W dniach 19-21 września 2025 r. w siedzibie Uniwersytetu Siedleckiego odbyło się doroczne Ogólnopolskie Spotkanie Kronikarzy. Przywieźli ze sobą swoje dzieła – kroniki. Przeglądano je i omawiano z podziwem, pasją i zaangażowaniem. W nich zawarte jest strażackie piękno i poświęcenie w myśl zawołania Bogu na chwałę, ludziom na pożytek. To były dni wymiany doświadczeń, warsztatów, prelekcji, prezentacji. Piękna kontynuacja kronikarskiej tradycji ogólnopolskich spotkań.

Pierwszego dnia w auli Biblioteki Głównej Uniwersytetu zorganizowana została wystawa kronik oraz przeprowadzono warsztaty. Prowadziła je druhna Małgorzata Judasz sekretarz Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej przy ZG ZOSP RP. Do późnych godzin wieczornych trwały konsultacje i udzielane były wskazówki metodyczne. Uczestnicy dzielili się swoimi doświadczeniami. Rozmawiano o sposobach pisania kronik, opisu zdjęć, wycinków prasowych, różnicach w postrzeganiu historyków i kronikarzy. Pomimo sentymentu do przeszłości kronikarze wykorzystują nowe technologie w tym grafikę i fotografię cyfrową, komunikują się na forach, w serwisach społecznościowych, przeszukują biblioteki cyfrowe i inne bazy elektroniczne a w kronikach umieszczają kody QR. Sami prowadzą strony internetowe swych OSP lub profile w serwisach społecznościowych a nawet są reżyserami filmów o OSP, prowadzą izby tradycji, piszą prace historyczne, książki. Kronikarze pełnią także inne funkcje w swoich OSP od strażaków w podziale bojowym, poprzez sekretarzy, komendantów na prezesach kończąc. W tworzeniu kronik zaangażowane są nierzadko dwie, trzy osoby z OSP lub… rodzin kronikarzy.

W sobotę 20 września odwiedzili Archiwum Państwowe w Siedlcach. Tam zapoznali się z działalnością sieci archiwów państwowych, a dzięki prezentowanej w siedleckim archiwum wystawie „Bezsenne głowy co dźwigają korony” mogli zobaczyć najcenniejsze dokumenty z zasobu archiwów z całej Polski. Kronikarze dowiedzieli się jakie rodzaje akt dotyczących historii straży dostępne są w sieci Archiwów Państwowych. Pracownicy AP w Siedlcach Beata Troć, dr. Grzegorz Welik i Agata Wasilewska zapoznali gości z najcenniejszymi dokumentami z własnego zasobu oraz z materiałami, w których można szukać informacji do dziejów straży pożarnych. Z dużym zainteresowaniem strażackich kronikarzy spotkała się prelekcja o sposobach zabezpieczania dokumentów i fotografii oraz o zabiegach konserwatorskich stosowanych w archiwach państwowych.

W Komendzie Miejskiej PSP kronikarzy przyjął mł. bryg. Paweł Kulicki zastępca komendanta miejskiego PSP w Siedlcach a zarazem czynny działacz Związku OSP RP, naczelnik OSP w Wodyniach. To także laureat XXV Ogólnopolskiego Konkursu Kronik organizowanego przez ZOSP RP. Uczestnicy długo będą pamiętać to spotkanie poświęcone nie tylko życiu strażaków zawodowych ale także współpracy ze strażakami ochotnikami.

Po południu odbyły się zajęcia warsztatowe w Bibliotece Głównej Uniwersytetu. Z jej zbiorami zapoznała dyrektor mgr Magdalena Chromińska. Zaprezentowała różne sposoby wyszukiwania informacji na temat historii straży pożarnej w zbiorach stacjonarnych i cyfrowych bibliotek polskich i zagranicznych. Dr Rafał Dmowski – dyrektor Archiwum UwS i członek Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej ZG ZOSP RP pokazał nietypowe źródła do dziejów ochrony przeciwpożarowej na jakie można natrafić podczas kwerend archiwalnych. Omówił również w jaki sposób należy je analizować by uzyskać jak najwięcej informacji.

Mł. brygadier w st. spocz. Mirosław Walicki członek Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej ZG ZOSP RP oraz członek Rady Muzealnej Centralnego Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach przedstawił szczegółowo problematykę umundurowania strażackich grup rekonstrukcyjnych. Scharakteryzował zarówno źródła z jakich należy korzystać odtwarzając sylwetkę strażaka z konkretnego okresu historycznego i regionu Polski, jak również bazując na swoich doświadczeniach przedstawił problemy z jakimi musi zmierzyć się rekonstruktor.

21 września w Auli Biblioteki Głównej Uniwersytetu odbyła się uroczysta sesja historyczna Pamięć i wyzwania: kronikarze wobec wyzwań przyszłości. Spotkanie prowadził dr hab. prof. AHNS Władysław Tabasz wiceprzewodniczący Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej przy ZG ZOSP RP oraz dr Rafał Dmowski członek Komisji a zarazem dyrektor Archiwum Uniwersytetu. W imieniu uczelni głos zabrał dr hab. prof. ucz. Arkadiusz Indraszczyk dyr. Instytutu Nauk o Polityce i Administracji. Podczas sesji odczytano okolicznościowe listy od marszałka województwa mazowieckiego Adama Struzika i prezesa ZG ZOSP RP Waldemara Pawlaka. Marszałek A. Struzik w liście do uczestników sesji historycznej napisał między innymi: Druhowie i Druhny kontynuują wspaniałe tradycje swych poprzedników. W imię wspólnego dobra propagują patriotyzm, umacniają więzi rodzinne, społeczne i narodowe. Kierując się zawołaniem „w jedności siła” pozostają nieprzerwanie wierni wartościom i ideałom, jakie symbolizuję strażacki mundur.

