dobrze rozwinięte ratownictwo i pomoc humanitarna staje się podstawą normalności naszego życia. Uzmysławiamy to szczególnie wyraziście. Dlatego mówimy głośno i wyraźnie: każdy wolontariusz, każdy strażak ochotnik jest jak nigdy potrzebny. Zjednujmy ich, nie zrażajmy. W ruchu strażackim oznacza to tworzenie klimatu na rzecz włączania się do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego wszystkich chętnych Ochotniczych Straży Pożarnych i podejmowania się zadań do których są gotowi. Prezes ZG ZOSP RP Waldemar Pawlak 4 maja 2019 r. podczas centralnych obchodów Dnia Strażaka w Warszawie powiedział, że aby system ochrony ludności był niezawodny muszą być trzy komponenty: ochotnicy, samorządowcy i państwo. Taki jest budowany od 1991 roku. Sprawdza się. Jeżeli więc chcemy wprowadzać jakieś zmiany w systemie ratownictwa i ochrony ludności na przykład projektowane przez państwo zmiany prawne to głos wszystkich zainteresowanych a zwłaszcza strażaków ochotników, samorządowców musi być wyartykułowany i wzięty pod uwagę. Wynika to także z istoty demokratycznego społeczeństwa obywatelskiego.

Dlatego też gdy pojawił się dokument sygnowany przez Państwową Straż Pożarną pod nazwą Ustawa o Ochotniczej Straży Pożarnej przystępujemy do konsultacji. Tym bardziej, że projekt stworzyli funkcjonariusze PSP dla OSP. Bez udziału tych ostatnich. Zadajemy pytania. Dlaczego pojawił się projekt? Czy to dobre rozwiązania dla OSP, dla naszego bezpieczeństwa?? Pracując nad rozwiązaniami na przyszłość chcemy zapytać się czy zmiany pomogą dotrzeć strażakom z OSP jeszcze szybciej do zdarzenia a państwo jeszcze bardziej wesprze wszystkie OSP w realizacji ich jakże potrzebnych zadań? Chcemy aby wypowiedzieli się wszyscy gdyż strażacy ochotnicy są wokół nas i pomagają wszystkim. Codziennie i od lat, od pokoleń. Jeżeli są proponowane zmiany to pytamy dlaczego, po co i jakie będą skutki?

We wstępie do projektu ustawy stwierdza się: Doceniając szczególną postawę obywatelską ochotniczego pożarnictwa „Bogu na chwałę ludziom na pożytek” na przestrzeni dziejów naszej państwowości uchwala się niniejszą ustawę kierując się konstytucyjnym prawem do dobrowolnego zrzeszania się. Ochotnicza straż pożarna spełnia służebną rolę na rzecz społeczności lokalnej, wykonując swoje zadania z poszanowaniem godności i praw obywatel. Z tego zdania wynika, że jest ona proponowana do uchwalenia z wdzięczności za dotychczasową aktywność. Aktywność chwalebną i szanowaną. Doceniają bowiem strażaków wszyscy: władze państwowe i lokalne. Głoszą to autorytety Kościoła, nauki i kultury. Szczególnie liderzy lokalni, samorządowcy, nauczyciele, leśnicy, księża i lekarze… Wszyscy. Strażak ochotnik pomaga bowiem każdemu w potrzebie. Do tej pory nikt nie odmawiał mu prawa ratowania i pomocy innym. Bo czynił to zawsze ochotniczo, z potrzeby serca. Od zawsze. Także w czasie zaborów, wojen. Czy tak będzie także pod rządami projektowanej przez Państwową Straż Pożarną ustawy dla strażaków ochotników? Czy ona jest potrzebna dla OSP?

Lektura dokumentu przygotowanego przez funkcjonariuszy PSP a bez udziału OSP i ich Związku rodzi szereg pytań. Czy prawdą jest, że ochotnicy z OSP nie będą mogli nazywać się strażakami, a ratować będą mogli tylko ci którzy spełnią narzucone nowe, bardziej restrykcyjne warunki i będą się nazywać ratownikami OSP? Czy większość jednostek OSP faktycznie nie będzie mogła korzystać z możliwości finansowania przewidzianej w obecnie obowiązującej ustawie o ochronie przeciwpożarowej? Czy na nowo trzeba będzie rejestrować Statuty OSP po zatwierdzaniu przez rady gmin i pod nadzorem PSP? Czy projekt ustawy o OSP wprowadza nową ścisłą kontrolę i nadzór nad OSP dając możliwość wydawania bezpośrednich poleceń, a zakres kontroli zostanie znacznie rozszerzony? Czy w wyniku nowych rozwiązań możliwa jest masowa likwidacja wielu jednostek OSP? Czy według nowej ustawy Państwowa Straż Pożarna nie będzie już z mocy prawa organizować szkoleń bezpłatnie dla OSP? Czy ustawa utrudni bądź uniemożliwi wsparcie dla OSP ze strony samorządu gminnego. Czy samorząd gminny będzie obarczony kolejnymi zadaniami w obszarze ochrony przeciwpożarowej z obowiązkiem ich finansowania? Ustawa nie porusza wielu istotnych tematów rozwoju ochotniczego pożarnictwa odnoszących się do strony wychowawczej, edukacyjnej, szkoleniowej, profilaktycznej, prewencyjnej, społeczno-kulturalnej… A przecież tych spraw nie da się rozdzielić.

Chcemy poważnej dyskusji, która pomoże w rozwoju ochotniczego pożarnictwa bo tylko jego rozwój zwiększy poczucie codziennego bezpieczeństwa. Jesteśmy tego pewni. System ratownictwa i ochrony ludności kosztuje. Ale w jego budowie najważniejsi zawsze byli ludzie. W jego tworzeniu i budowie od 100 lat uczestniczą tysiące strażaków ochotników oraz Związek OSP RP. Niszczono samodzielność i samorządność OSP. Związek był nawet likwidowany. To osłabiało bezpieczeństwo powszechne. Pomijanie OSP i ich Związku w pracach nad rozwiązaniami dotyczącymi systemu ratowniczo-gaśniczego nie wróży nic dobrego. Dla OSP ale i dla społeczności lokalnych. Gasnące OSP to zamierające życie w małych ojczyznach także duchowe i kulturalne. Czy to będzie budować współpracę i zrozumienie strażaków ochotników i funkcjonariuszy PSP? Tyle lat budujemy jedność, aby ją teraz niszczyć? Co o tym myślą strażaccy liderzy, liderzy społeczności konkretnych miejscowości? Głos wszystkich zainteresowanych jest bardzo ważny. Dla nas wszystkich. Zapraszam do konsultacji społecznych.

Dr Marian Zalewski przewodniczący Zespołu ds. Strategii ZOSP RP
Warszawa 9 maja 2021 r.

Związek we współpracy ze środowiskiem strażackim, naukowym i samorządem pracuje nad strategią Florian 2050. W okresie ostatnich kilkunastu miesięcy wydano trzy tomy opracowań Analizy Strategiczne Florian 2050. Są one bazą analizowanych obszarów strategicznych i celów szczegółowych. Zamieszczone na stronie Związku OSP RP są powszechnie dostępne. W pracach biorą udział strażacy ochotnicy i funkcjonariusze PSP, naukowcy z wielu ośrodków naukowych w tym uczelni wyższych i Polskiej Akademii Nauk, liderzy samorządowi od radnych gmin po marszałków województw. 24 kwietnia 2021 r. tematyka strategii prezentowana była w trakcie konferencji naukowej Rycerze św. Floriana – Bogu na chwałę ludziom na pożytek. W stulecie Związku OSP RP z udziałem kilkudziesięciu uczestników z całego kraju. W najbliższym czasie będziemy organizować kolejne konsultacje w tym w formie wysłuchań publicznych. Wypracowujemy rekomendacje w szerokiej społecznej konsultacji. Taki tryb prac wynika z powagi tematu. Zagadnienia dotyczą bowiem bezpieczeństwa nas wszystkich. Wymaga więc tego szacunek do współobywateli i strażaków.