Prezes ZG ZOSP RP Waldemar Pawlak podziękował uczestnikom za pracę na rzecz pamięci historycznej. Wyraził swoje przekonanie, że w świecie pełnym dynamicznych zmian i wyzwań cywilizacyjnych rola kronikarzy staje się jeszcze bardziej istotna. Wierzę, że dzięki Waszej pasji, zaangażowaniu i wrażliwości pamięć o strażackim dziedzictwie będzie nie tylko przechowywana, ale także twórczo rozwijana. Życzył by podejmowana praca dawała kronikarzom satysfakcję i poczucie, że wnoszą bezcenny wkład w zachowanie tożsamości ruchu strażackiego i w kształtowanie świadomości społecznej. Dr Marian Zalewski wiceprzewodniczący Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej przy ZG ZOSP RP wygłosił referat poświęcony wyzwaniom stojącym przed ruchem kronikarskim. Przedstawił rolę ruchu kronikarskiego wynikającą ze strategii Związku OSP RP Florian 2050. Zaprosił do współpracy z pismem Strażak. Zachęcił do pisania biogramów do Słownika biograficznego polskich strażaków a także artykułów do Analiz strategicznych Florian 2050 (wydano łącznie 8 tomów). Wyraził nadzieję na udział kronikarzy w konkursach strażackich w tym historycznych oraz w konkursie: Strażacy w akcji (termin zgłoszeń prac w tych konkursach w tym roku upływa 31 października). Druh prof. Władysław Tabasz zaprezentował temat: Kronikarskie ujęcie wielofunkcyjności OSP w dobie nowych technologii. Jego zdaniem kronikarz to uczestnik wielkiej batalii o zachowanie dorobku historyczno-kulturowego narodu, stowarzyszenia, rodziny. Omówił źródła pisane, materialne zasoby dziedzictwa (księgi, archiwa, izby tradycji, muzea) a także zaprezentował oczekiwania wobec kronikarzy przez pryzmat funkcji pełnionych przez OSP od informacyjnej, integracyjnej, opiniotwórczej, dokumentacyjnej po ratowniczą.

Kolejnymi referentami byli: Andrzej Olichwiruk członek ogólnopolskiego Klubu Miłośników Pożarnictwa, wiceprezes Stowarzyszenia Weteranów Polskich Formacji Granicznych (omówił historię hełmów strażackich od początku XIX w. po dzień dzisiejszy) i Andrzej Wróbel członek Komisji ds. działalności programowej, historycznej i ceremoniału ZOW ZOSP RP w Lublinie i członek ogólnopolskiego Klubu Miłośników Pożarnictwa (scharakteryzował dawne i współczesne odznaczenia strażackie podkreślając na co zwracać uwagę przy analizie odznaczeń).

W trakcie Ogólnopolskiego Spotkania Kronikarzy zaprezentowane zostały także strażackie wydawnictwa znajdujące się w uniwersyteckiej bibliotece oraz strażackie pamiątki, Organizatorem głównym Ogólnopolskiego Spotkania Kronikarzy był Zarząd Główny Związku OSP RP w Warszawie we współpracy z Wydziałem Nauk Społecznych Uniwersytetu w Siedlcach, Archiwum Uniwersytetu, Biblioteką Główną Uniwersytetu, Archiwum Państwowym w Siedlcach oraz Komendą Miejską PSP w Siedlcach.

(MAZ)

GALERIA ZDJĘĆ

Zapraszamy na OGÓLNOPOLSKIE SPOTKANIE KRONIKARZY OSP 
19–21 września 2025 r., Siedlce

Serdecznie zapraszamy pasjonatów dokumentowania historii Ochotniczych Straży Pożarnych oraz aktywnych kronikarzy OSP do udziału w Ogólnopolskim Spotkaniu Kronikarzy, które odbędzie się w dniach 19–21 września 2025 roku w malowniczym mieście Siedlce. Ramowy program przewiduje przyjazd uczestników w piątkowe popołudnie. W sobotę zaplanowano wizytę w Archiwum Państwowym w Siedlcach, gdzie odbędą się seminaria tematyczne dotyczące dokumentowania historii OSP. Będzie to wyjątkowa okazja do wymiany doświadczeń, zapoznania się z dobrymi praktykami, a także nowoczesnymi narzędziami i metodami archiwizacji. W niedzielę odbędzie się sesja historyczna, podsumowująca dotychczasowe działania i poświęcona kierunkom rozwoju dokumentacji strażackiej.

organizatorzy: Zarząd Główny ZOSP RP w Warszawie, Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu w Siedlcach, Archiwum Uniwersytetu, Biblioteka Główna Uniwersytetu, Archiwum Państwowe w Siedlcach oraz Komenda Miejska PSP w Siedlcach

Zainteresowani proszeni są o wypełnienie zgłoszenia-ankiety.
Ankieta pozwoli nam lepiej poznać Waszą działalność, dotychczasowe osiągnięcia oraz potrzeby związane z kronikarstwem strażackim. Szczegóły organizacyjne i program szczegółowy zostaną przekazane uczestnikom po zakończeniu rekrutacji.

Dlaczego warto wziąć udział?

• Poznasz innych pasjonatów i specjalistów z całej Polski.
• Zdobędziesz cenne wskazówki dotyczące prowadzenia kronik i archiwizacji dokumentów OSP.
• Będziesz miał/-a możliwość zaprezentowania swojej działalności i wymiany doświadczeń.