Szczególnie odnosi się to do kilkuset tysięcznej rzeszy strażaków ochotników, którzy nie na rozkaz a z potrzeby serca czuwają dzień i noc nad naszym bezpieczeństwem. Ich społeczne zaangażowanie znane i szanowane jest od pokoleń. Pokazał to także miniony dramatyczny rok nacechowany nieprzewidywalnością i skalą zagrożeń powszechnego bezpieczeństwa w wyniku pandemii SARS 19. I właśnie troska o życie milionów obywateli prowadzi do konieczności współpracy na wszystkich poziomach od środowisk lokalnych przez państwa i na poziomie globalnym. Brak takiego zrozumienia to droga do nieszczęść, w tym wielu ofiar śmiertelnych. Mamy głęboką świadomość, że rozwiązania na przyszłość należy szeroko konsultować ze wszystkimi zainteresowanymi.

Czas pandemii potwierdził sprawność unikalnego polskiego systemu ochrony przeciwpożarowej i ratownictwa przyjętego w wolnej Polsce w 1991 roku. Pomimo niedoinwestowania służby ratownicze zdają egzamin często w ekstremalnych warunkach. Dotyczy to także ochotniczego pożarnictwa, które z nieprzymuszonej woli w ścisłej współpracy z funkcjonariuszami PSP wzięło na siebie oprócz działań ratowniczych zadania humanitarnej pomocy i wsparcia. Ten optymalny na dzisiaj  system ochrony przeciwpożarowej i ratowniczej składa się z trzech komponentów  wzajemnie się wspierających: Ochotnicy – Samorząd – Państwo. Każdy powinien wnosić swój wkład, swoje możliwości i powinności. Rzetelnie i po partnersku.

Życie stawia nowe wyzwania. Dotychczasowy system należy unowocześniać i rozwijać. Wyzwaniem na dzisiaj nie jest jednak jakość sprzętu i dzielenie jednostek na lepsze i gorsze a podług tego nadawania bądź odbierania prawa do ratowania i nazywania się strażakami. Palącym problemem dzisiaj jest czas reakcji ratującej życie. Mówimy: podstawą ku której powinniśmy dążyć jest   maksimum 5 minut na podjęcie działań ratowniczych na miejscu zdarzenia. Realizacja tego celu to jakże często jedyna szansa na uratowanie życia. Na nic skomplikowane procedury i nowoczesny sprzęt gdy pomoc przyjdzie za późno. Jednym z takich pomysłów jest upowszechnienie idei strażak ratownik first responder i szerokiej prewencji społecznej. Są już strażacy ochotnicy którzy ten system wcielają w życie.

W tym systemie wszyscy są potrzebni. Wszystkie 16 tysięcy OSP. Wszystkim należy w przyszłości zaproponować włączenie do Krajowego Systemu Ratowniczo Gaśniczego. Państwo i samorząd powinni wspierać strażaków ochotników poprzez szerokie szkolenia, sprzęt. A nade wszystko poprzez uszanowanie ich samodzielności, samorządności, ochotniczego zapału i inicjatywności. To wsparcie jest wsparciem społeczeństwa obywatelskiego. Potrzebni są  wszyscy strażacy ochotnicy – 700 tysięcy osób należących do naszego ruchu.   Każdy ma swoje miejsce w panteonie szlachetnej służby Bogu i Ojczyźnie.

Społeczeństwo jest dumne z rozwoju tak licznej armii strażaków ochotników. Wszyscy członkowie Ochotniczej Straży Pożarnej to dumni Strażacy – Rycerze Floriana. A każda OSP ma prawo rozwijać się i oczekiwać pomocy w realizacji swoich celów. Pomocy a nie przeszkód. Swoją pomoc realizuje samorząd, państwo i obywatele szczególnie zrzeszeni w organizacjach pożytku publicznego.  Niechaj ta pomoc oraz projekty doskonalenia i zmian w systemie bezpieczeństwa ludności będzie transparentna, po szerokich społecznych konsultacjach i przy strażackiej aprobacie. Nie doprowadźmy do destabilizacji systemu gdy on działa, tym bardziej w czasie tylu niepewności i zagrożeń. Chodzi przecież o bezpieczeństwo ludności, o życie i zdrowie. W tej idei strażacki ruch ochotniczy wespół z funkcjonariuszami PSP odgrywa tak ważną rolę. Współpracujmy w jego rozwoju i umacnianiu. W jedności. Bogu na chwałę ludziom na pożytek.

Dr Marian Zalewski przewodniczący Zespołu ds. Strategii Związku OSP RP
4 maja 2021 r. Dzień Strażaka