Drogie Dokumentalistki, Szanowni Dokumentaliści Polskiego Pożarnictwa – nie przegapcie okazji do rozwoju, nawiązania kontaktów i wspólnego tworzenia historii naszych OSP!

ZGŁOSZENIE – ANKIETA

Przedłużamy termin zgłoszeń do konkursów historycznych!

Związek OSP RP zaprasza do udziału w kolejnej edycji konkursów:

– Konkurs na prace popularnonaukowe i badawcze dotyczące historii pożarnictwa,
– Konkurs na pamiętniki, wspomnienia, relacje i opracowania „Z dziejów OSP”.

Nowy termin nadsyłania prac i wniosków upływa 31 października 2025 r.

W załączeniu znajdą Państwo wnioski zgłoszeniowe oraz regulamin konkursów.

Gotowe prace wraz z wnioskiem, z dopiskiem „konkurs historyczny”, należy przesyłać na adres:
Związek OSP RP, ul. Oboźna 1, 00-340 Warszawa.

Uprzejmie informujemy,  że trwa kolejna edycja konkursów:

– Konkursu na prace popularno-naukowe i badawcze dotyczące historii pożarnictwa,

– Konkursu na pamiętniki, wspomnienia, relacje i opracowania ,,Z dziejów OSP”.

Termin nadsyłania wniosków i prac  upływa 15 września 2025 r.

W załączeniu Wnioski oraz Regulamin konkursów.

Prace i wnioski, z dopiskiem „konkurs historyczny” należy przesyłać na adres: Związek OSP RP, 00-340 Warszawa, ul. Oboźna 1.

29 listopada br. w Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie odbyło się podsumowanie XVIII Konkursu na prace popularnonaukowe i badawcze dotyczące historii pożarnictwa oraz XXX Konkursu na pamiętniki, wspomnienia, relacje i opracowania „Z dziejów OSP” Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP. Laureaci konkursów otrzymali dyplom prezesa ZG ZOSP RP Waldemara Pawlaka oraz upominki. Wypowiedzieli się na temat aktywności w ruchu strażackim oraz swojej pracy nad publikacjami. Zwiedzili Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego.

Z upoważnienia Zarządu Głównego ZG ZOSP RP Konkursy organizuje Komisja ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej przy ZG ZOSP RP. Komisja Konkursowa tegorocznej edycji Konkursów w osobach: dr Janusz Gmitruk, przewodniczący, dr Mirosława Bednarzak-Libera, wiceprzewodnicząca, mgr Anna Przybylska, sekretarz, mgr Małgorzata Judasz, sekretarz, dr Marian Zalewski oraz mgr Natalia Roś oceniła 20 prac w tym 1 naukową, 3 popularnonaukowe (w tym 1 magisterską, 1 dyplomową) oraz 16 prac w kategorii pamiętniki, wspomnienia, relacje i opracowania. Celem konkursów jest zainteresowanie historyków, pasjonatów historii, kronikarzy OSP, studentów i młodych pracowników nauki badaniami dziejów Związku OSP RP, dziejów ochrony przeciwpożarowej we wszystkich jej dziedzinach oraz szerokiego ruchu społecznego skupionego wokół Ochotniczych Straży Pożarnych. Służyć to powinno zapełnieniu luki w opisaniu dziejów polskiego pożarnictwa, umożliwić młodym historykom publikowanie swoich opracowań, zaś działaczom OSP jest pomocą w opracowaniu rodowodów własnych jednostek.

Spotkanie otworzył i prowadził wiceprzewodniczący Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej przy ZG ZOSP RP dr Marian Zalewski. Nagrody laureatom i wyróżnionym wręczali: dyrektor Zarządu Wykonawczego ZOSP RP Anna Wesołowska, członek Prezydium ZG ZOSP RP Mirosław Pawlak, wicedyrektor Muzeum dr hab. Jerzy Mazurek oraz mgr Anna Przybylska. Każdy z uczestników Konkursu otrzymał: dyplom z podziękowaniem od prezesa ZG ZOSP RP Waldemara Pawlaka, upominki rzeczowe oraz publikacje Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego i Związku OSP RP w tym Analizy strategiczne Florian 2050 tom 6 i 7.

Podsumowując Konkurs na prace popularnonaukowe i badawcze dotyczące historii pożarnictwa wręczono 2 nagrody i 2 wyróżnienia: I nagroda – Mirosław Płonka, Serce buduje, gdy miłuje. Dzieje Ochotniczej Straży Pożarnej w Stryszowie, Kraków 2024; III nagroda – Piotr Szczurek, Wojewódzki Zakład Urządzeń Pożarniczych Związku Ochotniczych Straży Pożarnych w Lublinie 1958-1975, Zamość 2024; Wyróżnienia – Kamil Korona, Analiza działań OSP Korczyna w latach 2010-2020, Rzeszów 2021 (praca dyplomowa), – Agata Makowska, Straż Pożarna w systemie ochrony bezpieczeństwa publicznego na przykładzie Ochotniczej Straży Pożarnej w Gminie Zalewo, Elbląg 2024 (praca magisterska). Podsumowując Konkurs na pamiętniki, wspomnienia, relacje i opracowania „Z dziejów OSP” wręczono 7 nagród i 3 wyróżnienia: – I nagroda ex aequo – Adam Wojciech Haładus, Na chwałę Świętemu Florianowi, Malczyce 2023; – Mariola Pilch, 110 lat Ochotniczej Straży Pożarnej w Siedlcu 1912-2022, Siedlec 2022 II nagroda ex aequo – Marek Długosz, Zbigniew Kierkowski, Jedna historia wielu pokoleń. Historia Zarządu Oddziału Powiatowego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP w Pińczowie w latach 1999-2022, Pawłowice 2023; – Jerzy Brzozowski, Zarys dziejów OSP i Związku OSP powiatu chełmskiego 1893-2020, Chełm 2024 III nagroda ex aequo – Tadeusz Olszewski, Marek Stochel, Z dziejów Ochotniczej Straży Pożarnej w Leszczynie 1942-2022, Leszczyna 2024; – Zbigniew Jakubik, Ochotnicza Straż Pożarna w Korczynie 1883-2018, Korczyna 2018; – Grzegorz Kulesza, Historia i dzień dzisiejszy Ochotniczej Straży Pożarnej w Kuczynie, Kuczyn 2024. Wyróżnienia: Emilia Leszczyńska-Żuławnik, Ochotnicza Straż Pożarna w Nowym Mieście 1905-2024. Krótki zarys historyczny, Nowe Miasto 2024; Tadeusz Śliwa, Historia Ochotniczej Straży Pożarnej Oddział Ratownictwa Wodnego w Opolu w latach 1969-2008, Opole 2023; Waldemar Bałda, Między Połoninami. 40 lat Ochotniczej Straży Pożarnej w Ustrzykach Górnych, Zamość Ustrzyki Górne 2023; Dawid Miszkiewicz, 120 lat Ochotniczej Straży Pożarnej w Piasecznie 1903-2023, Piaseczno 2023.

Każdy z laureatów i osób wyróżnionych wypowiadał się na temat swej pracy i aktywności w ruchu strażackim. Mariola Pilch po odebraniu I nagrody powiedziała min.: Jestem z gminy Bochnia, miejscowości Siedlec. Idea napisania książki związana była z jednej strony ze 110 rocznicą powstania jednostki (1912 r.) a z drugiej to oddanie hołdu memu dziadkowi, który był komendantem OSP. Ważną przyczyną było także likwidowanie archiwum w Bochni. Postanowiłam „dokopać się” do istniejących dokumentów. Udało się. Jestem nauczycielem od 30 lat i członkiem OSP. Ten konkurs to cenna inicjatywa, którą trzeba podtrzymywać i rozwijać. Historia powinna nas łączyć. Adam Wojciech Haładus powiedział: – Reprezentuję gminę Malczyce, w której należałem do 4 jednostek OSP. Od dziecka interesowałem się historią. Zbierałem dokumenty i zapisywałem rozmowy z wieloma strażakami. Stworzyłem dwie izby muzealne na terenie gminy. To jest kolejna 12 publikacja mojego autorstwa o naszym Związku. Teraz skupię się na pisaniu biogramów.

Kapituła Konkursowa przyznała także wyróżnienia specjalne za całokształt twórczości oraz za pracę w komisjach historycznych Związku OSP RP: profesorowi Stanisławowi Tadeuszowi Olejnikowi, dr Władysławowi Marii Świeczkowskiemu, płk. w st. rez. Stanisławowi Mikulakowi – wyrażając podziękowanie za wieloletnie pielęgnowanie i dokumentowanie strażackiej tradycji, narodowej kultury i tożsamości. Dr Marian Zalewski zaprezentował sylwetki wyróżnionych.

Prof. dr hab Stanisław Tadeusz Olejnik to uznany historyk, regionalista, wieloletni dyrektor Muzeum Regionalnego w Wieluniu, członek Rady Towarzystw Naukowych Polskiej Akademii Nauk, autor ponad 50 zwartych publikacji, w tym: Leksykon miasta Wielunia; Towarzystwa ochotniczych straży ogniowych w Królestwie Polskim; 150 lat Kaliskiej Ochotniczej Straży Pożarnej 1864-2014; Związek Ochotniczych Straży Pożarnych w województwie sieradzkim w latach 1975-1996 oraz monografii poświęconych OSP w: Wieluniu, Złoczewie, Warcie, Praszce, Zduńskiej Woli, Szadku, Opocznie, Nałęczowie. Współautor wielu monografii w tym albumu Bogu na chwałę ludziom na pożytek wydanego na 125 lat czasopisma Strażak w 2007 r. oraz albumu W jedności siła wydanego w 100 lecie odrodzenia niepodległości Polski w 2018 r. Przewodniczący Rady Naukowej Słownika biograficznego polskich strażaków. Honorowy przewodniczący Komisji ds. Działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej przy ZG ZOSP RP. Dr nauk humanistycznych Władysław Maria Świeczkowski jest autorem dysertacji Ochotnicze Straże Pożarne w l. 1944-1959. Działacz Związku OSP w Olsztynie od 1968 r., w tym między innymi wieloletni przewodniczący Komisji Historycznej Oddziału Wojewódzkiego. Kurator pierwszej w Polsce strażackiej ekspozycji muzealnej w Lidzbarku Welskim, obejmującej w pierwotnym kształcie dzieje pożarnictwa od jego narodzin w połowie XIX w. Z jego inicjatywy ZOW ZOSP RP w Olsztynie podjął uchwałę o utworzeniu Centrum Informacji Archiwalnej, które pod jego kierunkiem udziela niezbędnej merytorycznej pomocy wszystkim zajmującym się tematyką dotyczącą OSP. Pod jego redakcją ukazało się szereg publikacji poświęconych ruchowi strażackiemu w tym monografia Ochotnicza służba strażacka w powiecie olsztyńskim (1945-2015) historia, tradycja, organizacja wydana w Olsztynie w 2017 r. Jest aktualnie przewodniczącym Komisji Historycznej ZOW ZOSP RP woj. warmińsko-mazurskiego, członkiem Komisji ds. Działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej przy ZG ZOSP RP, autorem biogramów do Słownika biograficznego polskich strażaków oraz licznych artykułów drukowanych między innymi na łamach miesięcznika Strażak oraz w periodyku Analizy strategiczne Florian 2050.

Płk poż. w st. spocz. Stanisław Mikulak w 1956 r. ukończył Oficerskie Technikum Pożarnicze we Wrocławiu, uzyskując stopień oficerski aspiranta pożarnictwa i rozpoczął zawodową służbę pożarniczą na stanowisku zastępcy komendanta powiatowego straży pożarnych w Szczytnie. W latach 1958-1978 pełnił funkcję zastępcy komendanta miejskiego straży pożarnej w Olsztynie i kierownika Służby Operacyjnej w Komendzie Wojewódzkiej Straży Pożarnych w Olsztynie. W latach 1978-1985 był komendantem wojewódzkim straży pożarnych w Bydgoszczy, a następnie – do roku 1991 – komendantem wojewódzkim w Olsztynie. Wieloletni członek Zarządu Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP Woj. Warmińsko-Mazurskiego i władz Związku OSP RP. Członek OSP w Nowych Kiejkutach. Zaangażowany w społecznej działalności w Związku Emerytów i Rencistów Pożarnictwa RP oraz w Stowarzyszeniu Polskich Dzieci Wojny. Wielokrotnie odznaczany za swoją działalność, m.in. Komandorskim, Oficerskim i Kawalerskim Krzyżem Odrodzenia Polski, Złotym Znakiem Związku OSP RP, Medalem Honorowym im. Józefa Tuliszkowskiego i Medalem Honorowym im. Bolesława Chomicza. Jest honorowym członkiem ZG ZOSP RP. Autor licznych artykułów w tym na łamach miesięcznika Strażak oraz Analiz strategicznych Florian 2050. W tomie 5 Analiz strategicznych są zamieszczone jego wspomnienia Moja strażacka służba.

W trakcie spotkania redaktor prowadząca miesięcznika Strażak Iwona Legędź poinformowała o czasopiśmie i zaapelowała o jego stałą prenumeratę. W imieniu Kapituły Konkursu wypowiedziała się mgr Anna Przybylska, która zaapelowała o szerzenie inicjatywy pisania pamiętników. W przerwie spotkania dr Agnieszka Zięba-Dąbrowska pracownik Muzeum oprowadziła uczestników po Muzeum prezentując obiekty i wystawy.

W podsumowaniu uroczystego spotkania strażackich historyków Anna Wesołowska dyrektor Zarządu Wykonawczego Związku OSP RP powiedziała: – Jestem wzruszona i pod ogromnym wrażeniem patrząc na to co Państwo tworzycie. Tworzycie nowe karty historii. To jest piękne. Pokazujecie swą pasję i zaangażowanie. Dowodzicie jak potrzebna jest działalność strażaków, OSP i Związku. Państwo jesteście ważni i potrzebni dla naszego strażackiego ruchu. Pokazujecie to co było kiedyś, to co często jest zapomniane. Myślę, że warto o tym pamiętać, kontynuować swą aktywność. Nie zaprzestańcie tego. Liczę, że zobaczymy się za rok a prac będzie jeszcze więcej. Gratuluję serdecznie i czekam na kolejne piękne prace. Mirosław Pawlak – członek Prezydium ZG ZOSP RP – zaakcentował: – Jestem zbudowany waszą działalnością ochotniczą. Nie macie profitów. Ale macie ogromną satysfakcję z tego, że dokumentujecie pracę waszych jednostek, zarządów a nawet waszych rodzin. Jesteśmy w Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego które powiązane jest z ruchem strażackim. Dziękuję za wasze osiągnięcia. Trwajcie wszyscy w tym co robicie. Dokumentujcie aby nasi następcy mieli obraz naszej działalności w myśl strażackiego zawołania Bogu na chwałę ludziom na ratunek. Życzę wszystkiego dobrego i z okazji Świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku w imieniu Prezydium ZG ZOSP RP i prezesa Waldemara Pawlaka.

Tradycyjnie prace konkursowe wzbogacą zbiory biblioteki Zarządu Głównego Związku OSP RP, która mieści się w budynku OSP Wesoła pod adresem ul. 1 Praskiego Pułku WP 31, 05-075 Warszawa-Wesoła. Osoby zainteresowane zachęcamy do korzystania z zasobów w czytelni. Informacji nt. zasobów udzieli Jadwiga Marcinkiewicz tel. 505 955 049

Tekst: Marian Zalewski
Zdjęcia: Ewa Halicka, MHPRL

W dniach 13-15 września br. w Szkole Aspirantów PSP w Krakowie odbyło się  28. Ogólnopolskie Spotkanie Kronikarzy OSP .
Podczas spotkania zaprezentowano wystawę kronik. Twórcy kronik podzielili się swoimi spostrzeżeniami dotyczącymi opisywania zdarzeń oraz towarzyszącymi im problemami.
Strażaccy kronikarze odwiedzili Centralne Muzeum Pożarnictwa (CMP) w Mysłowicach. Powitał mł. bryg. dr Artur Luzar dyr. Muzeum. Szczegółową historię Muzeum przedstawił dr Paweł Gąsiorczyk, naczelnik wydziału dokumentacji zbiorów. Zaprezentowali Muzealne zbiory liczą ponad 4 tysiące eksponatów w tym dziesiątki wozów, sikawek konnych i innego rodzaju sprzętu strażackiego. Misją Centralnego Muzeum Pożarnictwa jest przechowywanie, gromadzenie, dokumentowanie oraz eksponowanie dorobku i dziedzictwa polskiego pożarnictwa. CMP jest największą tego typu placówką w Polsce i jedną z największych w Europie.
Po zapoznaniu się z zasobami Muzeum uczestnicy podzielili się na 5 podgrup tematycznych. Sekretarz Komisji ds działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej mgr Małgorzata Judasz była animatorem grupy w ramach tematu „ABC kronikarza – jak pisać kroniki strażackie”. Dr Marian Zalewski podjął się przedyskutowania tematu „Kronikarze a media”; dr Paweł Karol Gąsiorczyk naczelnik wydziału dokumentacji zbiorów – tematu „Strażackie izby pamięci”. Kolejna grupa omawiała temat ,,Współpraca z samorządem”- animatorami byli: Joanna Jarosińska, Kamila Grochowina oraz Artur Sawicki. Ostatni zespół omówił temat „Kronikarstwo w ujęciu regionalnym. Różnice w rozwoju OSP w różnych częściach Polski”. Jego animatorem był prof. Władysław Tabasz. Uczestnicy spotkania zwiedzili też Małopolskie Muzeum Pożarnictwa w Alwerni. Jest to najstarsze dostępne do zwiedzania muzeum pożarnictwa w Polsce (powstało z inicjatywy Zbigniewa Konrada Gęsikowskiego w 1953 r.) Tutaj zbiory zaprezentował st. bryg. Marek Bębenek – dyrektor Muzeum.

Na zakończenie Ogólnopolskiego Spotkania Kronikarzy odbyła się uroczysta sesja historyczna w auli kinowej Szkoły Aspirantów PSP pod nazwą: Tradycja i historia ochotniczych straży pożarnych – rola strażackich kronikarzy we współczesnym świecie. Sesję otworzyli wiceprezes ZG ZOSP RP, prezes ZOW ZOSP RP w Krakowie poseł Edward Siarka oraz pierwszy zastępca komendanta Szkoły Aspirantów mł. bryg. mgr Bogusław Szydło. Następnie wystąpił st. bryg. Marek Bębenek.

Wykłady programowe wygłosili: prof. Władysław Tabasz, wiceprzewodniczący Komisji ds działalności naukowej, kulturalno–społecznej, dokumentacyjnej i historycznej przy ZG ZOSP RP, sekretarz Głównego Sądu Honorowego ZOSP RP – Regionalizmy w perspektywie strażaka kronikarza oraz dr Marian Zalewski wiceprzewodniczący Komisji, red. naczelny Analiz strategicznych Florian 2050 Strażaccy kronikarze we współczesnym świecie: pióro czy mikrofon ?
W ramach sesji przeprowadzono także panel dyskusyjny z udziałem animatorów oraz wszystkich zebranych kronikarzy.
Uczestnicy spotkania otrzymali listy z podziękowaniem za aktywność społeczną od prezesa ZG ZOSP RP Waldemara Pawlaka. Gospodarzami spotkania byli: Zarząd Główny ZOSP RP oraz Szkoła Aspirantów PSP w Krakowie.

Materiały z Ogólnopolskiego Spotkania Kronikarzy ukażą się w jednym z wydawnictw Związku.

Polecamy bardzo ciekawy materiał z kronikarskiego spotkania w TVP Kraków https://krakow.tvp.pl/82313845/strazackie-kroniki

5 września br., z udziałem Waldemara Pawlaka senatora RP, prezesa ZG ZOSP RP, w siedzibie Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie odbyły się uroczystości z okazji 103 rocznicy zjednoczenia ruchu strażackiego pod hasłem Rola liderów w ruchu strażackim. Organizatorem obchodów był Zarząd Główny Związku OSP RP oraz Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego.

W imieniu organizatorów gości powitali: dr Janusz Gmitruk, dyrektor Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego oraz dr Marian Zalewski redaktor naczelny Analiz strategicznych Florian 2050. W spotkaniu uczestniczyli między innymi: Adam Nowak wiceminister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wiceprezes ZG ZOSP RP, st. bryg. dr inż. Tomasz Klimczak, prof. ucz. rektor-komendant Akademii Pożarniczej, nadbryg. Józef Galica zastępca komendanta głównego PSP, st. bryg. dr inż Paweł Janik dyr. CNBOP – PIB w Józefowie, Józef Matysiak zastępca prezesa Zarządu NFOŚiGW, Stanisław Jekiełek prezes Stowarzyszenia Dziennikarzy im. W. Reymonta, prof. dr hab. Stanisław Jędrzejewski z Akademii Leona Koźmińskiego, dr hab. prof. ucz. Dariusz Wróblewski i ppłk dr inż Jacek Stępień z Akademia Sztuki Wojennej w Warszawie. Przybyli także dr Tadeusz Skoczek dyr. Muzeum Niepodległości w Warszawie, dr Paweł Gąsiorczyk naczelnik Wydziału Dokumentacji Zbiorów Centralnego Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach, st. bryg. Marek Bębenek dyrektor Muzeum Małopolski Zachodniej w Wygiełzowie, dyrektor Muzeum Pożarnictwa im. Gęsikowskiego w Alwerni,  członkowie komisji problemowych przy ZG ZOSP RP.

Dr Janusz Gmitruk wypowiedzią Fenomen jedności ruchu strażackiego rozpoczął dyskusję. Następnie dr Marian Zalewski zaprezentował właśnie co wydany tom 7 Analiz strategicznych Florian 2050. Szczegółowej analizy liderów ruchu strażackiego dokonał Adam Nowak, podsekretarz stanu w MR i RW, wiceprezes ZG ZOSP RP. O roli Akademii Pożarniczej i współpracy uczelni z ruchem strażackim a zwłaszcza ze Związkiem OSP RP powiedział st. bryg. dr inż. Tomasz Klimczak rektor-komendant Akademii Pożarniczej. Uczestników spotkania pozdrowił Waldemar Pawlak, senator RP, prezes ZG ZOSP RP. Zaakcentował ważną role jaką odegrało zjednoczenie ruchu strażackiego w 1921 r. Przedstawił istotne zagadnienia związane z bezpieczeństwem naszego kraju a zwłaszcza o pracach nad przyjęciem ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. W trakcie spotkania prezes W. Pawlak wręczył grupie uczestników listy z podziękowaniem za pracę nad strategią Związku OSP RP i współpracę w ramach publikacji Analizy strategiczne Florian 2050. Podziękowanie otrzymała między innymi Zofia Kaczor-Jędrzycka wieloletnia prezes Towarzystwa Uniwersytetów Ludowych.

Pozdrowienia uczestnikom spotkania przekazali między innymi: Adam Struzik marszałek województwa mazowieckiego, gen. brygadier Wiesław Leśniakiewicz podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, prof. Tadeusz Olejnik honorowy przewodniczący Komisji ds. działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej, Edward Siarka, wiceprezes ZG ZOSP RP, dr inż. Zygmunt Tomczonek przewodniczący Rady Senioralnej przy ZG ZOSP RP, płk pożarnictwa w st. spoczynku Stanisław Mikulak, st. bryg. Piotr P. Bielicki.

Na zakończenie spotkania Józefa Sitarz instruktorka haftu kaszubskiego MDK w Człuchowie i Adam Bondarenko, dyrektor Miejskiego Domu Kultury w Człuchowie otworzyli wystawę pt. „Złote Igły – wystawa prac z okazji jubileuszu 50-lecia Zespołu Haftu Kaszubskiego przy Miejskim Domu Kultury w Człuchowie” i zaprezentowali książkę pt. „Złote igły”. Z wystąpieniem programowym na temat haftu jako symbolu kultury Kaszub wystąpiła dr hab. Anna Kwaśniewska, prof. Uniwersytetu Gdańskiego. Uroczystościom towarzyszyła także wystawa malarstwa strażackiego.

Patronat medialny nad obchodami objęli między innymi: Stowarzyszenie Dziennikarzy im. W. Reymonta, Koło Służby Zagranicznej, Towarzystwo Uniwersytetów Ludowych, Stowarzyszenie Historyków Wojskowości, Klub Inteligencji Polskiej, Ludowe Towarzystwo Naukowo-Kulturalne,  Green Light Media, Zielony Sztandar, miesięcznik Strażak.

( MAZ)

Zdjęcia: Natalia Roś, Cezary Szejgis, Marian Zalewski

11 lipca 2024 roku w historycznej sali Starej Remizy przy ul. Żabiej 8 we Włocławku odbyło się z udziałem przedstawicieli Zarządu Głównego ZOSP RP seminarium naukowe z okazji 150-lecia utworzenia Włocławskiej Ochotniczej Straży Ogniowej.

W czasie seminarium zaprezentowano ochronę przeciwpożarową Włocławka i okolic na przestrzeni 150 lat. Przypomniano założycieli i fundatorów Włocławskiej Ochotniczej Straży Ogniowej. Mgr Andrzej Chmielewski zaprezentował temat Ochrona przeciwpożarowej miasta Włocławka przed powstaniem straży pożarnej. Genezę i pierwsze lata działalności włocławskich strażaków omówił st. bryg. w st. spocz. dr prof. ucz. KSW Zdzisław Jan Zasada. Następnie mgr Lidia Piechocka-Witczak omówiła zasługi dla pożarnictwa znanej strażackiej rodziny Bojańczyków. Prof. ucz. dr hab. Stanisław Kunikowski przedstawił „Czyn niepodległościowy Włocławskiej Ochotniczej Straży Pożarnej i straży powiatu włocławskiego w latach 1918-1921”. Na zakończenie dr Marian Zalewski omówił problematykę ochrony dorobku polskiego pożarnictwa i formy jego dokumentowania.

Włocławska Straż Ogniowa wniosła niekwestionowany wkład w rozwój ruchu strażackiego. Rozwijała się niezwykle dynamicznie szczególnie w pierwszych latach działalności. W końcu lat 70. XIX wieku straż ogniowa grupowała ok. 300 strażaków. Byli to obywatele miasta. Większość stanowili rzemieślnicy. Oprócz nich: także właściciele kamienic, kupcy, urzędnicy. Już w 1882 r. strażacy mieli swój sztandar. Na stanie były 4 sikawki, 12 beczek żelaznych na kołach, pompa przenośna na kołach, 2 wozy z rekwizytami oraz toporki, drabiny, bosaki, pochodnie. Trzeba podkreślić, że włocławscy strażacy byli jedną z najlepiej zorganizowanych i energicznie działających straży na ziemiach polskich pod zaborem rosyjskim. Więcej, jej liderzy podejmowali wysiłki na rzecz koordynacji całego ruchu ochotniczego. Wobec niemożliwości zorganizowania jednego Związku w Królestwie Polskim (w tym czasie pod zaborem austriackim od 1875 r. działał Krajowy Związek Ochotniczych Straży Pożarnych w Królestwie Galicji i Lodomerii) inicjowano regionalne spotkania. Były one między innymi w Łowiczu, Częstochowie, Warszawie. Niezwykle istotne były zjazdy strażackie właśnie we Włocławku. W historii zapisały się nade wszystko zjazdy: 27 listopada 1910 r. oraz w dniach 18-19 sierpnia 1912 r. W obu uczestniczyli przedstawiciele z kilkudziesięciu straży pożarnych. Wniosły one wiele w integrację i w rozwój ruchu pożarniczego na terenach polskich pod zaborami a także w wolnej Polsce po 1918. We Włocławku zrodziła się myśl wydawania fachowego czasopisma strażackiego Przegląd Pożarniczy.

W trakcie spotkania dr Zdzisław Jan Zasada przekazał dyrektorowi Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej Piotrowi Nowakowskiemu „Tłok Pieczętny” Straży Ochotniczej Ogniowej we Włocławku sprzed 1900 roku. To niezwykle cenna XIX-wieczna pieczęć Ochotniczej Straży Ogniowej. Pieczęć jest jedną z najstarszych w Polsce. – Od samego początku, czyli od 1900 roku Włocławska Ochotnicza Straż Ogniowa posługiwała się pieczęcią lakowo-tuszową – opowiada. – Udało mi się uchronić pieczęć przed utratą i do tej pory czekała na możliwość przekazania.

Pani Anna Wesołowska dyrektor Zarządu Wykonawczego ZOSP RP pozdrowiła zgromadzonych z okazji jubileuszu 150-lecia powstania Włocławskiej Straży Ogniowej a także odczytała i wręczyła okolicznościowe listy od prezesa ZG ZOSP RP Waldemara Pawlaka. Zostały one przekazane na ręce organizatorów: prof. Stanisława Kunikowskiego, prezesa Zarządu Włocławskiego Towarzystwa Naukowego oraz Lidii Piechockiej Witczak, dyrektor Centrum Kultury „Browar B”. Ponadto przekazała na ręce st. bryg. Macieja Krzemkowskiego – komendanta miejskiego PSP we Włocławku oraz st. bryg. Grzegorza Jankowskiego – z-cy komendanta tomy Analiz strategicznych Florian 2050.

Na zakończenie seminarium wiceprzewodniczący Rady Miasta Włocławek Daniel Tobjasz w imieniu władz samorządowych i wiceprezydent Moniki Jabłońskiej na ręce Anny Wesołowskiej – dyrektor Zarządu Wykonawczego Związku OSP RP w Warszawie złożył podziękowania i życzenia dla wszystkich druhen i druhów za społeczną służbę w ochronie przeciwpożarowej społeczeństwa polskiego. Okolicznościowe podziękowania od kierownictwa Komendy Miejskiej PSP we Włocławku otrzymała Lidia Piechocka-Witczak – gospodarz seminarium, a okolicznościową paterę z włocławskiego fajansu dr Zdzisław Jan Zasada. Pisemne podziękowania wszystkim prelegentom i prowadzącemu seminarium wręczył prof. Stanisław Kunikowski.

W spotkaniu uczestniczyli między innymi: Lidia Piechocka-Witczak, dyrektor Centrum Kultury „Browar B” oraz prof. ucz. dr hab. Stanisław Kunikowski – prezes Włocławskiego Towarzystwa Naukowego (organizatorzy), Anna Wesołowska – dyrektor Zarządu Wykonawczego ZOSP RP, przedstawiciele PSP w osobach st. bryg. Macieja Krzemkowskiego – komendanta miejskiego PSP we Włocławku oraz st. bryg. Grzegorza Jankowskiego – z-cy komendanta, Monika Jabłońska – wiceprezydent Włocławka, Daniel Tobjasz – wiceprzewodniczący Rady Miasta, Piotr Nowakowski – dyrektor Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku, Tomasz Wąsik – kierownik Muzeum Historii Włocławka, Andrzej Chmielewski – dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Zdzisława Arentowicza we Włocławku, Stanisław Pawlak – wiceprzewodniczący Komisji Rewizyjnej Włocławskiego Towarzystwa Naukowego, dr Marian Zalewski – wiceprzewodniczącego Komisji ds działalności naukowej, kulturalno-społecznej, dokumentacyjnej i historycznej przy ZG ZOSP RP, oraz dr prof. ucz. KSW Zdzisław Jan Zasada, główny pomysłodawca seminarium, autor wielu publikacji poświęconych ruchowi pożarniczemu w szczególności historii strażaków Włocławka i okolic.

Moderatorem seminarium był ks. prof. dr hab. Lech Król – członek zarządu WTN. Organizatorami seminarium naukowego byli: Zarząd Włocławskiego Towarzystwa Naukowego (dalej: WTN) oraz Centrum Kultury „Browar B” we Włocławku. Spotkanie odbyło się w wyjątkowym dla pożarnictwa miejscu, w budynku przy ul. Żabiej 8 w którym przez 100 lat (1874-1974) była siedziba Miejskiej Straży Ogniowej we Włocławku. Do 1984 roku funkcjonowała tutaj Miejska Straż Ogniowa. Na pierwszym piętrze, w sali rocznicowego spotkania na frontowej ścianie znajduje się unikalny obraz ścienny autorstwa Józefa Bergmana z 1909 roku, przedstawiający „Wyjazd do Pożaru”.

150 lat istnienia straży pożarnej to dowód na jej niezmiennie ważną rolę w społeczeństwie. Przez dekady strażacy wykazywali się odwagą, poświęceniem i profesjonalizmem, chroniąc życie i mienie ludzi. Jubileusz ten był okazją do uhonorowania ich wkładu oraz do zastanowienia się nad przyszłymi wyzwaniami i kierunkami rozwoju. Obchody 150-lecia ogniowej straży pożarnej to nie tylko święto instytucji, ale także całej społeczności, która wspiera i docenia trud oraz zaangażowanie strażaków.

(MAZ) Zdjęcia: Wojciech Nawrocki i red.